Integriteit

Hoogleraar en Groningse universiteit zaten beide fout bij Maltese ‘paspoortenhandel’

null Beeld

De Rijksuniversiteit Groningen hield onvoldoende toezicht op de nevenactiviteiten van hoogleraar Kochenov, die Malta politiek gevoelig advies gaf.

De Rijksuniversiteit Groningen geeft een ambtelijke waarschuwing aan hoogleraar Europees constitutioneel recht en burgerschap Dimitry Kochenov. Kochenov raakte vorig jaar in opspraak vanwege zijn adviezen aan de Maltese overheid over het verstrekken van paspoorten in ruil voor investeringen op het eiland. De kwestie kreeg nog meer lading na de aanslag op de Maltese journaliste Daphne Caruana Galizia die corruptie onder nationale politici onderzocht.

‘Nieuwsuur’ deed onderzoek naar de Maltese regering onder leiding van premier Joseph Muscat en de paspoorten die de kleinste EU-lidstaat uitgeeft aan Russische en Saudische miljonairs, die zo toegang krijgen tot de volledige interne Europese markt. De EU houdt deze praktijk al sinds 2014 nauwlettend in de gaten. Nederlandse Kamerleden spreken van paspoortenhandel.

‘Investeringsmigratie’

Professor Kochenov, een Rus met een Nederlands paspoort, zou volgens Nieuwsuur de Maltezers helpen bij het regelen van deze staatsburgerschappen. Na Kamervragen liet de Groningse universiteit in november een onafhankelijk onderzoek instellen naar de betrokkenheid van Kochenov. De uitkomst daarvan werd deze week verstuurd aan de Kamer.

Individuele adviezen gaf Kochenov niet, stelt de onderzoekscommissie vast. Wel adviseerde hij Malta over ‘investeringsmigratie’, maar over de inhoud van die adviezen wil de Maltese overheid niets prijsgeven. Hoe dan ook heeft Kochenov de regels overtreden door zijn advieswerk over dit politiek gevoelige onderwerp niet bij de universiteit te melden, noch een deel van de inkomsten die hij daarvoor ontving. Maar ook Kochenovs leidinggevende en het faculteitsbestuur gaan niet vrijuit: zij hebben onvoldoende navraag gedaan over zijn nevenwerkzaamheden.

Academische vrijheid

De hoogleraar werkt al zeventien jaar in Groningen, en herkent zich niet in het onderzoeksresultaat. Kochenov stelt dat de universiteit de oren laat hangen naar de media en de politiek, terwijl wetenschappers zich aan een politiek gevoelige context niets gelegen hoeven te laten liggen. Immers, zij hebben academische vrijheid en politieke situaties veranderen voortdurend. Bovendien stelt hij dat het feit dat hij een Russische herkomst heeft, zijn zaak heeft beïnvloed. De onderzoekers spreken dit tegen. Minister Van Engelshoven vindt de academische vrijheid ook een groot goed, maar deze moet wel gepaard gaan aan een sterk moreel kompas van de wetenschapper, ‘juist om de schijn van belangenverstrengeling te voorkomen’.

Het college van bestuur van de Groningse universiteit zal het interne toezicht op nevenfuncties nu aanscherpen. Van Engelshoven rekent het de universiteit aan dat dit niet eerder gebeurd is: “Deze casus – waarin werkzaamheden plaatsvonden in een politiek gevoelige context - illustreert het belang daarvan.” De minister en de Onderwijsinspectie vinden dat het geld dat Kochenov op zijn eenmanszaak liet storten, enkele tienduizenden euro's, door de universiteit moet worden gevorderd. Juridisch lijkt dit echter kansloos.

Lees ook:

Pieter Omtzigt over Malta: Ik wist dat er iets heel erg miszat

Bij onderzoek naar de rechtsstaat op Malta ontdekte Kamerlid Omtzigt hoe groot de belangen daar zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden