Ouderejaars Nadine (links) en Annebeth.

Nieuw collegejaar

Hoe overleef ik studiestress?

Ouderejaars Nadine (links) en Annebeth. Beeld Werry Crone

Hoe word je geen stress-student? Die vraag vliegt ongetwijfeld door de hoofden van de duizenden eerstejaars die net zijn begonnen met studeren. Een expert en twee ouderejaars geven tips.

De studententijd is allang niet meer die levensfase waar je tien jaar later op je gemak uitrolt met ettelijke ­liters bier in je mik, om daarna aan het echte leven te beginnen. Inmiddels zijn er talloze onderzoeken die er ­allemaal op wijzen dat studiestress een echt probleem is, dat ­mogelijk verklaard wordt door de huidige prestatiecultuur in het ­onderwijs en de invoering van het leenstelsel.

Vorig jaar kondigde minister Ingrid van Engelshoven (onderwijs) aan dat zij laat onderzoeken hoe groot het probleem nu echt is en dat ze dit jaar alvast iets zal ondernemen om studiestress te verminderen. Zo gaat zij het bindend studieadvies versoepelen. Ook bij een aantal universiteiten en hogescholen staat studiestress op de agenda. De KEI-week, de introductietijd in Groningen, richtte zich vorige week op ‘goed omgaan met studiedruk’.

Het is belangrijk dat onderwijsinstellingen de druk op studenten verlagen, zegt expert studentenwelzijn Jolien Dopmeijer, maar soms voelen studenten ook druk die ze niet hoeven voelen. Hoe ga je daar goed mee om? In haar contact met studenten deed Dopmeijer een aantal inzichten op. Drie tips om studiestress te beteugelen.

1. Leer plannen

Goed leren plannen en overzicht creëren is een belangrijk ingrediënt voor een stressloze studententijd, zegt Dopmeijer. “Vraag dus om hulp als dit niet je sterkste kant is.” Dopmeijer ziet dat het veel studenten niet lukt om overzicht te scheppen en goed te plannen. Dat zorgt voor extra stress, omdat ze plotsklaps nog een heel werkstuk moeten schrijven terwijl ze eigenlijk andere plannen hadden dat weekend. 

“Hierin verwachten hogescholen en universiteiten echt te veel van jongeren die ­zeventien, achttien zijn als ze binnenkomen”, zegt Dopmeijer. “Hun breinontwikkeling is nog in volle gang. Daardoor kunnen nog niet alle studenten hun keuzes overzien en goed plannen. Dit is dus niets om je voor te schamen.” 

Onderwijsinstellingen zijn zich hier inmiddels ook van bewust, hoewel dat nog wel ­beter kan, zegt Dopmeijer. Studenten kunnen veelal ondersteuning aanvragen, bijvoorbeeld bij een ­studiebegeleider of studentenmentor.

2. Ontdek je grenzen

Het ontdekken van je grenzen hoort bij de fase van adolescentie waarin studenten zich bevinden, zegt Dopmeijer. Zij moeten ontdekken wat ze op dat moment aankunnen, en daarvoor moeten ze soms op hun bek gaan en weer opkrabbelen – dat is juist goed. 

Sinds de invoering van het leenstelsel hebben veel studenten een bijbaantje. Ook daarvoor geldt dat de een meer aankan dan de ander.

“Dat is niet erg, maar daar moet je wel ­rekening mee houden. De grens van de ander is niet jouw grens. Als je een ander ziet doorrennen, terwijl jij eigenlijk niet meer kan, moet je echt stoppen.” Als je lichamelijke klachten krijgt – zoals slapeloze nachten en een constant gejaagd ­gevoel – ben je te ver gegaan. 

3. Geniet!

“Je kunt alleen goed presteren als je een balans vindt tussen inspanning en ontspanning,” zegt Dopmeijer, “dus maak vooral lol.”

Voor de ene student betekent dit dat hij  ’s avonds gaat stappen of naar de sociëteit gaat. Voor de ander betekent dat met een boek of Netflix op de bank, of een avondje hangen in het park. 

Dopmeijer ziet vaker ­gebeuren dat studenten meegaan in het verenigingsleven, omdat ze dat anderen om zich heen zien doen, terwijl ze daar eigenlijk geen energie voor hebben.“Kijk waar jij van ­oplaadt, waar jij gelukkig van wordt. Word niet iemand anders om je maar aan te sluiten bij de massa.”

‘HET HELPT OM EEN RITME TE CREËREN’

Nadine Houtman (23), is vierdejaars verpleegkunde in Utrecht

Heb jij veel last van studiestress?

“Voordat ik ging studeren, zag ik in mijn omgeving de een na de ander in een burn-out vliegen, en dacht: dat ga ik mooi niet doen. En eigenlijk heb ik nu bizar weinig stress in mijn leven, gewoon omdat ik dat niet wil. Als ik mij maar een beetje stressig voel, ruim ik mijn agenda leeg.”

Hoe voorkom je dat je in de stress schiet?

“Ik zorg dat ik nooit voor verrassingen kom te staan. Dus ik schrijf ­data van tentamens meteen op, maak to-dolijstjes en zorg dat ik het overzicht behoud. En daarna loopt het meestal vanzelf. Het helpt ook om een soort ritme te creëren. Ik werk bijvoorbeeld meestal één vaste dag in een restaurant, en daarnaast op flexibele basis in de zorg; dat doe ik alleen als ik er tijd voor heb. Als ik voor mijn studie veel opdrachten moet ­maken, doe ik dat meestal op maandag. Heel vroeg op en hupsakee, alles doen. Als je week goed begint, helpt dat je vooruit. Ook wissel ik veel van studieplek, dan kan ik mij beter concentreren. Eerst in een café werken, daarna thuis, dan in de bieb. Dat helpt om scherp te blijven.”

Heb je een tip voor eerstejaars?

“De valkuil is dat je te veel naast je studie gaat doen. Alles lijkt leuk in het begin, je wilt alles meemaken. Maar uiteindelijk geniet je toch meer als je voor een paar dingen kiest, in plaats van dat je alles doet op halve energie, is mijn ervaring. Het helpt ook om te overleggen met andere studenten die een vak dat je volgt al hebben gedaan. Hoe zij de studielast vonden, wat voor tentamen je te wachten staat. Dan weet je beter hoeveel energie je erin moet steken.”

‘WEES TEVREDEN ALS JE EENMAAL HEBT GEKOZEN’

Annebeth Roor (25) is een paar weken geleden afgestudeerd van master Global Business & Sustainability in Rotterdam. 

Had jij veel last van studiestress? 

“Ik heb wel momenten gehad dat ik dacht: hoe ga ik dit voor elkaar krijgen? Als je begint met studeren, ben je ineens je eigen manager, je moet voor het eerst grote projecten aanpakken. Daar moet je aan wennen. Soms vond ik het groepswerk dat we moesten doen frustrerend. Maar ik denk dat ik wel minder stress had dan anderen.”

Waar kwam dat door?

“Ik probeerde overdag zo veel mogelijk te studeren en uren te maken voor en na colleges. Dan heb je een ritme en is het niet altijd nodig om in de weekenden en avonden te werken. Daarbij was ik niet zo bang voor dingen in de toekomst. Sommige studenten maken zich in hun eerste jaar al zorgen over die thesis die ze in hun derde jaar moeten schrijven. Maar ik bedacht altijd: in het eerste jaar verwachten ze het niveau van vwo-studenten, en ik heb niet voor niets mijn diploma op zak. En als je je eerstejaars vakken hebt gedaan, ben je klaar voor het tweede jaar - daar is de opleiding op ingericht. Je hoeft je dus niet af te vragen of je het kan. Tuurlijk kan je het, want je zit er niet voor niets.”

Heb je een tip voor eerstejaars? 

“Wees niet bang om keuzes te maken, voor een studierichting, vak of minor. En wees tevreden als je eenmaal een keuze hebt gemaakt. Je schiet er namelijk niets mee op als je bang blijft dat je de verkeerde keuze hebt gemaakt en denkt: wat als ik dit, wat als ik dat? Uiteindelijk past een keuze die je gemaakt hebt altijd bij je, anders had je er niet voor gekozen. Je krijgt het beste cv door dingen te doen die je echt leuk vindt, want dan past je cv bij wie je bent.”

De achternaam van Nadine is bekend bij de redactie.

Lees ook: 

De vele koppen van het studiestressmonster

Studiestress is een probleem waar niet alleen studenten, maar ook steeds meer scholieren last van hebben. Hoe komt dat?

Studieschuld, woningnood, prestatiedruk: ‘Jongeren van nu hebben te maken met een giftige cocktail’

Met een studieschuld, woningnood, prestatiedruk en slecht betaalde (flex)banen schetst de Sociaal Economische Raad een donker toekomstbeeld voor jongeren in een vandaag verschenen rapport. Een gesprek met Ser-voorzitter Mariëtte Hamer (61) en twee jongeren.

Studeren gaat om meer dan alleen studiepunten halen, vindt minister Van Engelshoven

Het idee dat alles draait om geld en rendement is doorgeslagen op universiteiten en hogescholen, stelt minister van hoger onderwijs Ingrid van Engelshoven. Studiesucces moet meer zijn dan studiepunten, anders blijven kwetsbare studenten weg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden