AnalyseTweede golf

Het tekort aan ic’ers is de achilleshiel bij een tweede coronagolf

Een extra ic wordt geprepareerd in het Tergooi Ziekenhuis in Hilversum, in april dit jaar.Beeld EPA

De vraag lijkt inmiddels niet meer óf er een tweede coronagolf komt, maar wanneer. Belangrijker nog is de vraag of ziekenhuizen klaar zijn voor een nieuwe hausse aan Covid-19-patiënten.

Ziekenhuizen zien langzamerhand meer patiënten met Covid-19 binnendruppelen. Bezorgd kijken zij naar de ontwikkelingen in de samenleving waar het gevoel van urgentie om voorzichtig te zijn lijkt verdwenen. Komt er een herhaling van maart en april? Of is er na de eerste uitbraak voldoende gebeurd in ziekenhuizen om een nieuwe golf aan Covid-19-patiënten op te vangen?

Binnen de ziekenhuizen zijn er zorgen, ditmaal niet over patiënten, maar over de medewerkers. Ons personeel van de afdelingen intensive care en spoedeisende hulp is nog niet uitgerust, zei de voorzitter van het Tilburgse Elisabeth Tweesteden Ziekenhuis Bart Berden eind vorige maand. En de extra blijk van waardering, de 1000 euro extra beloning die verpleegkundigen zouden ontvangen, is ook nog niet binnen.

Structurele loonsverhoging ligt evenmin in het verschiet. In het salarissysteem van zorgpersoneel is een soort indexering ingebouwd waarbij de lonen de ontwikkelingen in de markt volgen. Een forse, structurele loonsverhoging valt buiten die indexering en zal een gat slaan in de begroting van het kabinet. Want het ziekenhuispersoneel zal niet als enige omhoog gaan in loon, ook medewerkers in verpleeghuizen en thuiszorg hebben daar recht op. Terwijl achtereenvolgende kabinetten juist al jaren proberen de zorgkosten te drukken. Kosten die voor een groot deel bestaan uit salarissen.

Ziekenhuizen hebben nog altijd een tekort aan medewerkers

Toch is er wel iets gebeurd sinds maart. Er is meer kennis bij artsen en verpleegkundig personeel, er is andere medicatie, nieuwe apparatuur is aangeschaft en er is voor het meest extreme geval een protocol vastgesteld wie voorrang heeft op de ic als er een beddentekort is. Daarnaast is berekend dat er duizenden extra verpleegkundigen nodig zijn. De opleidingen verpleegkunde zitten vol, maar dat is alleen goed voor de langere termijn. Voor de korte termijn moeten ziekenhuizen oud-zorgmedewerkers terughalen en inzetten op versnelde cursussen voor verpleegkundigen zodat die na bijscholing ook op de afdelingen ic en spoedeisende hulp kunnen werken. Daarnaast kunnen medewerkers in deeltijd meer uren maken. Het was al een forse opgave om dat extra personeel voor een eventuele tweede golf in het najaar paraat te hebben, maar nu een nieuwe piek al eerder dreigt, zien ziekenhuizen dat zij nog altijd een tekort hebben aan medewerkers.

Plannen zijn er ook om op korte termijn 200 extra ic-bedden te plaatsen. Mocht het echt mis gaan, dan moet er in het najaar zelfs ruimte zijn voor 1700 patiënten op de ic’s. Dat plan wordt in de zorg ‘heel ambitieus’ genoemd, wat een eufemisme is voor: bijna onhaalbaar. Want met 1700 patiënten op de ic’s, zijn er ruim 1700 extra ic-verpleegkundigen en 4800 extra ondersteuners op de gewone afdelingen nodig. Dat lijkt onmogelijk, dus zal elke ic-verpleegkundige opnieuw meerdere patiënten in de gaten moeten houden, mocht Nederland terugkeren naar een rampenscenario als in maart en april.

Ziekenhuizen zullen keuzes moeten maken

Op dit moment zijn er maximaal 1150 ic-bedden beschikbaar, waar ook ongeveer 500 reguliere patiënten aanspraak op maken. Die reguliere patiënten kwamen er tijdens de eerste golf bekaaid vanaf. Voor hen was geen plek meer. Alleen echt acute zorg, zoals behandelingen tegen kanker, ging nog door. Maar dat gold niet voor alle behandelingen tegen kanker, of operaties aan organen en gewrichten. Patiënten zijn daar de dupe van geworden, hebben gezondheidsschade opgelopen. Dat dus nooit meer, is de heersende mening in de zorgsector. Daarnaast zijn er door de uitgestelde zorg wachtlijsten ontstaan. Die zijn nog niet weggewerkt.

Stel dat een nieuwe golf Covid-patiënten op het ziekenhuis afkomt, dan zal het ziekenhuis keuzes moeten maken waarbij niet langer voor elke besmette patiënt plaats is in de ziekenhuizen. Daarom ook het antwoord van de voorzitter van de ic-artsen in Nederland, Diederik Gommers, toen hem woensdagavond in televisieprogramma ‘Op1’ de vraag werd gesteld of ic’s klaar zijn voor de nieuwe golf. Dat antwoord luidde: “We weten het niet zeker, ik wil geen paniek zaaien. Maar als het zo doorgaat dan gaat het gewoon weer fout.”

Lees ook:

De zorg zet zich schrap: ‘Ik vraag me af of we een tweede ronde wel aankunnen’

Voor veel ziekenhuizen zou een nieuwe coronagolf te vroeg komen. Personeel voelt zich nog steeds overbelast.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden