Listeriadoden

Hoe veilig is het nog om voorverpakt vlees te eten?

Beeld ANP

Een listeriabesmetting bij vleesverwerker Offerman kostte de afgelopen twee jaar drie mensen het leven. Is dat een reden al het voorverpakte vlees te wantrouwen?

In feite kan de listeriabacterie overal opduiken, niet alleen in de voorverpakte vleeswaren van Offerman die afgelopen dagen zijn teruggeroepen nadat twintig mensen er in de afgelopen twee jaar ziek van waren geworden, drie mensen er aan waren overleden en een vrouw een miskraam had gekregen. 

Toch is er geen reden tot paniek. Ten eerste is de bacterie voor het overgrote deel van de mensen niet gevaarlijk, en daarbij is het uitzonderlijk dat die wordt gevonden in voorverpakt vlees. 

Iedereen kan met een gerust hart vleeswaren blijven eten, zegt voedingsmiddelentechnoloog IJsbrand Velzeboer. “Ik wil het aantal slachtoffers niet bagatelliseren. Maar als je die afzet tegen de miljoenen pakjes vleeswaren die de afgelopen jaren verkocht zijn, dan is er geen sprake van een grote ramp”, zegt hij.  

Risicogroepen moeten opletten

Ook Maaike Stoel, docent microbiologie aan de opleiding voedingsmiddelentechnologie van hogeschool Van Hall Larenstein, benadrukt dat meerdere voedingsmiddelen risico lopen op een besmetting maar dat de bacterie heel vaak geen enkel probleem oplevert. “Dit is een type organisme waar bovendien heel erg goed op gelet wordt.” 

Dat neemt niet weg dat risicogroepen altijd op moeten passen. Velzeboer: “Ik zit hier bij mijn moeder van 99 en ik let altijd op hoor, wat zij in haar koelkast heeft liggen.” Die risicogroepen zijn, in het geval van listeria, zwangere vrouwen, ouderen en mensen met een lage weerstand. Waar het overgrote deel van de mensen een besmetting zal interpreten als een milde griep, kan die voor risicogroepen wel grote gevolgen hebben. Dat is ook de reden dat zwangere vrouwen en ouderen wordt afgeraden om broodjes brie of filet américain te eten. Listeria voelt zich vooral thuis op rauwmelkse kazen en in rauwe vis en vlees.

Nestelen in tegelvloeren

Dat listeria nu gevonden is in voorverpakte vleeswaren is dan ook uitzonderlijk, zegt een woordvoerder van het RIVM. Vanaf nu hoeft niet al het voorverpakte vlees afgeraden te worden voor risicogroepen. Ook Velzeboer en Stoel zien geen reden om aan te nemen dat meer voorverpakt vlees besmet is met de listeria-bacterie. 

Waar de besmetting bij Offerman precies zit of vandaan komt, is nog niet duidelijk. Volgens Velzeboer, die bedrijven traint in hygiënisch werken, kan de besmetting van buiten gekomen zijn of kan die in het bedrijf zelf zitten. 

“Je kunt een rotte paal hebben”, zegt hij, wat betekent dat er een besmette rol vlees de fabriek in is gekomen, “of het kan in de apparatuur zitten.” Verder kan de bacterie zich volgens hem bijvoorbeeld nestelen in slechte tegelvloeren, waardoor medewerkers die het hele bedrijf door lopen. Of een bedrijf kan een resistente stam kweken door steeds maar gebruik te maken van dezelfde desinfectiemiddelen. 

Miljoenen pakjes vlees

Hoe dan ook ziet technoloog Velzeboer met lede ogen aan hoe supermarkten steeds lagere prijzen vragen, waardoor verwerkers van voedsel steeds meer beknibbelen. Dat leidt volgens hem tot machines die niet goed zijn schoon te maken, of medewerkers die de hygiëneregels niet kennen. En niet alleen in grote bedrijven. Hij ziet het regelmatig, ook bijvoorbeeld in bedrijfskantines: medewerkers die aan hun haar of neus friemelen en vervolgens aan voedsel zitten. “Je schrikt je dood”, verzucht hij.

Volgens Velzeboer maakt het voor het risico op een broodje listeriavlees dan ook niet uit of het vlees van een groot bedrijf komt, van de ambachtelijke slager om de hoek, of uit de bedrijfskantine. “Iedereen kan fouten maken”, zegt hij. Wel is het zo dat een fout bij een bedrijf dat miljoenen pakjes vlees onder handen heeft grotere gevolgen heeft dan diezelfde fout bij een kleinere ondernemer. 

Lees ook:

Offerman roept nu alle vleeswaren uit voorzorg terug

Offerman roept alle vleeswaren die zijn gesneden en verpakt in Aalsmeer uit voorzorg terug om mogelijke aanwezigheid van listeria. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden