AnalyseCoronamaatregelen

Het debat over het coronavirus is omgeslagen: het kabinet zit klem tussen roep om verruiming en derde golf

De politie treedt op in het Vondelpark om een einde te maken aan de grote drukte. Beeld Joris van Gennip
De politie treedt op in het Vondelpark om een einde te maken aan de grote drukte.Beeld Joris van Gennip

Het debat over het coronavirus is omgeslagen. De roep om een einde te maken aan de lockdown en te leren leven met het virus klinkt luid, terwijl de derde golf in aantocht is.

Het kabinet zal afgelopen week het gevoel hebben gehad dat het voorzichtig een steen uit een zorgvuldig opgebouwd bouwwerk trok, waarna het hele gebouw met donderend geraas dreigt in te storten.

Exact een jaar nadat de eerste Nederlandse coronapatiënt is opgedoken, klinkt luider dan ooit de roep om het coronabeleid grondig te herzien. Niet alleen uit bekende, coronasceptische hoek, maar ook van bondgenoten van het kabinet. En dat terwijl allerminst is uitgesloten dat het binnenkort opnieuw hard moet ingrijpen, om een derde golf te bestrijden.

Het begon met de economen van Herstel NL, die oproepen de samenleving open te gooien voor niet-kwetsbare Nederlanders. Vervolgens waarschuwden de planbureaus SCP, PBL en CPB voor de ingrijpende sociale en economische gevolgen van de lockdown, en toenemende ongelijkheid en polarisatie. Uit onderzoek in opdracht van het Trimbos-instituut blijkt bovendien dat Nederlanders hun levensgeluk een fors lager cijfer geven dan een jaar geleden.

Levensgevaarlijk

Coronaminister Hugo de Jonge noemde het plan van Herstel NL tijdens de persconferentie van dinsdag ‘levensgevaarlijk’. Voor de oproep van de planbureaus bleek het kabinet veel gevoeliger. Volgens premier Mark Rutte kon het kabinet niet om de ‘stevige analyses en cijfers’ heen: “Op zijn Hollands gezegd: het moet wel vol te houden zijn.” Vandaar de verrassende hoeveelheid versoepelingen: voor contactberoepen, voortgezet onderwijs, mbo’s en winkels.

De aankondiging van de verruiming ging gepaard met de grootst mogelijke omzichtigheid. Rutte: “Als over een paar weken de cijfers onverhoopt weer door het dak gaan, liggen alle andere opties van aanscherping wel weer op tafel.” Rutte deed daarom een appèl op de Nederlanders om zich alsjeblieft aan de regels te houden.

Na die oproep waren voor het kabinet nauwelijks pijnlijker beelden denkbaar dan die van hossende jongeren in het Amsterdamse Vondelpark. De steun voor het coronabeleid neemt af, blijkt ook uit RIVM-cijfers van vrijdag: iets minder dan de helft van de Nederlanders vindt de maatregelen goed afgewogen, tussen april en november lag dit nog rond twee derde. Dat neemt niet weg dat de overgrote meerderheid zich nog altijd aan de regels houdt.

Burgemeesters willen terrassen openen

Maar de roep om een ander coronabeleid is na dinsdag niet verstomd. Prominente burgemeesters, onder wie Femke Halsema (Amsterdam), Emile Roemer (Alkmaar), Hubert Bruls (Nijmegen) en Paul Depla (Breda) sloten zich aan bij een oproep vanuit de horeca om de terrassen te openen, omdat die beter te reguleren zijn dan overvolle parken. En ook in de Tweede Kamer vraagt een Kamermeerderheid – waaronder coalitiepartijen VVD, CDA en D66 – om op zijn minst te onderzoeken of de terrassen weer open kunnen. Andere partijen hebben weer andere wensen. De ChristenUnie wil weten of bibliotheken en buurthuizen open kunnen.

De aanstaande verkiezingen zullen vast een rol spelen in de roep om een verder heropende samenleving, maar een jaar na het begin van de coronapandemie is in de Kamer ook het besef ingedaald dat het coronavirus iets blijvends is. Het woord endemie viel tijdens het coronadebat: het virus is here to stay en we zullen ermee moeten leren leven door een combinatie van vaccinaties, tests en (tijdelijke) beperkingen. De Jonge wil er niets van weten; volgens hem zit Nederland nog volop in de bestrijdingsfase.

Hij zou zomaar gelijk kunnen krijgen, als de dagelijkse groei van het aantal besmettingen de komende tijd aanhoudt en Nederland inderdaad de derde golf ingaat die het RIVM eerder deze week ontwaarde. Dan staat het kabinet voor een helse opdracht: het moet opnieuw beperkingen opleggen aan een samenleving die snakt naar bewegingsvrijheid en die door de gestarte vaccinatiecampagne het gevoel heeft er al bijna te zijn. Die zich bovendien gesteund voelt door steeds meer Kamerleden en kabinetsadviseurs. Kort voor de verkiezingen komt het kabinet bekneld te zitten tussen de roep om verruimingen en de derde golf.

Op 27 februari 2020 werd de eerste coronabesmetting in Nederland geconstateerd. We blikken daarom dit weekend terug op een jaar corona.

Zo veranderde de toon van de corona-persconferenties in een jaar tijd. Een terugblik in zes citaten

Soms werden ze voorbeschouwd alsof het om een wedstrijd op het WK voetbal ging. In een jaar tijd traden premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge ruim dertig keer aan voor een persconferentie. En wie ze terugkijkt, ziet hoe het kabinet, net als de rest van Nederland, in het begin overvallen werd door het virus en week na week geroutineerder met ‘het nieuwe normaal’ omging.

Charles en Adri de Koning tijdens corona: van tijdelijk afscheid naar eeuwig afscheid

Trouw volgde Charles de Koning tijdens de bezoekstop in de verpleeghuizen. Hij keek door een verrekijker naar ‘zijn Adri’. Hoe kijkt hij terug op het coronajaar?

‘Ik probeer mijn best te doen, Diederik Gommers doet het niet voor zichzelf’

Diederik Gommers is de hoeder van de ic’s. Als de bedden schaars worden, staat hij op. Als zijn mensen een vaccin willen, is Gommers op tv. Dat levert kritiek op, maar die wuift Gommers weg.

In deze bizarre crisis vallen geen banken om, maar mensen. ‘De een zijn dood is de ander zijn brood’

Door het coronavirus stort de economie van het ene uiterste in het andere. Het is een crisis van verliezers en winnaars. In sommige sectoren zelfs allebei tegelijk. Het enige dat zeker lijkt aan deze tijd, is dat de vooruitzichten onzeker zijn.

Met roomse lichtvoetigheid pakt Oost-Brabant de draad weer op, al zijn de littekens van corona blijvend. ‘We zijn dichter bij elkaar gekomen’

Verslaggever John Graat fietste een jaar geleden door de Brabantse straten van zijn jeugd nadat zijn moeder besmet werd met het coronavirus. Hij maakt de fietstocht opnieuw en ziet dat de inwoners hun best doen om het leven weer op te pakken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden