Een rustig Schiphol ten tijde van de Corona Crisis , 31 Maart 2020.

Nederlandse aanpak

Hoe ver moeten de cijfers dalen voordat Nederland weer open gaat?

Een rustig Schiphol ten tijde van de Corona Crisis , 31 Maart 2020. Beeld BSR Agency

Het kabinet maakte gisteren bekend dat Nederland nog tenminste  tot eind april in een ‘intelligente lockdown’ zit. Bij welke cijfers is beëindiging van de beperkende maatregelen aan de orde? 

Hoe sterk moeten de lijnen in de dagelijkse grafieken dalen voordat de scholen, restaurants en kappers weer open gaan? Het RIVM zegt dat het nog te vroeg is voor deze vraag. Een blik op de cijfers van dinsdag maakt duidelijk waarom. Het aantal doden steeg met 175 naar 1039. Het cijfer kan hoog zijn doordat personen die eerder zijn overleden nu pas in de statistieken terugkomen, maar toch: het valt niet mee.

De sterftecijfers zullen moeten dalen. Dat begint bij een daling van de besmettelijkheidsgraad; de zogeheten R. Is de R bijvoorbeeld 2, dan besmet elke patiënt twee andere personen. Het RIVM maakte vorige week bekend dat in Nederland de besmettingsgraad 1 is. Oftewel: elke zieke Nederlander besmet één ander persoon. De R moet onder de 1 komen, zegt hoogleraar theoretische epidemiologie van de Universiteit Utrecht Hans Heesterbeek. “Dan neemt het aantal besmettingen af. Er zitten wel wat haken en ogen aan die besmettingsgraad omdat er veel onzekerheden zijn om hem precies vast te stellen. Hij moet echt onder de 1 komen en blijven. En dan robuust. Of dat nu 0,5 of 0,05 is, daar is geen exacte wetenschap op los te laten. Het systeem is te complex om in een getal te vangen, maar het is een belangrijk signaal of je op de goede weg bent.”

Ziekenhuisopnames stijgen nog te sterk

Naast de besmettelijkheidsgraad zal het kabinet ook kijken naar de ziekenhuizen, en vooral naar de IC’s. Dinsdag maakte het RIVM bekend dat er 4712 Nederlanders met covid-19 in het ziekenhuis liggen of hebben gelegen. Dat is een stijging van 722. Net als bij de doden geldt dat in dit cijfer correcties zijn verwerkt van de voorgaande dagen. Toch zal het kabinet niet snel besluiten de maatregelen te versoepelen bij dit soort aantallen, zelfs als de besmettingsgraad sterk onder de 1 zakt.

Vandaag zal RIVM-baas Jaap van Dissel opnieuw in de Tweede Kamer uitleg geven over hoe Nederland er voor staat. Heesterbeek verwacht dat de besmettelijkheidsgraad niet is gestegen. Dat is enigszins terug te zien in de testresultaten van patiënten. Dinsdag kwamen er 845 positief geteste patiënten bij, aanzienlijk lager dan in de voorgaande twee dagen. Dat blijven dagkoersen. De trend zal voor langere tijd naar beneden moeten. Hoe lang is niet bekend.

Om er zeker van te zijn dat het virus weg is, moeten er gedurende 14 dagen, de maximale incubatietijd, geen nieuwe gevallen worden gemeld. Dat lijkt Heesterbeek niet haalbaar. Er zal een moment komen waarop het kabinet de maatregelen stap voor stap terugdraait. Het lastige in Nederland is dat de maatregelen elkaar zo snel zijn opgevolgd. “Daardoor is het nauwelijks mogelijk om te zien wat de effecten per maatregel zijn.”

Scholen open?

De meest ingrijpende beperking is sluiting van de scholen. “Er zijn en paar studies verschenen die aangeven dat kinderen een zeer geringe rol spelen bij de besmettingen”, zegt Heesterbeek. “Maar het gaat niet alleen om de kinderen. Als scholen open gaan, komen ouders ook weer samen op de schoolpleinen.”

Als mensen weer meer contact zoeken, zullen de besmettingen toenemen. Dat is de tweede golf, waar bijvoorbeeld Hongkong nu mee te maken heeft, en in mindere mate China. Een tweede golf betekent niet per se dat Nederland terugkeert naar de situatie van nu. “We zijn nu waakzaam en hebben tegen die tijd hopelijk genoeg testcapaciteit”, zegt Heesterbeek. Nederland kan dan de aanpak van Hongkong, Taiwan of Singapore kiezen. Daar is de maatschappelijke impact van de maatregelen geringer omdat zij veel testen, patiënten en hun contacten opsporen en hen in isolatie of quarantaine zetten.

Lees ook:

Wat de dagelijkse RIVM-cijfers wél zeggen, en wat vooral niet

De dagelijkse cijfers zijn een soort tussenstand in de strijd tegen corona. Ze moeten een houvast bieden, om te weten waar we staan. Tegelijkertijd zeggen deze statistieken weinig over wat er echt gaande is in Nederland. Wat weten we nu eigenlijk wel over besmettingen, aantal doden, de patiënten in ziekenhuizen en op de ic’s?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden