Vier vragen AZ-stadion

Hoe voorkom je een nieuwe stadionramp?

Beeld ANP

Niet alles is te controleren, maar gebouwen waar veel mensen komen, moeten extra aandacht krijgen.

Een geluk bij een ongeluk was het, dat er 10 augustus geen publiek zat in het Afas-stadion van voetbalclub AZ Alkmaar toen een deel van het dak naar beneden stortte. Maar ­geluk of niet, een erg geruststellende gedachte is het niet dat een dergelijke ramp wel had kunnen plaatsvinden. Uit verkennend onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid bleek dat ‘falende lasverbindingen’ de oorzaak zijn van het instorten. Hoe kan zo’n ­gebrekkig bouwwerk überhaupt in Nederland staan? Vier vragen.

Falende lasverbindingen, wie is daar verantwoordelijk voor?

Vorige week voorspelde staalconstructeur Simon Romkes op basis van de eerste foto’s al dat de lassen bezweken waren. Nu wil hij niet reageren. Romkes werkte dertien jaar geleden de stalen constructie van het dak uit, waarna het in elkaar werd gezet door staalfabrikant Hardstaal BV in het Friese Lemmer. In die fabriek – die inmiddels failliet is en onbereikbaar voor commentaar – is bij het lassen van cruciale spanten iets mis gegaan. Wat er fout ging, wordt nog onderzocht.

Er is toezicht op de bouw in Nederland, toch staat het stadion er, met fouten. Hoe kan dat?

Lassen worden op de bouwplaats niet gecontroleerd, weet Wico ­Ankersmit. Hij is directeur van de beroepsvereniging Bouw- en ­Woningtoezicht Nederland, waar toezichthouders van 210 van de 355 gemeenten bij zijn aangesloten.

“Stalen constructies komen kant en klaar aan op de bouw. Ze bevatten dan vaak al een brandwerende ­coating of ze zijn geverfd. Dan zijn ­lasfouten niet zomaar te controleren.”

Om te voorkomen dat bij het staalbedrijf fouten worden gemaakt, moet zo’n bedrijf zich laten certificeren. “Om voor zo’n certificaat in aanmerking te komen, moet je als bedrijf in kaart brengen hoe je je eigen productieproces controleert. Bijvoorbeeld door een op de tien lassen met een röntgenapparaat na te kijken. Maar of die interne controle ­dagelijks plaatsvindt, is lastig te beoordelen. Een certificerende instelling bezoekt een bedrijf in de regel één of twee keer per jaar.”

En dus worden er ongecontroleerde onderdelen gebruikt in de bouw. Ankersmit: “Het is een illusie om te denken dat je alles kan controleren. Als je ieder koekje zou voorproeven, dan blijven er ook geen koekjes over om te verkopen.”

Er komt een nieuw stelsel voor toezicht in de bouw, gaat dat helpen?

Ankersmit: “De wet is net door de Eerste Kamer en het stelsel gaat pas per 2021 in. Nu wordt door alle ­betrokken partijen onderhandeld over hoe het stelsel eruit moet zien. ­Vorig week nog zat ik een dag op het ministerie en ging de discussie over de vraag wat minimale controle is. Vier keer? Twee keer? De kern van de wet is dat toezicht privaat wordt ­georganiseerd en de overheid ertussenuit gaat. Ik vrees dat daarmee de rol van kosten en baten van toezicht alleen maar toeneemt.”

Ook stelt de nieuwe wet dat de aannemer na oplevering aansprakelijk is. “Het instorten van dit stadion is toevalligerwijs een mooie casus. Nu, dertien jaar later, zijn de partijen failliet die verantwoordelijk zijn. Hoe zit het dan?”

Hoe kan een volgende stadionramp worden voorkomen? 

De fysieke staat van stadions moet gekeurd worden door een team ­deskundigen met specifieke kennis over voetbalveiligheid en stadions. Dat adviseerde het auditteam Voetbal en Veiligheid in 2016 aan de KNVB en het ministerie van Justitie en Veiligheid. Toch is zo’n team er nog niet en verschilt momenteel de mate van controles die clubs zelf ­uitvoeren.

Het Afas-stadion in Alkmaar werd niet periodiek gekeurd. Ankersmit van Bouw- en ­Woningtoezicht ­Nederland pleit wel voor zo’n keuring, zeker voor gebouwen die het stempel ­‘risicovol’ dragen omdat ze publiekstoegankelijk zijn. “Net als een auto heeft een bouwwerk onderhoud nodig. Gebouwen als stadions en bioscopen, waar veel mensen komen, vallen al onder een strengere bouwcategorie maar keuring is niet intensiever. Dat zou anders moeten, want als het misgaat, dan heb je een grote begrafenis.”

Lees ook: 

‘Onderaannemer AZ-stadion ging al eerder in de fout’

Bij de bouw van het dak van het Afas-stadion waren dezelfde bedrijven betrokken als bij de bouw van een parkeergarage in Wormerveer, die vorig jaar instortte. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden