Jubileum

Honderd jaar Rotterdamse raadzaal: voor havenarbeiders en de nouveau riche

De historische raadzaal van Rotterdam, met de werken van Marius Richters aan de wand.Beeld Otto Snoek

Rotterdam gebruikt zijn raadzaal deze week precies honderd jaar. Een containerschip siert tegenwoordig de vloerbedekking, maar de band met de haven was niet altijd zo vanzelfsprekend.

Goed, helemaal objectief is Arie de Bondt niet als hij de Rotterdamse raadzaal ‘de mooiste van Nederland’ noemt. Zijn volledige werkende leven heeft de plaatsvervangend griffier doorgebracht binnen de muren van het stadhuis: het rijksmonument met brede trappen, overdadig marmer, chique kroonluchters en veel glas-in-lood. Sinds 1979 werkt De Bondt voor de gemeente, vanaf 1992 voor de gemeenteraad.

Overtuigend is hij wel. Ter ondersteuning van zijn opvatting wijst De Bondt op zes wandvullende doeken boven de lambrisering. Marius Richters schilderde havenarbeiders in de weer met graan en steenkool, met het bouwen van schepen en het vervoeren van stukgoed. Onder De Bondts gepoetste schoenen siert een - later aangebracht - containerschip de vloerbedekking. “Echt Rotterdams”, zegt de plaatsvervangend griffier. 

Beeld Otto Snoek

Op 1 september 1920 vergaderde de Rotterdamse gemeenteraad voor het eerst in de raadzaal. Precies honderd jaar later is het gebouw nog steeds in functie. Bijzonder, want veel gebouwen die al een eeuw dienstdoen, heeft de tweede stad van Nederland niet. Als een van de weinige constructies doorstond het stadhuis in 1940 het Duitse bombardement.

De vereenzelviging met de haven was in Rotterdam trouwens niet altijd zo vanzelfsprekend als Richters’ schilderingen nu suggereren. In 1920 liet men de muren liever kaal dan de bestelde doeken op te hangen, zegt De Bondt. “De burgemeester van toen vond dat ze te veel de arbeidersklasse lieten zien.” 

De kritiek op het eclectische stadhuis was de eerste jaren sowieso hevig, vult stadshistoricus Paul van de Laar van Museum Rotterdam aan. Men vond het bouwwerk pronkerig en de esthetiek ouderwets. “Bij de oplevering beschreef het Algemeen Handelsblad het als een gebouw voor de nouveau riche, van in de haven rijk geworden middenstand.”

Het Rotterdamse stadhuis aan de Coolsingel.Beeld Otto Snoek

Betoog zonder shirt

Een eeuw nadien houdt De Bondt zich als plaatsvervangend griffier bezig met de geschreven en ongeschreven regels op het stadhuis. In 2002 legde hij de nieuwkomers van Leefbaar Rotterdam uit waar ambtelijke stukken aan te vragen zijn en op welk moment een motie mag worden ingediend. Echt genieten deed hij van de installatie van Ahmed Aboutaleb. “Tot op de seconde hadden we dat gepland. Alsof we de koning binnenhaalden. Zelfs de afstand van de burgemeesterskamer naar de raadzaal was uitgemeten.”

Tijdens zijn decennia in het stadhuis zag hij de voorheen oppermachtige PvdA steeds verder krimpen. Pim Fortuyn verscheen ten tonele – na zijn dood bleek Leefbaar Rotterdam een blijvertje. Het fatsoen in de raad is de laatste jaren afgenomen, zegt hij. Debatten zijn feller en persoonlijker. “Vroeger was het minder platvloers.”

Hoewel: ook voor de komst van partijen als Denk en Leefbaar Rotterdam en voor de aangepaste strategie van middenpartijen ontspoorde het debat soms. De Bondt herinnert zich dat raadslid Jan Teijn (CP ’86) in 1996 een T-shirt had laten bedrukken. Via het kledingstuk maakte hij Wim Kok, Jan Pronk en Frits Bolkestein uit voor ‘verraders van het eigen volk’.  “Dat mocht niet van burgemeester Bram Peper. Toen trok Teijn zijn shirt uit. Met ontbloot bovenlijf probeerde hij zijn verhaal af te maken.”

Ten tijde van de moord op Fortuyn was De Bondt op vakantie. Na terugkomst was het zijn taak de ontstane vacature in de raad op te vullen. Het nieuwe raadslid kreeg wel een andere plek, want Fortuyns stoel bleef tot 2006 leeg uit respect voor de vermoorde politicus. Tegenwoordig herinnert een bevestigd plaatje bij de zetel aan zijn lot.

Lees ook:

Ambtenaren die werklozen helpen, zijn zelf hun baan niet zeker in Rotterdam

Uitzendkrachten van de gemeente Rotterdam zijn de onzekerheid zat. Een petitie moet bestuurders en politici herinneren aan hun eigen belofte: de flexibele schil bij de gemeente te verkleinen naar een tiende.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden