Eikenprocessierups

Hoog tussen het eikenblad loert al weer de eikenprocessieplaag

Boominspecteur Jan Willems inspecteert eiken aan de Kralingse Plas op de eikenprocessierups. Beeld Jerry Lampen

In Rotterdam is het eerste nest van de eikenprocessierups alweer aangetroffen. De Maasstad denkt de bestrijding dit jaar goed op orde te hebben.

“Zijn ze al gesignaleerd?”, vraagt een voorbijganger aan de man in het oranje hesje die net een eik van stam tot kruin heeft geïnspecteerd. ‘Boomcontrole’ staat er achterop zijn hesje. “Ja, hierboven zit er een”, wijst hij, waarop de voorbijganger de blik op de witte vlek op een van de hoge takken richt.

De man in het oranje hesje is Jan Willems, vroeger hovenier maar alweer dik twintig jaar boomcontroleur bij de gemeente Rotterdam. Gewapend met verrekijker en tablet is hij de laatste weken weer vaak op pad om de ongeveer 8500 eiken te controleren op de eikenprocessierups. Het seizoen van de grote plaaggeest van vorig jaar staat weer op aanbreken, en de vraag is of de overlast dit jaar weer zo groot wordt.

Zojuist heeft de boomcontroleur een nestje van de gewraakte rupsen ontdekt in een hoge eik in het Kralingse Bos. Het is met een centimeter of twintig doorsnee nog klein, maar de beestjes hebben de neiging om zich razendsnel te verspreiden. “Dit is het eerste nest dit ik dit seizoen zie”, zegt Willems, terwijl hij zijn tablet erbij pakt. “Ik kan hiermee meteen de collega's van de bestrijding waarschuwen. die gaan het dan zo snel mogelijk verwijderen.”

Afschrikwekkende voorbeelden

Willems is een vat vol kennis over bomen, en noodgedwongen ook over de eikenprocessierups die de eiken in Rotterdam (en de rest van Nederland) teisteren. De brandharen van deze rupsensoort zijn gevaarlijk voor mens en dier omdat ze felle jeuk, huiduitslag of ontstoken ogen kunnen veroorzaken. Op zijn tablet heeft hij wat foto's van menselijke huid met rode vlekken, en van een hond en een paard die eens in een nest van eikenprocessierupsen beten. Van beide dieren stierf een deel van de tong af, dat moest worden geamputeerd.

“Als in deze eiken rupsen zitten en er liggen bij mooi weer jongeren onder die mijn waarschuwingen niet zo serieus nemen, dan laat ik die foto's zien”, zegt Willems op het veldje met een tiental solitaire eiken aan de Kralingse plas. “Vaak schrikken ze dan en pakken hun handdoekjes om verderop onder die populieren te gaan liggen.”

Vorig jaar zijn uit dit groepje eiken diverse nesten weggezogen, maar vandaag zijn ze nog schoon constateert de boomcontroleur. Langzaam glijdt zijn spiedende blik over de stam naar boven. Hier geen lange rijen rupsen die in processie naar boven kruipen op zoek naar de sappige jonge blaadjes van zomereiken, het is nog vroeg in het seizoen. Maar de besmette eik in het stukje bos verderop is een voorbode van wat nog komen kan.

‘We komen er wel weer vanaf’

De eikenprocessierups is sinds 2007 een probleem in Rotterdam, dat door de groeiende overlast tot een hardere aanpak is gedwongen, zeker na het rampjaar 2019. De Maasstad had toen een bestrijdingsteam dat al het werk bij lange na niet aankon omdat bijna het hele land schreeuwde om bestrijders. Dit jaar heeft de gemeente wel altijd een ploeg beschikbaar, zo is afgesproken.

“Nu zitten we er echt bovenop”, bevestigt Willems. “Al onze eiken staan op deze tablet, waarop ik meteen kan aantekenen als er iets mis is. Door de combinatie van maatregelen als wegzuigen van nesten en het lokken van natuurlijke vijanden zoals koolmezen, vleermuizen, vliegen en sluipwespen door nestkasten op te hangen en bloemen te zaaien, hopen we het beperkt te houden. Dit jaar vernevelen we voor het eerst ook het biologische middel XenTari, maar dat doen we heel beperkt om te zien of het effectief is.”

Uiteindelijk gaat het lukken om de eikenprocessierups onder controle te krijgen, denkt Willems. “Vorig jaar was iedereen in paniek, maar er treden sinds de eerste waarnemingen rond 1920 steeds pieken op. Nu zitten we weer in zo'n piek, maar door een goede combinatie van verschillende bestrijdingsmethodes komen we er wel weer vanaf.”

Lees ook:

Onrust over proef met insectengif tegen eikenprocessierups

De Vlinderstichting vecht de inzet van een bestrijdingsmiddel tegen de eikenprocessierups aan. Het gaat om het middel Vertimec, waarmee onder meer in Brabant een proef is begonnen.

‘Het jeukt de hele dag’; de eikenprocessierups maakt radeloos

Voor biologen is het een succesverhaal, maar elke andere Nederlander gruwelt bij de opkomst van de eikenprocessierups. Het aantal is dit jaar verdrievoudigd en het leed houdt nog wel even aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden