Vliegtaks

Het kabinet weet het zeker: de vliegtaks gaat deze keer niet mislukken

Vliegtuigen in de wachtrij, klaar om te vertrekken vanaf de Aalsmeerbaan (18L) van Amsterdam Airport Schiphol.Beeld ANP

Woensdag debatteert de Tweede Kamer over de vliegbelasting. Zal deze taks het langer uithouden dan de vorige van twaalf jaar geleden, die na een jaar alweer werd afgeschaft? 

In 2009 werd een belasting op vliegtickets al een jaar na invoering ingetrokken. Het kabinet denkt dat de nieuwe vliegtaks, waarover de Tweede Kamer woensdag debatteert, succesvoller zal zijn. Er zijn genoeg verschillen met toen, zoals de hoogte van de belasting. Overeenkomsten ook: net als nu kelderden de beurskoersen kort na de invoering in 2008.

Waarom komt de belasting er?

De belangrijkste reden is vrij prozaïsch: in het regeerakkoord staat dat er een vliegbelasting moet komen die 200 miljoen oplevert. Die heffing moet bijdragen aan klimaat en milieu. Die gedachte is niet onlogisch: op het vliegtuig na wordt al het vervoer belast, de auto bijvoorbeeld met accijns en btw.

De belasting is gebaseerd op vier zaken: CO2-uitstoot, milieueffecten zoals fijnstofuitstoot, geluidshinder en het niet heffen van btw en brandstofaccijns. De taks moet de reiziger een zetje geven richting schonere alternatieven, zoals de trein. Per vliegticket wordt 7 euro geheven, voor vrachtvliegtuigen wordt het bedrag berekend op basis van gewicht en geluidsklasse.

Waarom flopte de vorige vliegtaks?

Op 1 juli 2008 werd al eens een vliegbelasting ingevoerd, óók uit milieuoverwegingen. Voor vluchten binnen Europa moesten passagiers 11,25 euro betalen, buiten Europa 45 euro. Snel na invoering daalde het aantal passagiers op Schiphol, zoals ingecalculeerd. Kort daarna brak de kredietcrisis uit en raakte de wereldeconomie in het slop. Het passagiersaantal op Schiphol daalde sterker dan op andere Europese luchthavens. Precies een jaar na invoering werd de vliegtaks weer afgeschaft.

Verliest Schiphol straks weer passagiers?

Die kans is kleiner. Destijds hadden de buurlanden geen vliegbelasting. Nederlanders weken uit naar Weeze, Düsseldorf en Brussel. Inmiddels hebben de meeste West-Europese landen een ticketheffing. België is een uitzondering. Het ministerie van financiën verwacht dat het aantal ‘vliegtaksvluchtelingen’ naar de zuiderburen zal meevallen. De 7 euro per ticket is veel mensen vermoedelijk de reis naar Brussel niet waard.

Het kabinet zou het liefst één Europese vliegbelasting zien. Zo’n heffing is geen onderdeel van de Green Deal die klimaatcommissaris Frans Timmermans recent presenteerde.

Gaat de vliegpassagier veel van de taks merken?

Waarschijnlijk niet. De Nederlandse luchthavens zijn overvol en mogen nog niet groeien van het kabinet. De vraag naar vliegstoelen is daardoor groter dan het aanbod. Door die overvraag kunnen maatschappijen hogere ticketprijzen rekenen. Zij zullen de taks waarschijnlijk verrekenen in de winstmarge. De passagier blijft dan hetzelfde betalen.

Moet de taks dan niet omhoog?

De linkse oppositie zal hier woensdag voor pleiten. De huidige 7 euro is vooral gekozen om naar de gewenste opbrengst van 200 miljoen toe te rekenen. Bovendien is het een compromis van de coalitie, waarin de VVD het liefst geen belasting wil en er van D66 en ChristenUnie een schepje bij mag.

Een ander punt van kritiek is dat transfervluchten niet belast worden. Overstappers op Schiphol hoeven geen heffing te betalen. Het kabinet vreest dat maatschappijen vluchten verplaatsen naar andere grote luchthavens zoals Heathrow, Charles de Gaulle of Frankfurt. Als gevolg daarvan zouden bedrijven wegtrekken die nu voor Nederland kiezen vanwege de nabijheid en de ‘hubfunctie’ van Schiphol. De ‘BV Nederland’ gaat hier voor het klimaat.

Kan het coronavirus roet in het eten gooien?

Nederlandse vliegtaksen worden onder een ongelukkig gesternte geboren. Zoals de vorige taks aan de vooravond van de economische crisis werd ingevoerd, is de wereld nu in de greep van het coronavirus, met opnieuw kelderende beurskoersen. Passagiers annuleren tickets en maatschappijen vragen staatssteun. Als het virus nog langer rondwaart, zullen maatschappijen vragen om de taks in te trekken.

Voor dit soort scenario’s kent de wet een uitweg: er staat geen invoerdatum in. In principe gaat de belasting op 1 januari in, maar de ministerraad kan besluiten dat later te doen, mocht de economische situatie daarom vragen.

Lees ook:

Vliegtaks heeft geen nadelige invloed op de economie, gaan meer landen nu overstag?

Een vliegtaks heeft geen nadelige invloed op de werkgelegenheid en de economie. Deze conclusie uit een uitgelekt rapport van de Europese Commissie verbaast Paul Peeters, lector duurzame luchtvaart, totaal niet. Maar haalt dit rapport nu meer EU-landen over om een luchtvaartbelasting in te voeren?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden