Vijf vragen Lachgas

Hoe kunnen er dit jaar al 960 verkeersincidenten met lachgas zijn? Vijf vragen en antwoorden

Medewerkers van het Amsterdamse bedrijf Ufogas verkopen lachgas vanuit een bakfiets . Beeld ANP / NIELS WENSTEDT

Volgens de politie waren er tot nu toe in 2019 al 960 incidenten met lachgas in het verkeer. Dat komt neer op ruim vier gevallen per dag. De ondergrens, denkt de politie, omdat het gebruik van het middel moeilijk te bewijzen is. Hoe zit dat? Een uitleg in vijf vragen en antwoorden.

Gebruiken echt zoveel mensen lachgas achter het stuur?

Er zijn bestuurders die daadwerkelijk aan een ballonnetje lurken op het moment dat ze aan het rijden zijn. Zo stond eerder dit jaar een man voor de rechtbank in Utrecht die door de politie aan de kant was gezet, omdat hij over de snelweg slingerde. Toen hij uitstapte had hij nog een lachgaspatroon in zijn hand. Hij vertelde de agent, terwijl hij nog wat van het gas inhaleerde, dat hij het middel gebruikte omdat hij gestrest en agressief was.

Hoe vaak iemand op heterdaad wordt betrapt, blijkt niet uit de politiegegevens. De politie heeft de incidenten geteld waarbij er sterke indicaties zijn dat er lachgas in het spel is, zegt een woordvoerder. Dat betekent bijvoorbeeld dat er patronen zijn gevonden in de auto, of dat iemand toegaf lachgas te gebruiken. Agenten proberen volgens een woordvoerder wel om bestuurders op heterdaad te betrappen, bijvoorbeeld door in onherkenbare auto’s achter en naast een voertuig te gaan rijden dat opvalt door het rijgedrag.

Hoe is de stijging van het aantal incidenten te verklaren? 

De politie telde tot en met juli dit jaar 960 incidenten met lachgas in het verkeer, vorig jaar waren het er in totaal 380. Voor de hand ligt dat de stijging komt doordat lachgas, een legaal middel, nog populairder wordt. Veel bestuurders die weleens lachgas gebruiken, vinden bovendien dat het hun rijstijl niet beïnvloedt, blijkt uit onderzoek onder 430 jongeren van TeamAlert in samenwerking met de NOS. 

Veilig Verkeer Nederland (VVN) heeft inmiddels een campagne aangekondigd om daar verandering in te brengen. De organisatie noemt de trend zorgwekkend. Toch blijft lachgas in het verkeer een relatief klein probleem in vergelijking met andere zaken waarmee VVN bezig is, zoals afleiding door smartphones, alcoholgebruik en snelheidsovertredingen. Verwacht dus geen Bob-achtige campagne, zegt een woordvoerder. De organisatie zal vooral via sociale media jongeren proberen te bereiken. 

Wat gebeurt er als iemand wordt betrapt?

Gaat het om een heterdaadje, dan kan iemand worden beboet of zijn rijbewijs kwijtraken voor rijden onder invloed. Dat lachgas niet verboden is, maakt niet uit. Het is verboden om een voertuig te besturen, terwijl je onder invloed bent van een stof waarvan je weet, of zou moeten weten, dat die je rijvaardigheid vermindert.

Wordt iemand niet op heterdaad betrapt, dan is dat rijden onder invloed bewijzen al een stuk ingewikkelder. Voor de hand ligt in dat geval om iemand te bestraffen voor gevaarlijk rijgedrag.

Kan de speekselstest van de politie lachgasgebruik aantonen?

De politie kan sinds 2017 een speekseltest afnemen bij bestuurders als ze denken dat er drugs in het spel is, maar lachgas valt daar niet onder. Het middel vervliegt snel. Volgens het Trimbos-instituut vaak al binnen vijf minuten. Vooral via de longen, in veel mindere mate via de huid en urine.

Hoelang mag je niet rijden na het gebruikt van lachgas?

Dat lachgas rijgedrag beïnvloedt op het moment dat het wordt gebruikt, ligt voor de hand. Lachgas veroorzaakt volgens Trimbos na inhaleren een korte hevige roes. Spieren ontspannen, je waarneming van beeld en geluid verandert. Maar hoe zit het met rijden nadat je het lachgas hebt gebruikt?

De politie stelt dat lachgas ‘zelfs tot uren na het eigenlijke gebruik’ invloed kan hebben op gedrag en rijvaardigheid. Wetenschappers zijn wat minder stellig. Zo spreekt het Trimbos over ‘schaarse aanwijzingen’ voor na-ijlen. Er is nog niet veel onderzoek naar gedaan.

Wel werd er in 1979 in een rijsimulator gekeken of iemand die lachgas toegediend had gekregen meer fouten maakte. Blootstelling aan het middel voor vijftien minuten bleek tot een half uur daarna merkbaar. Het ging in de test om medisch gebruik van lachgas (het werd destijds veel als verdovingsmiddel gebruikt): dat betekent dat de proefpersonen 50 procent lachgas met 50 procent zuurstof kregen. Een ballonnetje dat recreatiegebruikers inhaleren, is gevuld met 100 procent lachgas.

In 2004 volgde nog een onderzoek naar lachgas in een medische setting. Nu werd er geen verschil gezien in rijvaardigheid tussen mensen die wel en mensen die geen lachgas hadden gekregen. Dat veranderde met het verstrijken van de tijd: lachgaspatiënten waren drie uur later slaperiger dan de nuchtere patiënten.

Lees ook:

De eerste lachgaswinkel van Nederland belooft klanten gezond genieten 

Volgens de winkelier is het dé manier om verantwoord gebruik te stimuleren, volgens de gemeente normaliseert de winkel lachgas

‘Het ziet er niet uit, zo’n ballon in je smoel’, toch is Amsterdam wel in voor een lachgasroes op Koningsdag

In Amsterdam is lachgas op Koningsdag zo’n beetje op iedere straathoek te koop. De ballonnen vinden gretig aftrek, vooral bij jongeren. ‘Het is alsof je flauwvalt, maar toch bij bewustzijn bent.’ 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden