Nieuws Woningbouw

Het zit eraan te komen: wonen boven het spoor

Bouwen boven het station illustratie Fadi Nadrous|Trouw Beeld Fadi Nadrous

Het leek lang te duur en te problematisch, maar bouwen boven het spoor is nu een serieuze optie in de grote stad. Met dank aan de hoge vierkantemeterprijs van woningen.

Stationsgebieden verbinden een stad met de rest van het land, maar verscheuren vaak de stad zelf. Tenminste, tot dusver. Met de stijgende woningprijzen is iets wat ooit oneindig complex en duur leek een serieuze optie geworden: bouwen naast en zelfs boven het spoor. Bijvoorbeeld bij station Utrecht Centraal, waar maar liefst 91.000 vierkante meter is aan onbebouwd spoor.

Zo veel onbenut potentieel, daar wordt een topman als Roger van Boxtel van de NS gelukkig van. “Stedelijke grond wordt steeds schaarser, terwijl er nog altijd meer mensen naar de grote steden trekken”, zegt hij. “We willen niet dat die steden stil blijven staan in hun ontwikkeling. Bouwen naast en boven het spoor is een manier om de dynamiek door te laten gaan.” 

Ook staatssecretaris Raymond Knops van binnenlandse zaken is enthousiast over de mogelijkheden. “Dit is een manier om op toplocaties extra woningen toe te voegen, met alle voorzieningen om de hoek. Tegelijkertijd behouden we op andere plekken het open landschap.”

Intentieverklaring 

Gisteren tekenden de gemeente Utrecht, het Rijksvastgoedbedrijf, ProRail en de NS daarom een intentieverklaring om bouwen rondom en boven het spoor in het Utrechtse stationsgebied nader te onderzoeken. Vandaag volgt daarop de intentie om in het stationsgebied van Amsterdam Sloterdijk over de sporen heen te bouwen. En ook in Den Haag wordt nagedacht over bouwen boven het spoor. 

De NS hebben al sinds jaar en dag het exclusieve recht om boven het spoor te bouwen, maar tot voor kort was dit niet aantrekkelijk, omdat het ingewikkeld en duur is. De hoge vierkantemeterprijs van woningen in de grote steden maakt het nu echter wel economisch interessant om dicht naast het spoor en op brede bruggen over het spoor te gaan bouwen. Het geld dat met de woningen wordt verdiend, moet terugvloeien in de modernisering van stations en stationsgebieden. Op dit moment wonen er in Nederland al 300.000 mensen binnen een straal van 300 meter van het spoor.

New York

In het buitenland gebeurt bouwen ­boven het spoor al volop, zegt Van Boxtel. “Bijvoorbeeld in New York. Daar hebben ze Hudson Yards dat boven een metrostation is gebouwd.” Maar is het wel veilig en prettig om boven het spoor te wonen? Voor Van Boxtel is het een voorwaarde dat de woningen veilig en kwalitatief hoogwaardig zijn. “Anders gaan we ze niet bouwen.”

John Voppen, operationeel directeur van ProRail, is iets bezorgder over overlast door geluid en trillingen  voor de toekomstige bewoners boven en rond het spoor. “Daarom moeten we zorgvuldig te werk gaan.” Vooral met trillingen moet al tijdens de bouw rekening worden gehouden, want achteraf is het moeilijk om er nog iets aan te doen, zegt Voppen. “Gelukkig hebben we al een goed voorbeeld, namelijk de huizen die zijn gebouwd bij Leidsche Rijn. Die hebben een soort rubber in de fundering om trillingen op te vangen.” 

Wat betreft geluid is wetgeving duidelijker en heeft ProRail al meer ervaring. Voppe: “Volledig wegnemen kan niet, maar goede isolatie kan al schelen. Wat verder helpt is als woningen op een hoger niveau worden gebouwd dan het spoor. ”

De projecten zijn nog in de verkennende fase. Wanneer er woningen boven het spoor zullen verrijzen is nog onduidelijk.

Verrommeling

Een lappendeken van oud en nieuw asfalt, betonnen afscheidingsblokken, bouwhekken: Het Utrechtse Moreelse Park en omgeving is zo’n gebied waarvoor het woord verrommeling lijkt te zijn bedacht. Jarenlang heeft het gebied geleden aan de voortdurende verbouwing van Utrecht Centraal en Hoog Catharijne. Maar nu deze projecten grotendeels zijn afgerond, willen de gemeente Utrecht, het Rijksvastgoedbedrijf, ProRail en de NS erin investeren. Het moet in de komende vijf jaar stapsgewijs een groen en aangenaam gebied worden, waar de forens op weg naar werk of woning eventjes kan ademhalen.

Lees ook: 

Voor twintig nieuwe stations is zeker ruimte, denkt ProRail

Spoorbeheerder ProRail verwacht de komende jaren tientallen nieuwe stations te bouwen. Ook zullen oude stations worden gemoderniseerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden