Analyse

Iedere dag neemt de kans op zware maatregelen toe

Test en vaccinatielocatie GGD, nabij de Jaarbeurs.  Beeld Werry Crone
Test en vaccinatielocatie GGD, nabij de Jaarbeurs.Beeld Werry Crone

Er lijkt geen rem te staan op de groei van het aantal nieuwe coronabesmettingen en -patiënten. De druk wordt zo hoog dat verder ingrijpen in zicht komt.

Johan van Heerde

‘Waarom komt er geen totale lockdown? Dit gaat uit de hand lopen hoor.’ Deze noodkreet van een verpleegkundige in een ziekenhuis stond vrijdagmiddag op Twitter. De uitroep werd veel gedeeld was niet de enige in zijn soort. Er dreigt een zorginfarct, zo klinkt her en der. Nu ingrijpen zou de enige oplossing zijn. Koerst deze coronagolf inderdaad af op een lockdown?

Opeens schoten afgelopen week de nieuwe corona-infecties boven de 20.000 per dag, met een uitschieter van 23.680 nieuwe meldingen op donderdag. Eerdere cijfers tijdens deze epidemie vallen in het niet bij de aantallen van nu.

Mensen konden geen testafspraak maken

En wat het ongemakkelijk maakt is dat deze cijfers ook nog een onderschatting zijn van de werkelijkheid. De GGD bereikte deze week de grens van de testcapaciteit en op verschillende momenten konden mensen geen testafspraak maken. Hierdoor gaat niet alleen het zicht op het virus verloren, maar weten mensen ook niet wanneer zij in isolatie moeten en hun omgeving in quarantaine. Elke gemiste test is er in die zin één teveel.

Tegelijkertijd lopen de ziekenhuizen vol met coronapatiënten. Volgens de nieuwste prognose van het Landelijk Centrum Spreiding Patiënten (LCPS) liggen er over twee weken ongeveer 682 covidpatiënten op de ic, en zo’n 2612 patiënten op de klinische afdelingen. Daar is niets meer aan te doen want deze golf wordt niet van de ene op de andere dag gebroken.

Deze berekening is gebaseerd op de cijfers van afgelopen week. Wat als die nog verder doorgroeien? Er komt een punt dat ziekenhuizen dan moeten zeggen: de rek is eruit. Volgende week vrijdag is er daarom een oefening gepland om voorbereid te zijn op het mogelijk afkondigen van zo’n ‘code zwart’, als er niet meer voor iedere acute patiënt een plek is. Een dergelijk scenario is nog ver weg, met de oefening geeft de zorg vooral een signaal af: grijp in.

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

Heeft Den Haag zijn prioriteiten wel op orde?

Ondertussen vragen experts zich af of het kabinet de ernst van de situatie inziet. Zo werd het Outbreak Management Team gevraagd om een plan van de horeca te onderzoeken om langer open te blijven. Ook werd om een onderbouwd effect van het 2G-deurbeleid (gevaccineerd of genezen) gevraagd. Beide voorstellen zijn geen wapen tegen de verspreiding van het virus of het fors voorkomen van ziekenhuisopnames. Heeft men in Den Haag zijn prioriteiten wel op orde, is de vraag.

Twee keer greep het kabinet dit najaar in, met persconferenties op 2 en 12 november. Maar de toen aangekondigde maatregelen lijken vooralsnog weinig effect te hebben gehad op de infectiegraad in Nederland.

Een epidemiologische nuance: de coronacijfers hadden nóg hoger kunnen zijn. Een maatregel kan ook effect hebben gehad als de toename wordt geremd. De komende zeven dagen moet blijken of de beperkingen voor horeca, winkels, werk en huisbezoek die vorige week ingingen, hebben bijgedragen.

Rem op de verspreiding van het virus

Maar heeft het kabinet een hele week? Stel dat het reproductiegetal onder de 1 schiet, dat zou een rem zijn op de verspreiding van het virus. Hoe lang het daarna duurt voordat het dagelijkse aantal besmettingen weer een veilig niveau bereikt, hangt af van de getallen op dat moment.

Hoe hoger de waardes, hoe langer dat duurt. Bij een reproductiegetal net onder de 1 bevindt de epidemie zich volgens de eerste rekensommen rond de Kerstdagen nog altijd op het niveau ‘zeer ernstig’. En daarbij gaan we ervan uit dat de piek nu is bereikt.

Het lijkt dus onvermijdelijk dat er volgende week in Den Haag gevoelige keuzes moeten worden gemaakt. Afgelopen week gaf demissionair minister Hugo de Jonge in de Tweede Kamer toe dat ‘lockdownachtige maatregelen’ mogelijk alsnog nodig zijn.

Schoolsluiting als een laatste redmiddel

De vraag is waar en hoe er dan wordt ingegrepen. De Friese dorpen Lippenhuizen en Oudega gingen afgelopen week vrijwillig in lockdown. Scholen gingen dicht, en ook sportverenigingen, werkgevers en het dorpshuis sloten de deuren.

Door het hele land sturen scholen klassen naar huis, het aantal besmettingen onder leerlingen in de basisschoolleeftijd is torenhoog. Maar het sluiten van scholen ligt erg gevoelig. Kinderartsen in het OMT zien dat als een laatste redmiddel. Wat het kabinet beter kan doen, zeggen zij, is maatregelen doorvoeren die de volwassen bevolking treffen. Op dat vlak kan het kabinet nog ingrijpen in de horeca, cultuur, sport, winkels, partijen en evenementen. Met de huidige aantallen neemt de kans op zulke zwaardere maatregelen iedere dag toe.

Lees ook:

Europa kijkt bij elkaar af voor beste recept tegen corona: 3G, 2G of toch verplicht vaccineren?

Oostenrijk gaat als eerste EU-lid vaccinatie verplichten voor de hele bevolking. Maar ook andere Europese landen voeren de druk op ongevaccineerden op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden