Nieuws Binnenland

Het gaat beter met de hitteplannen in Nederland, maar nog niet goed genoeg

Bewoners van een verzorgingshuis zoeken verkoeling. Beeld ANP

Volgens het CBS stierven er tijdens de hitte-week in juli vierhonderd mensen meer dan tijdens een gemiddelde Nederlandse zomerweek. Het gaat misschien beter met de hitteplannen in Nederland, maar nog niet goed genoeg.

De hitteplannen voor kwetsbare ouderen hebben gewerkt. Die conclusie is te trekken uit de cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vandaag presenteert. Er zijn weliswaar meer mensen overleden in de warme dagen eind vorige maand, maar tot een enorme piek in de sterftecijfers leidde de hittegolf niet.

In de week waarin recordtemperaturen werden genoteerd tot boven de 40 graden, stierven 2964 personen. Dat zijn er vierhonderd meer dan in een gewone zomerweek. Vooral onder tachtigplussers was de extra sterfte hoger.

Vorig jaar zorgden hittegolven in augustus nauwelijks voor meer overledenen. “Maar vorig jaar was er ernstige oversterfte door influenza”, zegt Marcel Olde Rikkert, hoogleraar geriatrie van het Radboud UMC in Nijmegen. “Door de griepepidemie begin 2018 waren de meest kwetsbare mensen al overleden, was toen de hypothese.”

Het CBS keek niet alleen naar vorig jaar, maar ook naar de hittegolven van 2006. Toen overleden er ongeveer net zoveel personen extra als afgelopen weken. Maar in 2006 waren er minder ouderen in Nederland dan nu, dus relatief gezien was de sterfte toen hoger. Dat laat volgens het CBS zien dat Nederland beter is ingespeeld op hittegolven. Ook in België leidde de hitte nauwelijks tot meer doden, meldt het Belgische instituut voor gezondheid.

Meer airco's

Het gaat misschien beter met de hitteplannen in Nederland, maar nog niet goed genoeg, vindt Olde Rikkert. Hij kijkt niet alleen naar sterfte, maar ook naar de achteruitgang van de gezondheid. Ziektelast heet dat. Die last neemt nog steeds toe als de temperatuur extreme vormen aanneemt, terwijl dat in andere landen veel minder is. “Het lijkt of andere landen zich wat beter hebben bewapend tegen de warmte, meer airconditionings hebben aangelegd. Of airco’s levens kunnen redden? Ja, dat kan voor de meest kwetsbare groep best gelden.”

Op basis van het verleden zijn lessen te trekken over hoe hitteplannen te verbeteren zijn. Over de medicatie bijvoorbeeld. “Uit de hittegolf in Parijs in 2003 zijn duidelijke aanwijzingen gekomen dat de mensen die overleden meer psychofarmaca gebruikten dan anderen. De medicijnen tegen depressies en psychoses hebben dus een sterk verhoogd risico op overlijden meegebracht.” Dat komt omdat deze medicijnen invloed hebben op de centrale kernen in de hersenen die nodig zijn om de temperatuur te reguleren. “Als mensen dat niet meer kunnen, krijgen zij een hoge temperatuur, worden suf en verward, krijgen spierafbraak of verlies van nierfuncties.”

Ook andere medicijnen kunnen het risico op bijvoorbeeld een hitteberoerte verhogen. Zoals vochtafdrijvers. Die werken contraproductief omdat mensen juist meer vocht moeten nemen om te voorkomen dat zij uitdrogen.

Extreme hitte gaat vaak samen met slechte luchtkwaliteit. Dat is gevaarlijk voor ouderen met longaandoeningen als COPD. “Deze mensen moeten juist wel doorgaan met het innemen van hun longmedicatie. En misschien moeten zij wel wat extra’s innemen. Deze kennis over medicatie als psychofarmaca, longmedicatie en vochtafdrijvers kan je opnemen in een hitteplan.”

Lees ook:

Hittegolf is nu nog een uitzondering, maar dat gaat veranderen

Het nieuwe record kwam niet onverwacht. Maar wat staat Nederland nog te wachten? Het KNMI gaat ervan uit dat het om de tien jaar meer dan 35 graden wordt. Dat kan ook vaker gebeuren.

Door de hitte zijn tientallen doden gevallen in Japan

In de Japanse hoofdstad Tokio zijn sinds begin augustus zeker 57 mensen omgekomen als gevolg van de hittegolf die het gebied teistert. Dat melden Japanse autoriteiten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden