Coronavirus

Hoe Nederland een derde golf(je) in rolt

Leerlingen van een middelbare school dragen mondkapjes in de klas. Het dragen van mondkapjes is op veel scholen verplicht, sinds de nieuwe stijging van het aantal coronabesmettingen.  Beeld ANP
Leerlingen van een middelbare school dragen mondkapjes in de klas. Het dragen van mondkapjes is op veel scholen verplicht, sinds de nieuwe stijging van het aantal coronabesmettingen.Beeld ANP

Het aantal nieuwe besmettingen steeg vrijdag naar 7425 in een etmaal. Het reproductiegetal groeide in vier dagen van 1,06 naar 1,14. De derde golf is hier.

Het geroezemoes over ‘de derde golf’ zwelt aan. Vrijdag schrok Nederland op door 7425 nieuwe coronagevallen in een etmaal, het hoogste aantal sinds 8 januari. Dat is misschien een dagkoers, maar minister Ferd Grapperhaus, die het cijfer naar buiten bracht na de ministerraad, keek ernstig. “Ik word er wel vrij, ik zou bijna zeggen, kortademig van”, zei Grapperhaus tegen de verzamelde pers. “Van de cijfers krimpt mijn maag wel ineen.”

Britse variant

Volgens de laatste berekeningen is het reproductiegetal, de ‘R’, 1,14. Omdat de R altijd pas achteraf kan worden berekend, gaat het dan om de R van veertien dagen geleden. Dat betekent dat op dat moment 100 besmette mensen 114 anderen infecteerden. Dinsdag meldde het RIVM nog een ‘R’ van 1,06. Dat zou betekenen dat de situatie in Nederland snel verslechtert en een derde golf klaarblijkelijk over het land spoelt. Ziekenhuizen zien inmiddels een voorzichtige toename van het aantal opnames.

Daarvoor zijn verschillende oorzaken aan te wijzen. Een daarvan is de besmettelijkere Britse variant van het coronavirus. Inmiddels hebben vier op de vijf Nederlanders die geïnfecteerd raken deze mutatie. De variant lijkt de verspreiding van het virus inderdaad te versnellen.

null Beeld Louman & Friso
Beeld Louman & Friso

Heropening scholen en kinderopvang

Een andere oorzaak van de verslechterende situatie is de heropening van het onderwijs. Die zorgt voor een toename van het aantal coronameldingen. Het aantal uitbraken dat te linken is aan een school of kinderopvanglocatie is gestegen van 1 procent in februari naar ruim 8 procent nu, een verachtvoudiging dus. Dat is overigens geen verrassing; bij de heropening van de scholen stond als een paal boven water dat dit een toename van het aantal besmettingen aldaar tot gevolg zou hebben.

Tegelijk heeft de heropening van de scholen ook een beetje zand gestrooid in de ogen van coronaduiders. Het testbeleid veranderde: alle kinderen uit een klas met een geïnfecteerde klasgenoot mogen zich na vijf dagen laten testen, en dat doen ze massaal. Vorige week (9-16 maart) gingen 93.000 kinderen tot 13 jaar naar de teststraat van de GGD.

Het gros van die kinderen (95,5 procent) heeft geen corona. Hierdoor nam het percentage positieve tests ten opzichte van het totaal hard af. Goed nieuws, riep men, die derde golf komt er helemaal niet. Maar als men kinderen onder de 13 uit de testcijfers schrapt, dan stijgt het percentage positieve tests weer. Tussen 9 en 16 maart was dan 9,6 procent van alle tests positief, tegen 8,4 procent in de week daarvoor.

‘Houd je aan de regels’

Versoepelen is een riskante zet, zei Rutte toen hij de versoepelingen op 23 februari aankondigde. De premier zei dat hij in ruil ‘een persoonlijke afspraak’ maakte met alle Nederlanders. “Uw gedrag doet ertoe. Houd je aan de regels.”

Maar houden mensen zich nog aan alle regels? Een derde oorzaak van het hogere aantal besmettingen zit waarschijnlijk in die hoek. Zo ligt de kiem van besmettingen nog altijd twee keer vaker op het werk van mensen (16 procent) dan op scholen (8 procent.)

Het RIVM constateert dat steeds meer mensen de weg naar het kantoor weer weten te vinden. Uit de mobiliteitsgegevens van Google blijkt zo op het oog dat ongeveer een kwart meer mensen weer naar kantoor gaat, vergeleken met januari. Hoofd infectiebestrijding Aura Timen van het RIVM noemt dat een ‘zorgwekkend puntje’. Timen drukte Nederlanders op het hart om de maatregelen te volgen. Alleen dan zijn de negatieve gevolgen van de versoepelingen op te vangen en blijft de derde golf misschien een golfje.

Lees ook:

Reconstructie: Waarom de testsamenleving pas in april gestalte krijgt

De sneltestsamenleving, waarin mensen na een vlugge coronatest kunnen deelnemen aan het sociale leven, is een droom die vorig jaar al ontstond. Maar terwijl in andere landen de contouren van zo’n samenleving ontstaan, worden sneltests in Nederland nog niet gebruikt voor de heropening van de samenleving. Hoe kan dat? Een reconstructie in drie bedrijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden