Armoede

Hoe verklein je de gezondheidskloof tussen arm en rijk? ‘Wees niet bang voor ongelijke behandeling’

In de Rotterdamse wijk Delfshaven kunnen inwoners die het niet breed hebben gratis brood komen ophalen bij een pop-up-supermarkt voor mensen in nood. Beeld Arie Kievit
In de Rotterdamse wijk Delfshaven kunnen inwoners die het niet breed hebben gratis brood komen ophalen bij een pop-up-supermarkt voor mensen in nood.Beeld Arie Kievit

De coronacrisis vergroot de gezondheidskloof tussen arm en rijk, bleek afgelopen week. Hoe verklein je die kloof? Volgens Patricia Heijdenrijk, directeur van expertisecentrum Pharos, zien we gezondheid te vaak los van schulden of stress. ‘Het heeft allemaal met elkaar te maken.’

“Ongelijkheid bestrijd je alleen door mensen ongelijk te behandelen.” Patricia Heijdenrijk, directeur van expertisecentrum Pharos, dat onderzoek doet naar gezondheidsverschillen in Nederland, benadrukt het meermaals tijdens het gesprek. “Ons zorgsysteem is ingericht op rijkere, hoogopgeleide Nederlanders. Armere Nederlanders worden vaak niet bereikt en vallen buiten de boot.”

De coronacrisis vergroot de gezondheidsverschillen. Uit onderzoek van het CBS bleek dat het risico op sterfte aan het virus twee keer zo groot is onder arme Nederlanders als onder de rijken. Een groot verschil, dat Heijdenrijk niet verbaast. “Het nieuws legt een vergrootglas op de vraagstukken die er al liggen”, zegt ze. “Dit is een probleem van de lange adem.”

De voorbeelden zijn legio, zegt ze. “Je ziet dat rijkere mensen met diabetes minder vaak amputaties moeten ondergaan. Zij hebben de ruimte en het geld om beter voor zichzelf te zorgen.” Hetzelfde geldt voor stoppen met roken, vervolgt ze. “Hoger opgeleiden kun je een flyer met de risico’s van roken doorspelen. Als je echter laaggeletterd bent en tot je nek in de schulden zit, dan is dat niet genoeg.”

Tijd voor een meerjarige aanpak

Volgens de directeur hebben armere mensen soms net wat meer hulp nodig om voor zichzelf te zorgen. “De landelijke politiek houdt daar te weinig rekening mee.” Als voorbeeld noemt ze het Preventieakkoord, dat stelt dat in 2040 nog maar 5 procent van de mensen mag roken. “Er wordt niet gekeken wie daadwerkelijk stoppen”, zegt Heijdenrijk. “Als alleen de kwetsbaarste mensen doorgaan met roken, een dure en ongezonde hobby, dan worden de gezondheidsverschillen juist groter.”

Hoe moet het dan wel? Pharos pleit voor een nationale, meerjarige aanpak om armere Nederlanders te bereiken. Een opvallend pleidooi, want de partijen die tegen ongelijkheid strijden, verloren deze verkiezingen flink. “We hopen dat cijfers als deze de politiek met de neus op de feiten drukt”, zegt Heijdenrijk.

De oplossing is simpel, stelt ze: kijk verder dan iemands ziekte en neem de sociale context mee. “Kijk ook naar iemands schulden, leefsituatie of taalachterstand. Een huisarts zou tijd extra tijd moeten krijgen om die sociale situatie te bespreken, als dat nodig is. Geen tien, maar twintig minuten voor een consult.” Ook pleit ze voor nauwer contact tussen wijkteams, huisartsen en armoedebestrijding. “Opdat iemand met meerdere problemen snel de juiste hulp krijgt.”

Lees ook:

Voor iedere rijke sterven er twee arme Nederlanders aan Covid-19

De kloof tussen arm en rijk wordt extra zichtbaar door corona: de kans om te overlijden aan een besmetting is in Nederland bij armen dubbel zo hoog als onder rijken, blijkt uit analyse van de sterfgevallen in de eerste golf.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden