ReportageZwaaistenen

Het klinkt gek, maar het werkt: door deze stoeptegel zijn mensen vriendelijker tegen hun buren

Corinne Tijsseling praat met Sjaak Schuurhuis, bij wie een zwaaisteen voor de deur ligt. ‘Door die tegel hinkelde er steeds een buurmeisje voor mijn raam langs.’Beeld Herman Engbers

Zwolle had een jaar geleden de primeur: de eerste ‘zwaaisteen’ van Nederland. Nu liggen de stoeptegels (met een handje erop) in twintig dorpen en steden. De tegel is een uitnodiging om de bewoner te groeten. Kinderlijk eenvoudig, maar het werkt.

Je kunt haar idee betuttelend vinden, maar Corinne Tijsseling (40) uit Zwolle wil niemand verplichten om sociaal en gezellig te doen. “Als je zelf ervaart hoe fijn het is om even gezien en begroet te worden, dan gun je dat ook een ander.”

Als freelance welzijnswerker deed ze vorig jaar een ouderenproject in de Wipstrik, de Zwolse wijk waar ze woont. Deels een volksbuurt. Kleine huizen, veel diversiteit van bewoners. “Ik vroeg waar de ouderen behoefte aan hadden. Opvallend vaak kwam het groeten voorbij. Gewoon even zwaaien en oogcontact. Heel simpel. Ik dacht: daar zou je vrijwilligers voor moeten hebben.” 

Ze besprak het idee met Marloes Markslag van welzijnsorganisatie Travers. Van lieverlee bedachten ze de tegel met een handje erop. Een prikkel tot onderling contact. Ludiek, maar niet melig. Daarvoor is eenzaamheid een te groot probleem. “Veel mensen denken: aah, het is voor ouderen. Nou nee, het is voor iedereen. Ook jongeren vinden aandacht fijn.”

Reuring is wel gezellig

In Zwolle liggen nu twintig tegels. Uiteraard in overleg met bewoners. Die zijn niet per se eenzaam, maar vinden meer reuring wel gezellig. Tijsseling houdt de reacties nauwgezet bij. Het uitbundige zwaaien van de eerste weken is ietsje afgenomen, maar de samenhang is wel degelijk verbeterd. De buurt deed voor het eerst mee aan Burendag, bijvoorbeeld. “Iedereen blijft druk met zijn eigen dingen, maar mensen zijn zich meer bewust van elkaar.”

Het ideetje van toen is binnen een jaar uitgegroeid tot landelijk initiatief. 26 augustus staat zelfs officieel aangemerkt als nationale dag waarop je gericht naar elkaar zwaait. Via de zwaaisteenwebsite kunnen welzijnsorganisaties en gemeenten het concept ‘voor een paar honderd euro’ overnemen. Op twintig plekken is dat al gebeurd, van Nijmegen tot Beetsterzwaag. Zelfs in België, waar ze de tegel ‘wuifsteen’ noemen. “Een mooi verhaal. Twee piloten die werkloos thuis zaten door de coronacrisis hebben de stenen in Zaventem neergelegd. In zo’n chique wijk. Daar zwaaien ze nu ook fanatiek naar elkaar.”

In het begin is het idee ongevraagd overgenomen, of gejat eigenlijk. “Dat vond ik niet fijn. Ik hoef er niet rijk van te worden, maar ik heb het zorgvuldig uitgedacht en opgezet. Er hoort een compleet pakket bij voor welzijnswerk. Het is toch mijn kindje.”

Beeld Herman Engbers

Een van de afnemers is Hanneke Starre van Welzijn Ermelo. Bij haar in het dorp liggen nu vijf tegels. “Midden in de lockdown kregen we de eerste. Juist toen, omdat we het contact wilden vasthouden. Fysiek kan je weinig, maar zwaaien doet iets. Het is iets extra’s. Het laat veel mensen glimlachen. Zelfs al als je erover praat.”

Ze speuren hier echt de stoep af

Kinderen gaan erin voorop, merkt Tijsseling. “Ze speuren hier in Zwolle echt de stoep af of er nog ergens eentje ligt.” Dat enthousiasme werkt aanstekelijk, vertelt Sjaak Schuurhuis (54). Hij woont bij Tijsseling om de hoek. “Door die tegel hinkelde er steeds een buurmeisje voor mijn raam langs. Mijn honden moesten eraan wennen, maar ik heb nu een leuk contact met de ouders. Een jong gezin. Zie je dat bierpakketje op tafel? Dat gaven ze, omdat ik aan mijn voet ben behandeld. Lief toch?”

Iets verderop woont Gerrit Burger (67). Niet het type voor uitgebreid zwaaien, vertelt hij. “Ik steek mijn hand op. Dat mag ook.” Het effect is na een jaar wel iets verwaterd. “In het begin stonden ze continu voor het raam te springen. Dat hoeft ook weer niet. Maar een beetje aanspraak is mooi. Je bent met mekaar, hè. Dan hoort groeten er gewoon bij.”

Lees ook: 

Oud en eenzaam? Mij niet gezien

De 77-jarige Anna Paans vond al een paar keer een briefkaart van Stichting Humanitas op de deurmat. Of alles oké is met haar? Goed bedoeld, want eenzaamheid is een probleem onder ouderen, vooral in de vakantietijd. Maar Paans heeft er niet zo’n last van. Al gaat dat niet vanzelf.

Eenzaamheid is twee keer zo dodelijk als alcohol

Eenzaamheid is twintig procent dodelijker dan roken en dubbel zo dodelijk als drinken, betoogt de Duitse psychiater Manfred Spitzer in een nieuw boek. ‘In een tijd waarin iedereen online alleen de goede versie van zichzelf toont, is het een taboe om voor je eenzaamheid uit te komen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden