InterviewAchterhuis

‘Het project ‘De verrader van Anne Frank’ was veel te hoog gegrepen’

null Beeld Hollandse Hoogte / Kick Smeets F
Beeld Hollandse Hoogte / Kick Smeets F

Historicus Sytze van der Zee, die Ans van Dijk als Achterhuis-verrader aanwees, had al snel zijn twijfels bij het ‘coldcaseteam’ van Pieter van Twisk.

Laura van Baars

“Heel goed nieuws”, vindt historicus en oud-journalist Sytze van der Zee het besluit om het boek Het verraad van Anne Frank voorlopig niet bij te drukken. “Ik ben heel benieuwd of buitenlandse uitgeverijen het voorbeeld gaan volgen.”

Van der Zee werd al in een vroeg stadium door Pieter van Twisk gevraagd mee te doen aan het onderzoek, en hij werd door het ‘coldcaseteam’ vier uur lang voor de camera geïnterviewd. Maar Van der Zee vond het project al gauw ‘heel hoog gegrepen’. “Ze wilden niet alleen een onderzoek, maar ook een boek dat wereldwijd zou worden uitgebracht, en een documentaire.”

Van der Zee publiceerde zelf in 2009 het boek Vogelvrij waarin hij tot de conclusie komt dat het zeer waarschijnlijk de Joodse Ans van Dijk was die de familie Frank verraadde. “Zij had al veel op haar kerfstok, en was een bekende naam. Arnold van den Bergh daarentegen was een respectabele man, die wel een rol speelde bij de verkoop van de collectie- Goudstikker, maar ook mensen geholpen had. Ik had geen idee dat het onderzoeksteam hem op het oog had.”

Volgens de onderzoekers kon Ans van Dijk de verrader niet zijn omdat zij ten tijde van de arrestatie niet in Amsterdam werkte.

“Het team volgt heel lang dezelfde onderzoekslijn die ik mijn boek uitstippel, zonder daarbij overigens voldoende naar mijn boek te verwijzen. Op verkeerde gronden schrappen ze uiteindelijk Ans van Dijk als verdachte, en beginnen dan een hele eigen theorie die wemelt van de verkeerde aannames en fouten. Zo staat in een voetnoot dat Otto Frank tussen 1947 en 1949 tegen Friso Endt had gezegd: ‘Joden hebben ons verlinkt.’ En dat Endt mij dat in 1960 had verteld. Maar in Vogelvrij staat dat Endt mij in 2010 na verschijning van de eerste oplage belde om dit te vertellen. Ook storend is dat in het boek consequent de Sicherheitsdienst en de Sicherheitspolizei door elkaar worden gehaald.”

Geen journalist heeft u van tevoren benaderd voor wederhoor toch?

“Nee, je weet hoe dat gaat, dan komt zo’n uitgever naar de krant met deze ‘fantastische primeur’ en dat streelt de ijdelheid. Journalisten voelen zich gevleid dat ze het als eersten mogen brengen, en conformeren zich dan aan het embargo. Maar het was bij zulke zaken beter geweest om afstand te nemen en de tijd te nemen om het te bekijken.”

Had de uitgever kritischer moeten zijn?

“Ik betwijfel of dat iets teweeg had gebracht. Het team hield het verhaal heel strak in de hand. Ze hadden ook kritiek op de manier waarop Rosemary Sullivan het tweede deel van het boek geschreven had en hebben dat toen zelf aangepast. De naam van de Nederlandse uitgeverij heb ik hen nooit horen noemen.”

Lees ook:

‘Oprechte excuses’ voor boek over verrader van Anne Frank; voorlopig geen herdruk

Na twijfel over de conclusies in ‘Het verraad van Anne Frank’, biedt uitgeverij Ambo Anthos haar excuses aan. Een bijdruk zit er nog even niet in.

Deze gaten schieten historici in de Anne-Frank-onthulling

‘Flinterdun’, ‘Immoreel’: historici uiten stevige kritiek op de theorie dat een Joodse notaris Anne Frank verraden heeft. Drie zwakke plekken in het onderzoek op een rij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden