Den Helder

Historische vuurtoren Lange Jaap staat op instorten

Vuurtoren 'Lange Jaap'. Beeld EPA
Vuurtoren 'Lange Jaap'.Beeld EPA

De ‘Lange Jaap’ in Huisduinen, de hoogste nog brandende vuurtoren van Nederland, dreigt om te vallen. In de wanden van het 143 jaar oude bouwwerk zijn grote scheuren ontdekt. Het gebied rondom de toren is afgezet.

De vuurtoren Kijkduin, in de volksmond Lange Jaap, wierp ook dinsdag zijn lichtbundels over de zee. Iedere 20 seconden schitterden vier flitsen, precies zoals altijd. Maar anders dan normaal baadde het rode bouwwerk dinsdagavond zelf ook in licht. Vrachtwagens reden af en aan, met hekken sloot de gemeente Den Helder een gebied van 70 meter rondom Lange Jaap af.

De 143 jaar oude vuurtoren dreigt namelijk in te storten. Tijdens onderhoudswerkzaamheden ontdekte Rijkswaterstaat scheuren in de wanden; kloven die veel groter bleken dan de kleinere scheuren die eerder zijn waargenomen. “De conclusie is dat er op dit moment niet ingestaan kan worden voor de constructieve veiligheid van de toren”, informeerde demissionair minister Barbara Visser van infrastructuur de Tweede Kamer.

Rijksmonument Lange Jaap

De vuurtoren Kijkduin, in de volksmond ‘Lange Jaap’ genoemd, staat net ten noorden van Fort Kijkduin, in Huisduinen, vlak bij het Noord-Hollandse Den Helder. Het rode bouwwerk, waarvan het licht op 1 april 1878 werd ontstoken, is met een lengte van ruim 63 meter de hoogste nog brandende vuurtoren van Nederland. Ook is het de langste gietijzeren vuurtoren in Europa. In 1988 kreeg Lange Jaap de status van rijksmonument.

Risico op omvallen

Het is vooralsnog onduidelijk hoe groot het instortingsgevaar precies is. Maar “het risico op omvallen, zeker in combinatie met verwachte wind, is dusdanig dat de omgeving moet worden veiliggesteld”, aldus Visser. Er moet nader onderzoek plaatsvinden om te berekenen wat de scheuren betekenen voor de constructie. Ook wordt bestudeerd welke opties er zijn om het lichthuis te stutten. Intussen blijven de systemen in de vuurtoren, waaronder een walradar voor de scheepvaart, werken.

De ontdekking van de grote barsten in Lange Jaap heeft Rijkswaterstaat verrast, zegt een woordvoerder van het agentschap in Noordhollands Dagblad. “We wisten van scheurvorming in de vloeren van de toren, daar is in het verleden wat aan gedaan. Maar scheuren in de wanden zijn door ons niet eerder vastgesteld.’’ Rijkswaterstaat gaat bekijken of soortgelijke problemen zich voordoen bij andere oude vuurtorens.

Lange Jaap stond vaker ter discussie

De spleten in Lange Jaap werden ontdekt toen klussers een lekkage in de toren verhielpen. Voegen in de gietijzeren platen lieten volgens de woordvoerder van Rijkswaterstaat ‘vocht door’.

Het is niet voor het eerst dat de staat van het zestienzijdige lichthuis ter discussie staat. Zo trok de dorpsvereniging van Huisduinen in 2019 aan de bel omdat Lange Jaap volgens haar gevaar liep door achterstallig onderhoud. En zes jaar geleden waaide een radar van de vuurtoren af. Een opknapbeurt werd meermaals uitgesteld.

Lange Jaap is niet meer toegankelijk voor bezoekers en wordt ook niet langer bemand. Naastgelegen weilanden en een weg zijn nu afgesloten voor publiek. Een nabijgelegen manege en tennisvelden blijven bereikbaar.

Torenfeitjes

- De vuurtoren is erg zwaar, omdat er 506.100 kilo gietijzer in is verwerkt.

- Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de vuurtoren in camouflagekleuren geschilderd.

- Nadat de vuurtoren Kijkduin af was, werden in Nederlands-Indië meerdere nagenoeg identieke vuurtorens gebouwd, onder meer op de eilanden Pulau Lengkuas (1882) en Pulau Bojo (1883).

- Bij helder weer is het licht van de toren op 54 kilometer afstand zichtbaar, zelfs in Callantsoog, Schagen en op Wieringen.

Lees ook:

Vuurtorenwachter Reid Jelles de Jong (1934-2020) wist wat hij wilde en volgde onverzettelijk zijn eigen pad

Reid Jelles de Jong was de laatste vuurtorenwachter van Workum en had zijn hart verpand aan de Friese wateren en het omliggende land. Daar creëerde hij een eigen leefwereld zonder verspilling van energie en grondstoffen. Ook zette hij zich met grote gedrevenheid in voor het behoud van historische zeilvaart.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden