null

Geweld tegen vrouwen

Hoe mannen kunnen voorkomen dat vrouwen zich onveilig voelen op straat

Beeld Brechtje Rood

Na de moord op de Britse Sarah Everard delen vrouwen overal ter wereld tips om veilig thuis te komen. Maar ook mannen roeren zich. Wat kunnen zij doen om te zorgen dat vrouwen zich veilig voelen op straat?

Vijf minuten woonde hij van Sarah Everard af, schrijft een Britse twitteraar. Zij werd op een woensdagavond ontvoerd en een week later dood teruggevonden in een bos, een gruwelverhaal dat vrouwen wereldwijd deed demonstreren voor meer veiligheid. Wat, vroeg Everards buurman zich af, kunnen mannen doen tegen straatintimidatie? De tweet kreeg pakweg 28.000 likes, in zo’n vijftienhonderd reacties gaven mannen én vrouwen tips.

Ook Niels van Stappershoef richt zich in zijn strijd tegen straatintimidatie op mannen. Het viel het Tilburgse raadslid op dat voorlichtingscampagnes over dit onderwerp vaak gericht zijn op de slachtoffers. “Wat mij betreft is dat de wereld op zijn kop. Want wie zorgen ervoor dat vrouwen zich onveilig voelen, wie sissen, dreigen en knijpen ongevraagd in billen? Mannen.”

Afgelopen zomer diende de VVD’er een motie in om het gemeentebestuur aan te sporen juist daders aan te pakken. “Mijn onderwerp is veiligheid en ik had ontdekt dat zestig procent van de Tilburgse vrouwen tussen de 18 en 25 jaar te maken krijgt met straatintimidatie. Mijn broek zakte af, als man had ik géén idee. Ineens kwamen er allerlei verhalen los, ook van mijn vriendinnen en vriendin.”

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Speciale trainingen en een app

Hoewel ze door de pandemie zijn vertraagd, liggen er in Tilburg nu allerlei plannen om straatintimidatie tegen te gaan. Zo moeten handhavers en jeugdwerkers speciale trainingen krijgen en moet er net als in Rotterdam een app komen, waarop slachtoffers melding kunnen maken van geroep en geweld. Op die manier wordt duidelijk op welke plekken straatintimidatie plaatsvindt, waarna jongens en mannen uit die buurten kunnen worden voorgelicht.

Bovendien hoopt Van Stappershoef op de komst van een landelijke wet die straatintimidatie strafbaar maakt. “Het is idioot dat het gerechtshof in 2019 heeft bepaald dat zo’n verbod in strijd is met de vrijheid van meningsuiting.” Daders zijn de sleutel bij de aanpak van straatintimidatie, herhaalt het raadslid. “Vaders moeten hun dochters beschermen, maar óók hun zonen opvoeden.”

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Voorlichting

Ook Mischa Dekker vindt de veiligheid van vrouwen op straat een mannenprobleem. Hij promoveert in mei op een vergelijking van de aanpak van straatintimidatie in Frankrijk en Nederland bij de Universiteit van Amsterdam, en verdiepte zich vooral in voorlichting.

“In Nederland behandelen voorlichters straatintimidatie als een interactieprobleem tussen jongens en meiden”, zegt Dekker. Dat heeft als voordeel dat het thema ook bespreekbaar blijft voor jongens die zich eraan schuldig hebben gemaakt, en hen kan worden bijgebracht hoe je wél een leuk gesprek voert met vrouwen. “In Frankrijk wordt intimidatie echt gezien als geweld. Door die moralisering hebben veel jonge mensen geen zin meer om in gesprek te gaan over het onderwerp.”

Wel is belangrijk dat ook hier meer aandacht komt voor structurele ongelijkheid tussen mannen en vrouwen, stelt Dekker. “In Frankrijk wordt intimidatie gekoppeld aan seksisme en de dominantie van mannen. Die discussie moeten we niet uit het oog verliezen.”

Indruk maken op andere jongens

Yuri Ohlrichs, trainer en seksuoloog bij Rutgers, kenniscentrum seksualiteit, gaf seksuele voorlichting aan minderjarige plegers van zedendelicten. Vrijwel allemaal begingen ze hun daden zonder zich bewust te zijn van de ernst van het misdrijf, weet hij. “Van de ruim honderd jongeren met wie ik werkte, snapte zo’n 95% uiteindelijk dat er een machtsverschil was tussen hen en het slachtoffer.”

null Beeld Brechtje Rood
Beeld Brechtje Rood

Voorlichting kan ook preventief heel goed werken, stelt hij. “Veel intimidatie is niet bedoeld om indruk te maken op vrouwen, maar op andere jongens. Zo van: kijk mij eens mannelijk zijn!” Ohlrichs probeert jongeren daarom empathie bij te brengen. “Jongens realiseren zich niet dat ze macht hebben in een bepaalde situatie. Dus ik vraag ze: kun je je voorstellen dat een ander meer macht heeft dan jij? De tandarts, bijvoorbeeld, als je in de behandelstoel ligt. Hoe zou het zijn als die iets doet tegen je zin?”

Ook ‘fabeltjes over mannelijkheid’ moeten doorgeprikt worden. “Uiteindelijk moeten jongens zich afvragen wie ze willen zijn en hoe ze hun gender invullen. Dat hoeft niet gepaard te gaan met machogedrag.”

Het veiligheidsgevoel van vrouwen vergroten: wat kunnen mannen doen?

1. Ga nooit vlak achter iemand rennen of lopen, vooral niet in het donker.

2. Zie je dat een vrouw zich ongemakkelijk voelt door blikken of gesis van een groepje? Verbreek het contact tussen hen, door in het blikveld van de mannen te gaan staan of een gesprekje aan te knopen met de vrouw. Het hoeft niet eens over de situatie te gaan, het weer is ook een goed onderwerp.

3. Bied vrouwelijke vrienden aan om mee te lopen naar huis.

4. Zorg dat je gezicht te zien is (zet je capuchon bijvoorbeeld af) en glimlach.

5. Spreek je vrienden aan op hun gedrag wanneer zij vrouwen lastigvallen.

6. Steek even de straat over als je in het donker achter een vrouw loopt.

7. Vraag een vrouwelijke vriendin, zus of partner eens naar haar ervaringen met straatintimidatie en probeer je in haar te verplaatsen.

Door de moord op de Britse Sarah Everard laait ook in Nederland de discussie over straatintimidatie op. Beeld Getty Images
Door de moord op de Britse Sarah Everard laait ook in Nederland de discussie over straatintimidatie op.Beeld Getty Images

Lees ook:

Britse vrouwen eisen de straten terug, maar de politie grijpt hard in

Een wake voor een vermoorde Britse vrouw is ruw opgebroken door de politie. Dat leidt tot meer protest, ook omdat de verdachte een agent is.

‘Het is enige wat verandert, is dat vrouwen hun gedrag aanpassen’

De dood van Sarah Everard roept heftige reacties, ook in Nederland. De gevaren die vrouwen op straat lopen zijn vergelijkbaar in de twee landen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden