Adoptiestop

Hoe vaak gaat het tegenwoordig nog mis bij adopties? ‘Het aantal fouten moet nul worden’

Les in een weeshuis in Jammu, India. Beeld Hollandse Hoogte / EPA
Les in een weeshuis in Jammu, India.Beeld Hollandse Hoogte / EPA

Minister Dekker schortte vorige week internationale adopties op na advies van de commissie-Joustra. Maar welke aanwijzingen zijn er eigenlijk dat er nog steeds gesjoemeld wordt met adopties?

Een groep adoptieouders verzette zich deze week tegen het besluit van de minister van rechtsbescherming Sander Dekker om buitenlandse adopties volledig stop te zetten. Het is namelijk onduidelijk of er nog steeds misstanden voorkomen, vinden ze. Een petitie om de adoptiestop in ieder geval deels terug te draaien, werd inmiddels al zo'n 11.000 keer ondertekend. 

De commissie-Joustra, die de minister adviseerde, wil geen toelichting meer geven op de huidige stand van zaken, zegt een woordvoerder. “De minister heeft inmiddels een besluit genomen, en de commissieleden willen geen discussies over een kabinetsbesluit aangaan.” In het rapport van de commissie staan wel meerdere voorbeelden van hoe het in de afgelopen jaren misging met adopties. Zo bleek in 2010 dat de Chinese overheid het vinden van biologische ouders van adoptiekinderen tegenwerkte. Ook refereert de commissie aan onderzoek door Trouw uit 2019 dat aantoonde hoe kinderen onrechtmatig uit Haïti naar Nederland werden gehaald. 

De nadruk ligt bij de commissie vooral bij  ‘het systeem’. “Het is: ouder zoekt kind, in plaats van andersom”, zei commissievoorzitter Tjibbe Joustra in de Tweede Kamer. De onevenwichtige verhouding tussen de relatief rijke westerse wensouders en vaak arme herkomstlanden wekken misbruik in de hand. Ook is de Centrale Autoriteit Internationale Kinderaangelegenheden, die toezicht houdt op adopties, vaak afhankelijk van buitenlandse autoriteiten, die niet altijd te controleren zijn.

Eén organisatie

Volgens emeritus hoogleraar adoptie René Hoksbergen is de situatie rond adopties wel verbeterd in de afgelopen jaren, maar nog niet foutloos. “Dat het minder erg is dan in de jaren 70 en 80, is zeker het geval, maar het aantal ernstige fouten moet nul worden.” De tijdelijke opschorting vindt hij een goed idee. Hij  hoopt dat de minister zo het systeem kan aanpassen. “Er zou bijvoorbeeld één bemiddelingsorganisatie kunnen worden opgezet, die gekoppeld blijft aan het ministerie.” 

Het is lastig om te weten te komen hoe vaak er fouten worden gemaakt bij de adopties, zegt Elvira Loibl, universitair docent aan de Universiteit en als criminoloog gepromoveerd op het Nederlandse en Duitse adoptiestelsel. “Het is moeilijk om te zeggen hoe groot illegale praktijken precies zijn. Kinderen worden vaak ‘witgewassen'. Daarbij worden documenten vervalst zodat het lijkt alsof de kinderen wees zijn. Dat gebeurt al in het land van herkomst; als het kind eenmaal in Nederland is, is de vervalsing bijna niet meer te traceren.”

Meer vraag dan aanbod

Vaak komen misstanden pas aan het licht als geadopteerde kinderen op zoek gaan naar hun roots. “Dan blijken opeens hun biologische ouders nog in leven te zijn, bijvoorbeeld.” De kans is dus groot dat fouten die in de afgelopen jaren gemaakt zijn, pas over een tijdje worden ontdekt.

Is het wel rechtvaardig dat ook landen als de Verenigde Staten nu onder de opschorting van internationale adopties vallen? Ja, vindt de criminologe. “Zolang er meer vraag naar adoptiekinderen is dan aanbod, en er grote sommen geld mee zijn gemoeid, zal het misgaan.” Ook is de situatie in herkomstlanden soms minder rooskleurig dan het geval leek. “Neem China. Experts dachten lang dat er vanwege de eenkindpolitiek een groot aanbod was van vooral meisjes die geadopteerd konden worden, en dat de staat goed toezicht hield op het adoptiesysteem. Maar in 2005 bleek dat Chinese adoptiekinderen lang niet altijd vrijwillig waren afgestaan.”

Lees ook: 

Adoptieouders starten petitie tegen volledige stop op adopties: ‘Je kunt niet alle landen over één kam scheren’

Adoptie uit landen die het wél goed geregeld hebben moet mogelijk blijven, vinden duizenden Nederlanders. Adoptieouders startten een petitie om de algehele adoptiestop terug te draaien. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden