AstraZeneca

Hoe goed is het vaccin van AstraZeneca?

Het ‘Oxfordvaccin’ wordt geprepareerd in Rio de Janeiro. Beeld AP
Het ‘Oxfordvaccin’ wordt geprepareerd in Rio de Janeiro.Beeld AP

Het Ema besluit vrijdag over toelating van het Oxfordvaccin. Het rapport van het voormalige beste jongetje uit de klas valt tegen.

Het Europese geneesmiddelenagentschap Ema toetst vrijdag het vaccin dat is ontwikkeld door de universiteit van Oxford en farmaceut AstraZeneca. Los van alle productieperikelen is het nog maar de vraag of het Ema goedkeuring verleent. Het vaccin, dat deze zomer nog gold als het beste jongetje van de klas, kan nu een minder goed rapport voorleggen. Niet alleen vallen de cijfers tegen, er staan ook enkele negatieve aantekeningen op de lijst. Er zijn met name nog vraagtekens over de werkzaamheid bij ouderen. Het Duitse vaccinatiecomité nam donderdag al een voorschot op het Ema-besluit en adviseerde het vaccin alleen voor mensen onder de 65 te gebruiken.

Vooropgesteld: het is niet bekend wat in het dossier staat dat AstraZeneca bij het Ema heeft ingeleverd. De buitenwacht moet het doen met het artikel dat op 8 december in het medisch tijdschrift The Lancet is gepubliceerd. Dat is dan weer een verslag van de stand van zaken in het onderzoek tot 4 november. Wellicht heeft het bedrijf nog informatie toegevoegd, maar daar is niets over naar buiten gebracht.

Volgens het artikel in The Lancet biedt het vaccin een bescherming van 62 procent. Daar was de wereld in augustus nog heel enthousiast over geworden. Er waren tot een jaar geleden nauwelijks vaccins tegen luchtweginfecties en al helemaal niet tegen een coronavirus, en de enkele uitzonderingen boden maar matig bescherming. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) had de lat op minimaal 50 procent gelegd. Zo slecht was 62 procent dus niet.

Voorbijgestreefd

Maar het vaccin, dat lange tijd koploper was geweest in de vaccinrace, was inmiddels voorbijgestreefd door de concurrenten van Pfizer en Moderna. Zij waren niet alleen eerder klaar, zij boden 95 procent bescherming. AstraZeneca behield wel het voordeel dat het vaccin niet zo (extreem) hoefde te worden gekoeld en dat het veel goedkoper was: 1,78 euro per prik tegenover de 12 respectievelijk 15 euro van Pfizer en Moderna.

Het onderzoek van AstraZeneca riep echter ook andere vragen op. Zo waren er drie meldingen van ernstige bijwerkingen, ontstekingen aan het ruggenmerg met name. Volgens de onderzoekers hadden die niets met het vaccin te maken, maar in de Verenigde Staten waren de autoriteiten daar niet zo snel van overtuigd en lag de studie lange tijd stil. Het Ema zal hier vast vragen bij hebben.

In het Verenigd Koninkrijk kreeg een grote groep deelnemers de eerste keer slechts de halve dosis toegediend. Zo’n fout is eigenlijk onvergeeflijk, maar AstraZeneca gaf er een positieve draai aan. In deze subgroep was de bescherming uiteindelijk 90 procent, maar de groep was te klein voor een harde conclusie. AstraZeneca-baas Pascal Soriot kondigde een extra trial aan om dit resultaat te bevestigen, maar daar is nooit meer wat van vernomen. De tijd is te kort geweest om daarvan iets aan het Ema te kunnen overleggen.

Nog een tegenvaller

De grootste tegenvaller van het vaccin betreft de belangrijkste doelgroep. Het is niet duidelijk hoe goed het bij ouderen werkt. In The Lancet erkennen de onderzoekers dat er onder de 55-plussers te weinig besmettingen waren geconstateerd om een effect van het vaccin te kunnen zien. In een toekomstige analyse zullen we daar meer over kunnen zeggen.

Zo ver waren ze eind december in ieder geval nog niet. Toen op 30 december de MHRA, de Britse toelatingsautoriteit, het vaccin een noodvergunning gaf, deed ze hier niet moeilijk over. Er was maar weinig informatie over de werking bij ouderen beschikbaar, maar volgens de MHRA was er geen reden om aan te nemen dat het vaccin bij deze groep minder beschermde. In het Verenigd Koninkrijk wordt het vaccin dan ook volop aan zeventigplussers toegediend.

Dat gaat in Duitsland dus niet gebeuren. Volgens het vaccinatieschema was het ook in Nederland alleen voor 65-minners bestemd. Het is de vraag wat het Ema besluit. Emer Cooke, het hoofd van het Ema, hintte er deze week in het Europees parlement al op dat het agentschap het vaccin alleen voor bepaalde leeftijdsgroepen zou kunnen toelaten.

Lees ook:

De bom barst tussen Brussel en AstraZeneca

De Europese Commissie ruziet met de farmaceut over vaccinafspraken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden