Coronavirus

Hoe gaat de anderhalvemetereconomie er straks uitzien?

Beeld Sander Soewargana

Premier Rutte riep deze week Nederlandse bedrijven op om alvast na te denken over een toekomst waarin anderhalve meter afstand de norm is. Zijn er al oplossingen voor sectoren waarin contact tussen mensen onvermijdelijk is?

Als het tegenzit, wordt op vakantie gaan nooit meer hetzelfde en ziet een dagje naar het pretpark er heel anders uit. Zo’n eventuele ‘anderhalvemetereconomie’ dwingt de reis- en toeristenbranche om na te denken over oplossingen. Marco van Leeuwen, specialist reisindustrie aan de Breda University, heeft dat al gedaan.

Merkt u al dat vliegmaatschappijen, hotels, campings en pretparken zich aan het voorbereiden zijn op zo’n scenario?

Van Leeuwen: “Ik zie dat er nu twee stromingen zijn: een die zegt ‘we gaan langzaamaan weer opstarten en terug naar de normale situatie’ en er is een stroming die uitgaat van – of in ieder geval ernstig rekening houdt met – een toestand waarin afstand houden blijvend is of zo nu en dan terugkeert.”

Als we uitgaan van die laatste optie, wat zou dan bijvoorbeeld een luchtvaartmaatschappij kunnen doen?

“In ieder geval zorgen dat mensen bij wachtrijen op veilige afstand blijven. En voor het boarden een temperatuurcheck doen, mondkapjes uitdelen, overal paaltjes plaatsen met handgel. Doordat er minder mensen mee mogen in het vliegtuig zullen de ticketprijzen mogelijk omhoog gaan, ik verwacht dat reizigers dat wel zullen begrijpen. Het allerbelangrijkste is om het vertrouwen van de passagiers te winnen. Maak duidelijk: Wij vliegen gewoon en doen dat op deze, veilige manier.”

Wat kan een camping of huisjespark doen?

“Je moet campings en recreatieparken zien als een doorsnee stad of dorp. Daar voer je dezelfde strategie als elders. Afstand houden dus, in kampwinkels en op terrassen. Minder binnenactiviteiten, inloggen voor de online Bingo.”

Lastiger wordt het wellicht al voor de drukke pretparken. Is daar nog een mouw aan te passen?

“Daar is een belangrijke rol weggelegd voor het controleren van mensenstromen, via apps. Attractieparken en musea zullen met tijdsloten moeten gaan werken en verruiming van openingstijden, zodat niet te veel mensen tegelijk binnen zijn.”

Zijn toeristen, dagjesmensen en reizigers wel bereid om daarvoor een grote mate van vrijheid in te leveren?

“Reizen en recreatie is een soort primaire levensbehoefte geworden, daar hebben we veel voor over. Toch zullen veel mensen zich afvragen: Moeten we daar wel zo massaal naar toe? Laat de Costa maar even aan mij voorbij gaan.”

Misschien ontstaat er een soort thuiseconomie?

“Ja, dan krijg je de zogenaamde ‘staycations’ en gaan we virtuele tours maken door attracties en musea. We zullen het lokale en het landelijke meer gaan waarderen.”

Hoe zit het bij de andere branches waar contact onvermijdelijk is? Een overzicht.

Beeld Sander Soewargana

Tandartsen

Naar de tandarts zonder in de stoel te zitten: Marion Schoon ontdekte dat het kan. Haar praktijk Dental365 biedt consulten aan via videoverbinding. Ongeveer twintig patiënten per dag melden zich nu via een WhatsApp. De tandarts kijkt mee en bespreekt of de patiënt in persoon langs moet komen. Je hoeft voor een videoconsult niet je hele telefoon in je mond te steken, zegt Schoon. “Als je de camera op selfiestand zet en het zaklampje aan doet, kan de tandarts het goed zien.” Schoon benadrukt dat het consult online niet een echte behandeling vervangt. “Het is vooral een manier om mensen toch te kunnen adviseren.” Maar, zegt ze, met dit soort oplossingen kan de praktijk het nog wel even uithouden. “Het werkt verrassend goed.”

Beeld Sander Soewargana

Podiumkunsten

Als er voor 1 juni geen overheidssteun komt, overleeft maar liefst een derde van de Nederlandse podia de coronacrisis niet, zeggen brancheorganisaties. Bij Tivoli in Utrecht wordt druk gezocht naar oplossingen, ook voor de lange termijn, zegt woordvoerder Lieke Timmermans. Op anderhalve meter van elkaar zitten tijdens een concert gaat nog wel, zegt ze. De problemen voorziet ze vooral voor en na het concert. “Wat als mensen naar de wc moeten? Hoe scan je een kaartje? Wat gebeurt er als iedereen tegelijk een drankje wil halen? Dat wordt een soort militaire operatie.” En dat is juist niet de bedoeling. “Mensen willen hier zonder zorgen genieten van wat ze horen en zien.”

Er wordt al geëxperimenteerd met online-evenementen, zegt Timmermans. Maar online kan de fysieke beleving niet evenaren, denkt ze. “De collectieve euforie van samen een goed concert meemaken laat zich slecht vertalen naar nulletjes en eentjes.”

Beeld Sander Soewargana

Boekenbranche

Zomaar wat struinen door het aanbod in een knusse boekhandel, kan dat nog wel in de anderhalve-metersamenleving? Caroline Reeders van boekhandel Athenaeum in Amsterdam hoopt van wel. “Het is wel puzzelen. Onze winkel op het Spui is echt ingericht op snuffelen, met veel hoekjes en afstapjes en verhogingen. Dat is lastig afstand houden.” Fabian Paagman van Boekhandel Paagman in Den Haag herkent dat probleem. Hij heeft al maatregelen genomen. “Sommige gangpaden zijn verbreed en op sommige plekken is er eenrichtingsverkeer. Zo voorkomen we dat mensen elkaar in de weg zitten.”

Zonder de mogelijkheid tot snuffelen ligt het gevaar van de grote webwinkels op de loer, denken de boekhandelaren. Caroline Reeders snapt ook dat online bestellen nu veiliger aanvoelt dan naar de winkel gaan. “Maar”, zegt ze, “mensen realiseren zich niet dat bij een lokale boekhandel bestellen vaak net zo snel is.”

Beeld Sander Soewargana

Kantoren

Al een maand werken de meeste mensen thuis. Maar er komt een tijd dat we toch weer naar kantoor willen. Werken we straks allemaal in veiligheidspakken?

Dat misschien niet, zegt Ingrid Wallisch van Cushman & Wakefield, een vastgoedbedrijf dat een kantoor ontwierp voor de anderhalvemetereconomie. In dat kantoor zijn wel speciale looproutes voor bijvoorbeeld het binnengaan en verlaten van een vergaderruimte. In het plafond komen speciale sensoren die afgaan als je te dicht bij je collega in de buurt komt. Het project is nog in een testfase, zegt Wallisch. “We gaan het eerst zelf uitgebreid testen. Maar we verwachten zeker dat er vraag zal zijn naar dit soort oplossingen. Die anderhalve meter afstand wordt echt het nieuwe normaal.”

Beeld Sander Soewargana

Openbaar vervoer

Mocht het zo ver komen dat we blijvend afstand moeten houden, of herhaaldelijk en voor langere periodes, dan is er geen toekomst meer weggelegd voor het openbaar vervoer. “Openbaar vervoer is per definitie massavervoer, dat is niet te combineren met anderhalve meter”, concludeert Pedro Peters, voorzitter van branchevereniging OV.NL.

Normaal checken 5 miljoen mensen per dag in bij de Nederlandse bussen, trams, treinen en metro’s, inmiddels is dat aantal teruggelopen naar 500.000 incheckers per dag. “De meeste daarvan kunnen we een plaats bieden maar daar zijn vier keer meer voertuigen voor nodig. Als je dan alleen al kijkt naar de trein, dan kan het spoornet dat nooit aan.” Volgens Peters is een gezonde bedrijfsvoering bij ov-op-afstand onmogelijk. Peters zegt dat het weer op gang brengen van het openbaar vervoer in drie dagen is gepiept. “Maar én meer materieel inzetten én anderhalve meter moeten aanhouden lukt gewoon niet.”

Beeld Sander Soewargana

Attractieparken en dierentuinen

Zomaar op de bonnefooi naar Duinrell of de dierentuin is er nooit meer bij als de anderhalve meter afstand blijft. “Maar als attractieparken ergens goed in zijn, dan is het in het waarborgen van de veiligheid”, stelt Kees Klesman, directeur van de Club van Elf, een samenwerking van de grootste dagattracties van Nederland, waaronder de Efteling, Artis en de Keukenhof. “Wij zijn daar al veel mee bezig. De enige toevoeging voor ons is: Hoe vul je die anderhalve meter in?” Dat kan volgens Klesman bijvoorbeeld via online ticketverkoop waarbij je meteen ziet of en wanneer er plek is. “Wij denken er volop over na maar we doen het niet ieder voor zich. We doen het als collectief en leggen alles voor aan het RIVM. Daarbij draait het volledig om vertrouwen en veiligheid. Maar we zullen hoe dan ook minder mensen kunnen ontvangen.” De grote vraag blijft volgens Klesman dan ook of dat economisch uit kan. “Of zoiets rendabel is? Het is gewoon niet te zeggen.”

Beeld Sander Soewargana

Horeca

Bij restaurant Barça aan het Heinekenplein in Amsterdam zijn ze al helemaal klaar voor een nieuwe horecawerkelijkheid waarbij anderhalve meter afstand de norm is. Eigenaar Raymond van ‘t Hooft en zijn personeel maakten zelfs al een testopstelling. “Het blijkt dat we dan nog 40 procent van onze capaciteit kunnen gebruiken. Dat zijn zo’n 45 mensen. Per tafel gaat het dan om 4 gasten, mogelijk 5 als het mensen zijn uit hetzelfde huishouden. Maar ja, hoe check je dat?” Een ander probleem is de bediening. Want hoe zet een ober het eten op tafel als hij op afstand moet blijven? Van ‘t Hooft: “Ik stel me zo voor dat gasten aan tafel digitaal bestellen en het eten en drinken ophalen aan een tafel verderop.” Een andere optie is nog om plexiglas platen tussen tafels te plaatsen, denkt hij. “Om überhaupt te kúnnen overleven is dat eigenlijk noodzakelijk.” Voor de kleine horeca vreest hij het ergste: “Pijpenlaatjes zijn gedoemd om van het toneel te verdwijnen.”

Beeld Sander Soewargana

Kledingwinkels

In de twee modewinkels van Carolien De la Haye in Halsteren begint de klandizie zowaar weer iets aan te trekken, vertelt De La Haye (56) aan de telefoon. “Ik heb hier twee winkels naast elkaar en ik heb het de laatste vier dagen heel druk gehad. Klanten willen er weer uit, even wat anders.” Ze merkt ook dat er een zekere gewenning aan die anderhalve meter is ontstaan. “Natuurlijk, je kunt niet even een truitje rechttrekken of een kaartje goed doen, maar het is te doen. Het is echt te doen.” En als die afstand blijft, of als we vaker restricties krijgen, heeft De La Haye daar over nagedacht? “Ik heb al grote ruiten zodat klanten kunnen zien hoe druk het binnen is, je kunt een looprichting in de winkel markeren, de paskamers verder uit elkaar plaatsen, niet alle rekjes naast elkaar zetten of buiten een bord zetten met ‘Hier is alles veilig’.”

Lees ook:

De arbeidsmarkt na één maand corona: enorme overschotten aan personeel én grote gaten

Door de coronacrisis kan er binnen één en dezelfde sector zowel een tekort zijn als een teveel aan arbeidskrachten, laat het UWV zien in een overzicht van de arbeidsmarkt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden