Onderwijs

Hoger onderwijs wil weer helemaal open

Hygiënemaatregelen in de dependance van de universiteit van Leiden.  Beeld ANP
Hygiënemaatregelen in de dependance van de universiteit van Leiden.Beeld ANP

Het hoger onderwijs gaat ervan uit dat het over drie weken weer open mag. Maar het kabinet vroeg de instellingen rekening te houden met verschillende scenario's.

Hogescholen en universiteiten gaan ervan uit dat zij bij de start van het nieuwe collegejaar de anderhalvemeterregel mogen loslaten. Het kabinet vroeg het hoger onderwijs aan het begin van de zomer zich voor te bereiden op verschillende scenario's, maar in de praktijk is dat niet te doen, blijkt uit een rondgang van Trouw. Pas op 13 augustus maakt het kabinet bekend of het verplicht afstand houden daadwerkelijk verdwijnt.

Het steekt de hogescholen en universiteiten dat zij halverwege augustus, twee weken voor de start van het collegejaar, te horen krijgen of het onderwijs weer helemaal open mag. Ze voelen zich de sluitpost van de kabinetsstrategie en hebben het gevoel dat de horeca, festivals en vakanties door het kabinet belangrijker worden geacht dan het onderwijs.

Topprioriteit

“Het onderwijs zou topprioriteit moeten zijn”, zegt bijvoorbeeld woordvoerder Femke van Zijst van universiteitenvereniging VSNU. De Vereniging Hogescholen sluit zich daarbij aan. “Het zou toch niet te verkopen zijn dat we wel met zijn allen in een vol vliegtuig naar Spanje mogen vliegen, maar dat wij maar één dag per week mogen lesgeven?”, aldus Eva Kloosterman.

Het kabinet vroeg het onderwijs voor de zomer om rekening te houden met vier verschillende scenario's. Van een ‘optimaal scenario’ zonder beperkende maatregelen tot een ‘terugvalscenario 2’ waarin de meeste studenten weer volledig online onderwijs krijgen. Maar het is volgens hogescholen en universiteiten niet te doen om zich voor te bereiden op vier verschillende scenario’s.

Veel werk voor de roostermakers

Neem de anderhalvemetermaatregel: zonder kunnen alle studenten weer fysiek naar college, met zijn dat er veel minder. Dat heeft enorme implicaties, bijvoorbeeld voor de roostermakers. “Er zijn alleen al op de universiteiten 327.000 studenten”, rekent Van Zijst voor, “en het gaat om honderden opleidingen. Oftewel, een gigantische hoeveelheid werk.”

Omdat het kabinet voor de zomer het ‘basisscenario’ het meest waarschijnlijk noemde, hebben hogescholen en universiteiten zich daarop voorbereid. “Het onderwijs op locatie zal weer gericht zijn op inspiratie, verbinding en interactie”, zegt bijvoorbeeld de woordvoerder van de Hogeschool Rotterdam.

Introductieweken met tijdslot

Aankomend studenten kunnen dit jaar weer fysiek kennis maken met de stad en de instelling waar ze gaan studeren. Hoe het programma er uitziet, verschilt per stad maar in de meeste gevallen vinden activiteiten plaats met inachtneming van de anderhalve meter. Dat betekent voor sommige steden dat de activiteiten plaats vinden op grote terreinen, in andere dat er een app is waarmee studenten zich moeten inschrijven voor een tijdslot en in weer andere dat een deel van de eerstejaars het programma online volgt. Dat laatste gebeurt bijvoorbeeld in Utrecht, waar tweeduizend jongeren de UIT-week fysiek volgen en nog eens tweeduizend online.

De beslissing van het kabinet om eendaagse festivals toe te staan tot 750 personen heeft in veel steden wel een streep gezet door geplande feesten. Veel introductiecommissies hadden graag een knallend eindfeest gegeven aan het einde van de introductieweek maar met maximaal 750 man, ook buiten, kunnen die niet doorgaan.

Gelukkig zijn er dan toch creatieve oplossingen voor handen. Zo heeft de organisatie van de KEI-week in Groningen het eindfeest omgedoopt tot een ‘terrassenfestival’ op een groot terrein net buiten de stad. Omdat er op een terras zitplaatsen zijn is er meer mogelijk.

Maar helemaal gerust zijn de instellingen er nog niet op. In het achterhoofd speelt wel de mogelijkheid dat het kabinet volgende week aankondigt dat het hoger onderwijs toch deels online les moet gaan geven. De optimistische geluiden stammen immers uit het pre-discopiek tijdperk.

Universiteiten hopen heel hard dat het meevalt, zegt Van Zijst: “Als we toch anderhalve meter afstand moeten gaan houden, dan hebben we echt een probleem. Dat zou echt heel erg ongelukkig zijn.”

De start van de persoonlijke ontwikkeling

Niet alleen omdat de instellingen dan in drie dagen alles weer moeten omgooien. Ook omdat studeren de start is van iemands persoonlijke ontwikkeling, zegt Van Zijst. “Het is niet alleen maar dingen in je hoofd stoppen. Je hebt er andere mensen bij nodig, en je moet elkaar zien. Je moet de wereld ontdekken - en dat schiet niet op met je laptop op je zolderkamertje.”

Hoewel alle onderwijsinstellingen er naar uitkijken om hun studenten weer allemaal te fysiek les te kunnen geven, zijn er ook lessen geleerd uit het online tijdperk. Zo zeggen verschillende hogescholen en universiteiten dat zij, weliswaar noodgedwongen, nu beter weten wat wel en niet werkt digitaal.

“Als je online onderwijs op een goede manier inzet kan het de kwaliteit bevorderen en staan studenten er ook achter”, zegt bijvoorbeeld de woordvoerder van de Hogeschool InHolland. “Hoorcolleges die normaal aan grote groepen worden gegeven, zouden we bijvoorbeeld online kunnen voortzetten. Momenteel kijken we hoe dat er per opleiding uit gaat zien.”

Lees ook:

Opinie: Door corona is het bewijs geleverd: studeren op maat kan wél

Deze crisis bewijst: digitaal onderwijs is mogelijk. En dus hebben studenten met een beperking eindelijk kans op maatwerk, zo menen Monty Aal (Landelijke Studentenvakbond) en Joyce van der Wegen (Expertisecentrum inclusief onderwijs).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden