AnalyseUtrecht

Hoe lukte het Utrecht de rellen te beteugelen?

In park De Gagel in Utrecht bleef het ondanks oproepen om te komen rellen rustig. Beeld Joris van Gennip
In park De Gagel in Utrecht bleef het ondanks oproepen om te komen rellen rustig.Beeld Joris van Gennip

In bijna twintig gemeenten trokken afgelopen week relschoppers door de straten. Opvallend genoeg bleef het in Utrecht rustig. Terwijl ook de vierde stad van het land in het verleden vaker kampte met rellen en op sociale media werd opgeroepen in de Domstad de straat op te gaan. Vijf manieren waarop Utrecht voorkwam dat de vlam in de pan sloeg.

1. Digitale recherche

Afgelopen zomer ging het helemaal mis in de Utrechtse wijken Kanaleneiland, Ondiep en Overvecht. Er vlogen stenen en verkeersborden door de lucht. En in Kanaleneiland probeerden de relschoppers een kluis uit een supermarkt te stelen. Dat niet nog een keer, denken de gemeente en politie. Het vuurtje dat de zomerrellen deed ontbranden werd aangestoken op sociale media. Onder andere via het Snapchat-account Utrecht Nieuws wordt opgeroepen om te rellen op Kanaleneiland. Na die incidenten schaalt Utrecht de digitale recherche op, vertelt een woordvoerder van de gemeente.

Het lijkt effect te hebben. Al vanaf het eerste weekend zit de politie erbovenop. Als een WhatsAppgroep snel groeit en oproept tot rellen op zondagmiddag 24 januari, neemt de politie contact op met de beheerder. Weet hij wel dat hij voor opruiing maximaal vijf jaar celstraf kan krijgen? Later die week verdwijnt ook de Telegram-groep Rellen 030 nadat de politie de beheerder van een Telegram-groep heeft opgepakt.

2. Jongerenwerk

Ook het jongerenwerk in Utrecht leert van afgelopen zomer. Een week lang zijn de jongerenwerkers in Overvecht voortdurend aan het schakelen tussen gesprekken met jongeren op straat en met hun ouders. “We zeggen tegen die jongeren: ‘Het gaat juist zo goed in de wijk, laten we dat zo houden’”, zegt Nurettin Eren, regisseur Overvecht bij Jongerenwerk Utrecht. “En besef dat buitenstaanders Overvecht bewust kiezen voor hun oproep.” Op woensdag organiseren ze een gesprek tussen jongeren uit de wijk en de gemeente om te praten over wat hen dwarszit.

Een paar dagen later, op zaterdag, werpt hun werk andermaal vruchten af. Terwijl een politiemacht park De Gagel uit voorzorg bezet, lopen de jongerenwerkers rond om jongens uit de wijk aan te spreken en te zorgen dat ze zich niet laten meeslepen. Het blijkt nauwelijks nodig. “De jongeren hadden hier uiteindelijk niet echt belangstelling om te rellen”, zegt Eren. In park De Gagel spreken de jongerenwerkers in totaal zo’n negentien jongeren aan die even langskomen om de politie te filmen en nieuwsgierig rondkijken.

3. Imams en burgermoeder

“Laten we hand in hand staan, elkaar helpen, in plaats van elkaar kapotmaken”, zegt de Utrechtse imam Abdeljalil Sayfaoui terwijl hij op woensdag in de camera kijkt. Sayfaoui is een van de hoofdrolspelers in een videoboodschap aan jongeren in de stad, geïnitieerd door de islamitische stichting Dawah-Groep. Ook burgemeester Sharon Dijksma zit in de video, net als imam Noureddine Talhaoui en Yücel Aydemir, voorzitter van de Ulu-moskee.

“Die videoboodschap is gedeeld in WhatsAppgroepen”, zegt Jalal el Farissi van Dawah-Groep. “Daar zitten wel vierduizend jongeren in.” In hun vrijdagpreken behandelen de imams het thema ook. “Dat bereikt niet de jongeren, die komen vaak niet naar de preek. Het is meer een boodschap voor de ouders. Zorg dat uw kind om vijf voor negen thuis is.”

4. Snel en hard straffen

De digitale recherche zorgt ervoor dat er in Utrecht al mensen opgepakt zijn voordat er noemenswaardige incidenten waren. Opruiing via internet is de aanklacht. En om anderen af te schrikken worden ze via snelrecht berecht. Al op donderdag 28 januari krijgt een 32-jarige man drie maanden cel voor opruiing in een WhatsAppgroep.

In chatgroepen als Rellen Nederland 2.0 delen leden de berichtgeving over de straffen. Ze zijn er boos over, maar de drang om te rellen blijkt inmiddels ook weggezakt te zijn.

5. Blauw op straat

Sinds de avondklok is ingegaan heeft de politie in Utrecht extra veel agenten de straat opgestuurd. Zeker begin vorige week kwamen ze ook veelvuldig in actie. Op dinsdag 26 januari heeft de gemeente signalen over mogelijke rellen en plunderingen op tien plekken. Een ervan gaat over plunderingen bij de MediaMarkt.

Het komt toch tot een incident. Bij de Albert Heijn op de ’t Goylaan vliegt een glazen ruit uit de pui door een vuurwerkbom. Maar omdat de politie razendsnel met meerdere eenheden ter plaatse is, krijgen de daders geen kans om de winkel te plunderen. Er worden twee verdachten aangehouden. Op andere plekken in de stad komen de oproepen niet verder dan wat kat-en-muisspelletjes tussen de politie en kleine groepjes jongeren.

Lees ook:

Jongerenwerkers en politie met videowagen op de been, maar geen relschoppers

Op sociale media ging een oproep rond om zaterdagmiddag ‘een kopje koffie’ te drinken in Utrecht als protest tegen de coronamaatregelen. De politie kreeg signalen dat het weleens uit de hand kon lopen en rukte massaal uit naar park De Gagel in Overvecht. Eenmaal daar kwam er nauwelijks iemand opdagen.

‘Pure verveling’ drijft jongeren in Utrecht tot relschoppen

In de Utrechtse wijk Overvecht braken in augustus rellen uit. De dag ervoor was het onrustig in Kanaleneiland.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden