Dany Kabandani Enbeya (links, 59) werkt op een medische post in Kinshasa, Congo. Hij krijgt ondersteuning van Cordaid. Hier heeft hij een afspraak met een hiv-patiënt.

InterviewCordaid-directeur Kees Zevenbergen

Hulporganisaties moeten krachten bundelen om relevant te blijven

Dany Kabandani Enbeya (links, 59) werkt op een medische post in Kinshasa, Congo. Hij krijgt ondersteuning van Cordaid. Hier heeft hij een afspraak met een hiv-patiënt.Beeld Cordaid, Lisa Murray

‘Je redt het niet meer in je eentje’, zegt directeur Kees Zevenbergen van Cordaid over het samengaan met Icco. 

De fusie tussen Cordaid en Icco komt voort uit een vraag die veel ontwikkelingsorganisaties bezighoudt: hoe blijven we relevant? Die vraag werd actueel toen de overheid in het vorige decennium de ontwikkelingssector opschudde. Voortaan moesten hulporganisaties hun sterke kanten zien te verkopen. De Nederlandse overheid ging op kwaliteit en prijs selecteren, de concurrentie groeide.

“Het gevolg daarvan was verfrissend: we moesten ons gaan herbezinnen. Hoe onderscheiden we ons? Wat voegen we toe in de landen waar we actief zijn?”, zegt Kees Zevenbergen, algemeen directeur van het oude en nieuwe Cordaid. Allereerst besloot Cordaid zich terug te trekken uit flink wat landen. Van 46 ging het terug naar tien. Voortaan koos Cordaid voor fragiele staten, kwetsbare landen waar een Nederlandse organisatie nog verschil kan maken.

“Een Afrikaans land zoals Ghana kan zichzelf opbouwen. Het heeft universiteiten, een maatschappelijk middenveld en een redelijk functionerende overheid. Wat heeft een organisatie uit Den Haag daar nog te zoeken?”, legt Zevenbergen uit. “In landen zoals Afghanistan of Ethiopië ligt dat anders. In Congo kunnen we bijvoorbeeld bijdragen aan de gezondheidszorg in een gebied zo groot als West-Europa en Polen samen.”

Kees Zevenbergen, directeur van Cordaid dat samengaat met Icco.Beeld Cordaid, Wilco van Dijen

Krachtenbundeling is een ander antwoord op de vraag hoe Cordaid effectief blijft. “Je redt het niet meer in je eentje. De uitdagingen in de wereld zijn zo enorm, als de mensen van goede wil hun krachten niet bundelen, is het niet genoeg. Daarbij is het jammer als organisaties elkaar kapot concurreren.” Zevenbergen ging in gesprek met directeur Sybren Attema van Icco, de van oorsprong protestantse tegenhanger van het katholieke Cordaid. En ze kwamen eruit.

Beide organisaties hebben sterke punten waarmee de ander zich kan verbeteren, zegt Zevenbergen. “Cordaid stond er financieel beter voor en is goed in de basishulp, zoals gezondheidszorg en onderwijs. Net als in vrede- en veiligheidsvraagstukken. Icco is meer op de markt gericht, werkt aan het creëren van banen in ontwikkelingslanden en helpt kleine boeren hun inkomen te vergroten.”

Hulporganisaties naar inkomsten in 2019

Artsen zonder Grenzen: 292 miljoen euro
Cordaid: 170 miljoen euro
Oxfam Novib: 162 miljoen euro
SNV Netherlands: 142 miljoen euro
Rode Kruis: 88 miljoen euro
Unicef Nederland: 69 miljoen euro
Hivos: 68 miljoen euro
KNCV Tuberculosefonds: 63 miljoen euro
Plan International Nederland: 56 miljoen euro
Aidsfonds: 53 miljoen euro
Icco (2018): 35 miljoen euro
bron: CBF, Toezichthouder Goede Doelen.

Met de jaren zijn Icco en Cordaid op iets meer afstand van de kerken gekomen. Maar de christelijke waarden blijven het fundament, zegt Zevenbergen. “Daardoor is er veel dat ons bindt.”

Ook bij andere hulporganisaties, neem het Rode Kruis, kun je denken aan begrippen zoals naastenliefde en barmhartigheid. Geldt dat eigenlijk niet voor de gehele sector? Waarom zijn die waarden zo belangrijk voor Icco en Cordaid? 

‘De christelijke taal helpt ons bij het werk’

Zevenbergen: “Een concreet voorbeeld is dat wij beide de taal spreken van de kerkleiders in de landen waar we actief zijn. Wij kunnen daar met de bisschoppen in gesprek over gevoelige thema’s zoals aids-bestrijding en seksuele gezondheid. Ook gaan voor ons de deuren open van de imams in de Sahel-regio. De christelijke taal helpt ons bij het werk.”

Nu Icco aansluit, als stichting onder de Cordaid-paraplu, is het nieuwe Cordaid toch weer in een veertigtal landen actief. “Al die landen gaan we tegen het licht houden. Zuid-Amerika laten we los, net als Indonesië. Er zitten daar organisaties die het zelf kunnen.” Het overdragen van verantwoordelijkheden naar de landen zelf is een trend in het ontwikkelingswerk, onder de noemer Shift The Power. 

Zowel Cordaid als Icco heeft baat bij de integratie. Maar Icco verliest z’n naam, en dat doet toch pijn. Zevenbergen: “Dat beseffen we, en we doen ons best om op voet van gelijkwaardigheid samen te gaan. Een praktisch voorbeeld is dat we op kantoor Icco-foto’s ophangen en in de vitrinekast ruimte maken voor Icco-relikwieën. We willen recht doen aan de rijke historie die Icco inbrengt.”

Lees ook:

Grote fusie in christelijk ontwikkelingswerk: Icco trekt in bij Cordaid

Het katholieke Cordaid en het protestantse Icco gaan samen verder. ‘Dit is een beetje taboe, maar schaalvergroting is onontbeerlijk.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden