ReportageOpvang asielzoekers

Het cruiseschip voor asielzoekers wordt een ferry zonder franje: ‘We willen draagvlak behouden’

De Silja Europa pendelt normaal gesproken tussen Helsinki en Talinn, maar wordt nu klaargestoomd voor de opvang van asielzoekers. Beeld Olaf Kraak
De Silja Europa pendelt normaal gesproken tussen Helsinki en Talinn, maar wordt nu klaargestoomd voor de opvang van asielzoekers.Beeld Olaf Kraak

Als de rechter groen licht geeft, worden vanaf maandag duizend asielzoekers opgevangen op de Silja Europa in Velsen-Noord. Voor de beeldvorming wordt alle franje weggelaten.

Johan van Heerde

“Dit is echt een uitzondering, maar tegelijk een bijzondere uitbreiding van onze opvang”, zegt Milo Schoenmaker. De directeur van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (Coa) heeft de afgelopen jaren heel wat (nood)opvanglocaties gezien. Maar het imposante blauw-witte cruiseschip dat aan de kade van het Noordzeekanaal in Velsen-Noord ligt te glimmen in de zon, is van een andere orde, constateert hij.

De Silja Europa is van ver te zien. Het schip is 202 meter lang, 55 meter hoog, heeft 14 dekken en 12 verdiepingen. Als de volledige capaciteit van het schip wordt benut kunnen er ruim 3600 reizigers en 500 bemanningsleden op slapen.

Vanaf maandag fungeert de Silja Europa als noodopvanglocatie voor asielzoekers. Tot 1 maart zullen er duizend – en gedurende 30 dagen maximaal 1200 – asielzoekers op het schip verblijven. De verwachting is dat dit aantal in een week is bereikt. Schoenmaker: “Iedere dag leggen mijn collega’s een puzzel om iedere asielzoeker een bed en een dak boven het hoofd te bieden.”

Het schip is hoognodig

Het Coa kiest er bewust voor om niet de volledige capaciteit van het schip te gebruiken, zegt Schoenmaker. Het schip is weliswaar veel duurder dan een normale opvanglocatie (hoeveel duurder wil hij niet zeggen) maar dit aantal asielzoekers is te behappen, stelt hij, voor het Coa én voor de omgeving. “We willen dat er draagvlak blijft bestaan, daarom hebben we voor dit aantal gekozen.”

null Beeld Olaf Kraak
Beeld Olaf Kraak

Draagvlak en beeldvorming zijn belangrijk voor het Coa. Dat bleek deze week toen het opvangorgaan besloot af te zien van een nieuw aanmeldcentrum voor asielzoekers in de Noordoostpolder. Het ontbrak daar aan voldoende draagvlak.

Het Coa nuanceert meermaals dat de Silja Europa geen cruiseschip is, maar een veerboot, die normaal gesproken pendelt tussen Helsinki en Talinn, over de Oostzee. Asielzoekers krijgen niet de franje van een luxueuze cruise, maar de eenvoudige voorzieningen van een ferry, is de boodschap.

De meeste voorzieningen op het schip zijn gesloten: in het zwembad, de sauna, de restaurants, de bar, het theater, de disco en het casino blijven de lichten uit. De asielzoekers krijgen eenvoudige hutten en geen suites. Er is wifi aan boord, maar niet op de kamers. Bezoek is onder voorwaarden welkom, maar moet ‘s avonds het schip weer verlaten. Wel is er speelgelegenheid voor kinderen en het in het grote restaurant krijgen asielzoekers driemaal daags een maaltijd, omdat ze in hun hut niet kunnen koken.

null Beeld Olaf Kraak
Beeld Olaf Kraak

“We hebben te maken met de publieke opinie”, zegt locatiemanager van het Coa Hanneke Niele, terwijl ze een rondleiding geeft door het schip. Een luxueuze opvang vindt het Coa niet passend, ook omdat het verschil met andere opvanglocaties dan te groot wordt. “We moeten deze opvang met elkaar aan de buitenwereld verkopen.”

Te beginnen in Velsen-Noord. Toen in juni bekend werd dat de gemeente Velsen groen licht gaf voor het afmeren van een cruiseschip als opvanglocatie, resulteerde dat in broeierige weken in het dorp met vijfduizend inwoners, dat kampt met armoede en leefbaarheidsproblemen. Honderden bewoners liepen mee in een protestmars. Deze week werden verkeersborden, bedoeld om de asielzoekers op het vluchtelingenschip de weg te wijzen in het dorp, met graffiti besmeurd.

Bezwaren van ondernemers

Zorgen van inwoners over de toegang tot zorg of onderwijs in het dorp heeft de gemeente weggenomen, zegt burgemeester Frank Dales. Daarin wordt voorzien aan boord van het schip, en oudere kinderen gaan naar een internationale school in Heemskerk of Beverwijk. Ook komt er een pendelbus naar Beverwijk en IJmuiden, waarvan de asielzoekers én Velsenaren gratis gebruik kunnen maken.

Dan zijn er nog de bezwaren van ondernemers. De locatie van het schip is niet ideaal, erkent burgemeester Dales. Het ligt direct naast een bedrijventerrein met zware havenindustrie. Dag en nacht is daar sprake van licht- en geluidsoverlast. Dat blijkt ook tijdens de rondleiding: er hangt rond het schip een indringende geur, waarschijnlijk afkomstig van het bedrijf CMF Services, dat afvalstromen van olie- en gasboringen verwerkt.

Een groep ondernemers ging in bezwaar tegen de gedoogconstructie waarmee de gemeente haar eigen regels omzeilt. Vrijdag diende hun rechtszaak in Haarlem. Niet alleen vrezen de ondernemers dat asielzoekers hun terrein betreden en er daardoor ongelukken gebeuren of schade ontstaat, ze stellen ook dat de opvanglocatie niet veilig is.

De gemeente en het Coa zijn het daar pertinent mee oneens en stellen dat de opvang zorgvuldig is georganiseerd. Maandagmiddag doet de rechter uitspraak. Als de bezwaren worden afgewezen, mogen er diezelfde avond asielzoekers op het schip slapen.

Lees ook:

‘Over wat goede asielopvang is, wordt nu helemaal niet gesproken’

Er is nog geen enkel zicht op een weg uit de chronische asielopvangcrisis, waarschuwen de voorzitters van twee belangrijke adviesorganen. Sterker: het debat over wat goede asielopvang is, wordt nu helemaal niet gevoerd.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden