Coronavaccinatie

Hoe veilig is het om vaccins te combineren en waarom doet Nederland dat nog niet?

Een dosis van het AstraZeneca-vaccin. Beeld Reuters
Een dosis van het AstraZeneca-vaccin.Beeld Reuters

In verschillende Europese landen krijgen AstraZeneca-ontvangers sinds kort het Pfizer-vaccin als tweede prik. Waarom wil Nederland dat nog niet?

Het was flink twijfelen, toen Nicolle Paffen (55) eind april het aanbod voor een restvaccin AstraZeneca kreeg. Aan de beurt voor Pfizer was ze destijds nog niet, maar kwetsbaar was ze wel. “Ik heb een darmziekte en loop risico als ik corona krijg”, vertelt ze. Ze besloot zich te laten vaccineren. “Na een nachtje rillen was ik ervanaf.”

Maar voor haar tweede AstraZeneca-prik is Paffen minder enthousiast. De reden: de voorzichtige berichten dat een Pfizer-vaccin ná AstraZeneca een stuk beter beschermt. Zo vonden Duitse onderzoekers veel meer antistoffen bij proefpersonen van combinatievaccins, dan bij wie twee keer AstraZeneca kreeg, en zelfs bij twee keer Pfizer. Een Spaans onderzoek, onder 600 proefpersonen, toonde een flinke toename in antistoffen aan na een boost van Pfizer.

Die berichtgeving zette Paffen aan het denken. Nu hoopt ze alsnog op een tweede Pfizer-prik. “Dat voelt als de meest veilige optie.” En Paffen is niet de enige: een petitie die oproept AstraZeneca-ontvangers alsnog Pfizer te geven, is inmiddels zo’n 1800 keer ondertekend.

Combinatieprik

In de landen om ons heen worden zulke ‘combinatieprikken’ inmiddels volop ingezet: in Frankrijk, Duitsland, Spanje, Noorwegen en Zweden krijgt een deel van de AstraZeneca-ontvangers Pfizer of Moderna als tweede prik.

Maar Nederland wil nog niet, omdat de Gezondheidsraad nog geen advies heeft uitgebracht over de kwestie. De al gepubliceerde studies zouden nog onvoldoende wetenschappelijk gewicht hebben. “Om tot een zorgvuldig advies te kunnen komen, heeft de Gezondheidsraad meer wetenschappelijke data nodig. “De raad wacht met name op een uitslag van een gedegen, Brits onderzoek”, legt woordvoerder Maarten Hagg uit. Maar wanneer die uitslag komt, weet de Gezondheidsraad niet. “Het wordt steeds naar voren geschoven.” Pas na het advies van de Gezondheidsraad, gaat VWS overwegen ook in Nederland combinatievaccins toe te staan.

Beste van twee werelden

Te laat, vindt Anke Huckriede, hoogleraar vaccinologie aan de Universiteit van Groningen. Zij vindt het een goed idee zulke combinatievaccins óók in Nederland goed te keuren. “We weten dat de immunologische mechanismen van twee vaccins een beetje van elkaar verschillen. Zo heb je wellicht het beste van twee werelden.” Ze beaamt dat de uitgebrachte studies, met ‘enkele honderden personen’ klein zijn. “Maar in Duitsland kregen de mensen in een risicogroep onder de zestig jaar na AstraZeneca vanaf eind maart al Pfizer. We zijn nu enkele maanden verder en er is niets met hen aan de hand.”

Rogier Sanders, hoogleraar virologie aan het Amsterdam UMC, ziet het anders. “Ook ik kan geen grote risico’s bedenken bij het combineren van vaccins. Maar het moet wél goed uitgezocht zijn. Dénken dat er niets mis kan gaan, is voor mij niet genoeg. Hopelijk wordt snel duidelijk dat het veilig is.” Dat andere landen, zoals Groot-Brittannië, wel vaccins zouden combineren, is volgens hem logisch. “In het VK woedt de Indiase deltavariant, waartegen AstraZeneca misschien minder goed beschermt. Dus het is daar een stuk urgenter dan hier.”

Maar Huckriede benadrukt: ook in Nederland kan het uitstellen van de keuze medische gevolgen hebben. “De groep 60-65-jarigen is een relatief kwetsbare groep. Die moet je optimaal beschermen, anders is de kans ook groter dan ze later wéér ziek worden, bijvoorbeeld door een buitenlandse variant.” Haar alternatief: deze groep als derde prik alsnog Pfizer te geven, in de winter.

Tweede prik

Intussen prikken huisartsen gestaag door met AstraZeneca: ruim 1.200.000 mensen hebben hun eerste vaccinatie gehad, 600.000 mensen ook de tweede. Voor hen komt het Gezondheidsraad-advies dus te laat.

Als het echt niet anders kan, zal ook Nicolle Paffen voor haar tweede AstraZeneca-prik gaan. “De afspraak is al gemaakt bij de huisarts, 22 juli mag ik weer. Maar ik hoop dat VWS voor die tijd besluit dat ik ook voor Pfizer kan kiezen.”

Lees ook:

Meer mensen laten prik met AstraZeneca links liggen

Door de onduidelijkheid rond het AstraZeneca-vaccin daalt het aantal mensen dat een prik komt halen bij de huisarts, zo is de indruk van de Landelijke Huisartsen Vereniging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden