Het nieuwe coronavirus

Hoe Nederland is voorbereid op Covid-19

Een apotheekmedewerker verkoopt een mondkapje.Beeld ANP

Hoe is Nederland voorbereid op een uitbraak van Covid-19 op eigen bodem? Dat is de vraag nu Noord-Italië een besmettingshaard blijkt van het nieuwe coronavirus.

Bij de Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCI), onderdeel van het RIVM, draaien tientallen medewerkers al sinds eind december overuren. Het LCI heeft de taak een virusuitbraak in Nederland te voorkomen of te beteugelen en het publiek voor te lichten.

Aura Timen, hoofd van het LCI en arts, is de vrouw die leiding geeft aan de operatie. En er is goed nieuws: bij haar promotie aan de Radboud Universiteit ontwikkelde ze een model om een volgende grote ziekte-uitbraak in te dammen, gebaseerd op de ervaringen met Sars.

Maandag had ze haar handen vol aan overleg met collega’s wereldwijd, zo meldt haar woordvoerder Ron Beekman. Timen zal met extra belangstelling hebben geluisterd naar de ervaringen in Italië. Daarnaast was er een teleconferentie met het Europese coördinatiecentrum, het ECDC.

Symptomen als koorts en hoesten

Het LCI wordt veel gebeld door artsen uit het hele land, bijvoorbeeld als zij denken dat ze een patiënt hebben die mogelijk besmet is. Dertig tot veertig patiënten in Nederland zijn getest. Tot dusverre had geen van hen de ziekte Covid-19.

Maandag liet het LCI weten dat mensen die op vakantie zijn geweest in Noord-Italië, zich niet hoeven te laten onderzoeken. Dat is alleen nodig als ze symptomen hebben, zoals koorts en hoesten. De Drentse scholenkoepel Pricoh had ouders die met hun gezin in Italië op vakantie zijn geweest, gevraagd hun kinderen naar de huisarts te sturen, maar dat is volgens het LCI niet nodig.

Juliëtte Barge (61), Amsterdam

Gepensioneerd docent geschiedenis

“Nu het coronavirus heeft toegeslagen in Noord-Italië en het carnaval in Venetië niet doorgaat, heb ik besloten om mijn vakantie naar Venetië te annuleren. Ik ga er samen met twee vrienden ieder jaar naartoe, altijd vlak na carnaval als de stad weer iets rustiger is.

Italië is mijn lievelingsland: het eten, de taal en de culturele rijkdom. Voor mij is het een groot museum, en Venetië de ultieme stad om te bezoeken. Geen auto’s, geen fietsers. Je hoort eigenlijk alleen maar stemmen als je door de stad loopt.

De vlucht en het hotel hadden we al maanden geleden geboekt. Maar afgelopen zaterdag belde mijn vriendin op: of ik het al had gehoord? Ik wilde er eerst over nadenken, ik verheug me altijd zo op die reis. Maar maandag hebben we toch besloten om niet te gaan. Het is te gevaarlijk en waarschijnlijk is alles dicht. Vreselijk voor de mensen daar. Nu drinken we maar een glaasje wijn uit de Veneto op onze gezondheid.”

“De kans dat iemand in Nederland Covid-19 krijgt, blijft klein”, benadrukt LCI-woordvoerder Ron Beekman. Hij ziet in de Italiaanse uitbraak vooralsnog geen aanleiding om de Nederlandse richtlijnen strenger te maken. Wel volgt het coördinatiecentrum de informatie uit het buitenland en het wetenschappelijke veld, om die waar nodig te verwerken in de Nederlandse draaiboeken.

Wanneer een patiënt een ‘verdacht geval’ is

Zo is er een draaiboek voor infectieziektencrises, waarin staat wat voor maatregelen Nederland kan nemen bij een uitbraak. Daarnaast is er een richtlijn speciaal voor Covid-19. Daarin staat wanneer een patiënt geldt als ‘verdacht geval’: als iemand meer dan 38 graden koorts heeft, én last heeft van hoesten of kortademigheid én de afgelopen twee weken in China is geweest, óf contact had met iemand die drager bleek. Artsen behandelen de patiënt in beschermende kleding. Een test geeft vervolgens uitsluitsel.

Als er zo een Nederlands ziektegeval opduikt, dan waarschuwt het test-laboratorium onmiddellijk de behandelend arts en het LCI. Een patiënt die in het ziekenhuis verblijft, gaat in strikte isolatie – de regels zijn daarvoor strenger dan bij quarantaine. Als een patiënt wel de ziekte heeft, maar er niet slecht aan toe is, kan die isolatie ook thuis. Ook dan gelden strenge regels: de patiënt blijft zoveel mogelijk in dezelfde ruimte.

Mochten de draaiboeken straks tekortschieten, dan kan het RIVM een ‘uitbraak-managementteam’ bij elkaar roepen voor advies aan bestuurders. Bij Covid-19 is daarvan nog geen sprake. Bij de wereldwijde uitbraak van Mexicaanse griep gebeurde dat nog wel, maar inmiddels zijn we beter voorbereid.

Mochten er straks ziektegevallen in Nederland opduiken, dan worden die niet in bepaalde ziekenhuizen bij elkaar gebracht. Volgens het LCI zijn vrijwel alle ziekenhuizen in staat hen op te vangen. “De protocollen liggen klaar”, zegt woordvoerder Margie Alders van het Radboudumc. “We hebben de juiste kleding en beschermende brillen. Maar we hebben nog geen verdachte gevallen gehad.”

Crisis? Grop en Grip

De bestrijding van een eventuele uitbraak en het opsporen van de bron zijn taken van de lokale GGD. Die kan een GGD-rampenplan in werking stellen. Bij een crisis kunnen de autoriteiten naar het regionale rampenplan grijpen, en bij rampen van nationale omvang kan het kabinet de coördinatie overnemen.

Het afsluiten van steden, zoals in Italië, komt in de Nederlandse draaiboeken niet voor. Ook het sluiten van grenzen voor reizigers over land is volgens het LCI ‘geen zinvolle actie’.

Marcel Klaverkamp (63) 

Bestuurder Dr. Nassau College in Assen

“We doen al twaalf jaar een uitwisseling met Italië, maar door het coronavirus moesten we het afblazen. We zijn vorige week geïnformeerd door de collega’s uit Italië dat er van het Italiaanse ministerie van onderwijs geen uitwisselingen meer mogen plaatsvinden. Dat hebben wij dus te accepteren.

Maandag zouden 37 leerlingen en 5 begeleiders van het Penta in Assen naar Santa Marinella en Cerveteri in Lazio Roma (in het midden van Italië, red.) gaan om mee te werken aan een project rondom klimaat, vervuiling en plastic. We kregen vorige week al vragen van bezorgde ouders en hadden daarom contact gezocht met de Italiaanse school om te vragen naar de risico’s. Volgens hen was er geen enkel probleem, maar van het ministerie mogen we dus niet gaan.

We hopen dat het project op een later moment alsnog door kan gaan. De leerlingen reageerden natuurlijk teleurgesteld. Het zijn tweedeklassers, voor de meesten zou dit hun eerste reis naar het buitenland worden zonder paps en mams. In plaats daarvan moeten ze nu een normaal lesprogramma draaien.”    

Lees ook:

Zesde dode nieuw coronavirus in Italië

Het dodental van het nieuwe coronavirus in Italië blijft oplopen. Inmiddels zijn zes mensen in Italië overleden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden