Corona

Het kabinet haalt de teugels aan

Premier Mark Rutte (L) en minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport tijdens een persconferentie over de huidige stand van zaken omtrent corona in Nederland. Beeld ANP

De groei van het aantal coronabesmettingen baart het kabinet zorgen. Met enkele aanscherpingen hoopt het een tweede golf te voorkomen.

Met enkele aanscherpingen en een oproep om alsjeblieft de coronaregels te volgen, hoopt het kabinet de huidige corona-uitbraak te smoren. “Het virus is bezig aan een gevaarlijke opmars”, zei premier Rutte in een ingelaste persconferentie.

Het kabinet toont een strenger gezicht aan groepen die zich de afgelopen tijd niet aan de regels hielden of waar veel uitbraken waren: studenten, cafébezoekers, voetbalsupporters en sommige vakantiegangers. Daarnaast blijft Rutte bij zijn adagium dat niet de overheid, maar de samenleving zelf het moet doen. Geen mondkapjesplicht of verplichte testen dus, maar vrijwilligheid. Rutte: “Ik denk dat mensen door deze boodschap weer gaan denken: o, laten we oppassen.”

Donderdagmiddag werd de urgentie van de eerste persconferentie sinds eind juni nog maar eens duidelijk. Er werden 601 besmettingen geregistreerd, het hoogste aantal sinds eind april. Bovendien zijn er volgens minister Hugo de Jonge (volksgezondheid) nu 259 clusters van besmettingen. Vorige week waren dat er 133. “Er is nog geen tweede golf, maar dit is wel heel zorgwekkend.”

Daarom moeten restaurants, pretparken, musea en bioscopen waar een uitbraak is, veertien dagen dicht. Burgemeesters kunnen besluiten café’s of nachtwinkels om 12 uur te sluiten of om publiek bij voetbalwedstrijden te beperken of te verbieden. Die laatste twee maatregelen kan het kabinet bij een grotere uitbraak ook landelijk invoeren. De horeca moet sowieso de teugels aanhalen. Zitten, reserveren en een gezondheidsgesprek zijn verplicht en moeten beter nageleefd worden, volgens Rutte. Voortaan wordt gasten bij de entree gevraagd hun contactgegevens te noteren voor bron- en contactonderzoek. Bovendien verwacht het kabinet dat burgemeesters strenger gaan handhaven als cafébezoekers zich niet aan de regels houden.

Kleinschalige kennismakingen

Verder gaan studenten een sobere introductieperiode tegemoet. Drank is taboe, kennismakingsbijeenkomsten duren tot maximaal tien uur ’s avonds. Ontgroeningen en grote feesten zullen er niet zijn, hooguit kleinschalige kennismakingen op anderhalve meter afstand of online.

Op Schiphol komt een teststraat. Terugkeerders uit risicogebieden wordt dringend geadviseerd zich daar te laten testen en om twee weken in quarantaine te gaan. Het kabinet kan mensen hier niet toe dwingen, erkent minister Hugo de Jonge. “We rekenen er op dat de sociale omgeving, zoals collega’s, mensen erop aanspreken dat ze niet hun huis verlaten.”

Maar juist de mate waarin Nederlanders nog willen meewerken, baart het kabinet zorgen. De testbereidheid neemt af en mensen zoeken elkaar steeds meer op waardoor bron- en contactonderzoek moeilijker wordt. Of ze nemen hun telefoon niet op, wanneer ze gebeld worden door de GGD. Vooral jongeren zoeken elkaar veel op. Daarom riepen De Jonge en Rutte vooral die groep op zich aan de regels te houden.

Lokale middelen

Tegelijkertijd is het kabinet overtuigd dat de verdedigingslinie die het de afgelopen maanden opwierp, deze uitbraak tot stilstand kan brengen. Sinds april is een systeem opgetuigd om mensen te testen, te isoleren en uitbraken te monitoren. Ook verwacht De Jonge dat per 1 september de corona-app kan worden ingevoerd, nadat die twee weken heeft proefgedraaid in Drenthe en Twente.

Ook is nuance op zijn plaats: de huidige 16.000 besmettingen zijn er veel minder dan de 270.000 van het voorjaar. Echt alarmerende statistieken, zoals tien ic-opnames per dag, zijn nog ver weg. Van een nieuwe landelijke lockdown is daarom nog geen sprake. Dat hoeft mogelijk ook niet, omdat Veiligheidsregio’s inmiddels veel lokale middelen kunnen inzetten, zoals een mondkapjesplicht of vroegere sluitingstijden. De Jonge wijst erop dat in Goes en Hillegom lokale uitbraken met succes werden ‘uitgetrapt’.

Tegenover die relatief kleine uitbraken staan de haarden in Amsterdam en Rotterdam, die al lang niet meer naar enkele plekken te herleiden zijn. Bovendien is de groei er nog niet uit in deze steden, Den Haag en West-Brabant. Er is het kabinet veel aan gelegen om juist die uitbraken te beteugelen, voordat de vakanties zijn afgelopen en mensen elkaar in het najaar weer vaker binnenshuis of op kantoor opzoeken.

Reacties op de persconferentie

Robèr Willemsen

Voorzitter branchevereniging Koninklijke Horeca Nederland (KHN)

Onlangs procedeerden ze nog voor versoepeling, inmiddels zijn de maatregelen voor horeca alweer aangescherpt: gegevens van gasten moeten worden geregistreerd en bij een nieuwe brandhaard sluit de tent mogelijk veertien dagen, zo maakte premier Mark Rutte gisteravond bekend.

‘Verbaasd en teleurgesteld’, reageert KHN-voorzitter Willemsen op de persconferentie. Natuurlijk, zegt hij, moet het kabinet anticiperen op de toenemende besmettingscijfers. Maar deze aanscherping zag hij niet aankomen. “Wij begrepen laatst nog van minister Grapperhaus van justitie dat het registreren van gegevens van onze gasten privacytechnisch niet mogelijk is. Ik vraag me af waarom het nu wel kan.”

In ieder geval gaat hij er geen stampij om maken. Als het moet, dan moet het. “Ook in de horeca staat het gezondheidsbelang op één, maar waarom geldt dit alleen voor onze branche? Waarom geen gegevens noteren van mensen die het openbaar vervoer instappen? Daar lijkt het minder onder controle, kijk maar naar de bussen naar Zandvoort. Opvallend hoe men toch steeds weer naar de horeca wijst, terwijl uit de gegevens blijkt dat er bij ons nauwelijks besmettingen ontstaan.”De mogelijkheid om een zaak veertien dagen te sluiten noemt Willemsen ‘heel bijzonder.’ “Die regionale bevoegdheid is gevaarlijk. Straks ben je als horecaondernemer afhankelijk van de plek waar je zit.”

GGD’s kunnen ook pretparken en musea sommeren de deuren veertien dagen te sluiten. De Efteling en museum voor beeldende kunst de Fundatie in Zwolle reageren begripvol.

Linda Roovers

Woordvoerster van De Efteling

“De intrinsieke motivatie om aan de maatregelen te voldoen verdwijnt al even bij veel mensen, dat zien wij ook. Het is niet vreemd dat Rutte de horeca en pretparken expliciet benoemt. Soms scherpen we de maatregelen zelf al aan, zoals meer personeel inzetten die mensen vragen afstand te houden. Dat we mogelijk twee weken moeten sluiten? Of we het er mee eens zijn weet ik nog niet. Vrijdagochtend gaan we eens goed bekijken wat dit voor ons betekent. Vooralsnog ben ik er niet zo bang voor. Wij vragen mensen te bellen als ze na bezoek besmet blijken te zijn en dat is nog niet gebeurd.”

Ralph Keuning

Directeur de Fundatie

“Ik heb niks onverwachts gehoord. De boodschap was volgens mij vooral dat we ons moeten houden aan de bestaande regels. Een heel gematigde persconferentie, eerlijk gezegd. En daar ben ik blij om. Dat we mogelijk twee weken moeten sluiten lijkt me ook niet zo vreemd als hier een brandhaard ontstaat. Dat is de gebruikelijk stap. Ik vind het vooral fijn dat we kunnen blijven werken zoals we al even doen. Onze eenrichtingsroute door het museum werkt in de praktijk uitstekend. Bezoekers zijn heel tevreden. We voelen ons weer een museum en willen dat vasthouden.”

Lees ook:

Testen zonder klachten kan op Eindhoven Airport

Schiphol krijgt een teststraat waar terugkeerders uit risicogebieden zich moeten laten testen. Bij Eindhoven Airport is dit nu al mogelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden