Sociale media

Het CBS wil meten waar Nederland zich druk over maakt, maar kan dat wel?

Het CBS ontwikkelt een website om sociale spanning te meten. Maar zo eenvoudig is dat nog niet.

Waar maakt Nederland zich druk over? Daarvoor heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) een website ontwikkeld die elke nacht ververst wordt. Een algoritme verzamelt berichten van Twitter, Facebook, Instagram, blogs, fora en andere nieuwskanalen. Daarbij telt het hoe vaak enkele honderden vooraf geselecteerde woorden voorkomen, die sentimenten over spanning en onrust moeten vangen.

Het CBS doet dit op verzoek van het ministerie van justitie en veiligheid. “Het is een experiment om te kijken hoe wij big data kunnen verwerken”, zegt woordvoerder Arjan van der Meer. Welke woorden gefilterd worden, blijft een CBS-geheim. “Denk bijvoorbeeld aan ‘gevaar’ en ‘gevaarlijk’.” Daarbij scoort de aanslag in de tram in Utrecht, maart dit jaar, heel hoog.

Op de website is te zien hoe vijf belangrijke emoties (angst, woede, blijdschap, verdriet en walging) toe- en afnemen op dagen van verhoogde sociale spanning. Een zogeheten sentimentindicator laat veranderingen als positief, neutraal of negatief over de tijd zien. Ook valt aan te klikken wat de wolk van meest voorkomende twintig woorden op een bepaalde dag was. Maar wat heb je daar aan?

Geen afspiegeling van de bevolking

Wat telt is de basis van de berichten. Maar liefst 60 procent komt van Twitter, aldus het CBS, dat direct daarop aangeeft dat voor hen de resultaten geen afspiegeling van de bevolking hoeven te zijn. Want het is bekend dat Twitter de ideale marktplaats is voor activisten, politici, lobbyisten en iedereen die zijn mening kwijt wil, plus alle journalisten die hen volgen. In totaal is ‘slechts’ één miljoen Nederlanders dagelijks actief op dit medium.

Laten we als voorbeeld eens kijken wat de website vertelt over de meest actuele dag: gisteren. Terwijl toen nieuwsprogramma’s op televisie bol stonden van het racisme-incident bij voetbalclub FC Den Bosch op zondag, blijkt daarvan niets op de nieuwe website van het CBS. Daar komt in de woordenwolk het samenzijn van een Hamasleider en politici bij een betoging op het Malieveld in Den Haag tegen president Trump en zijn nieuwe Israël-beleid.

Wat valt daaruit af te leiden? Dat de Twitter-spraakmakers uit een heel beperkte groep bestaat? Of dat de tv-elite (‘DWDD’ en ‘Pauw’) zich druk maakt om zaken waarom de bevolking zich niet druk maakt? “Ons experiment gaat niet om dit soort vragen”, antwoordt Van der Meer van het CBS. “Voor ons telt vooral óf het lukt bij incidenten echte pieken in sentimenten af te leiden uit big data zoals social media. Wij zoeken bevestiging van dit instrument. Neem het ongeluk met de stint vorig jaar. Dat zie je echt terug. Daarmee is het experiment voor ons geslaagd.”

Lees ook:

De Bossche M-side komt niet voor het voetbal, weet ook de voorzitter van FC Den Bosch

Zondag lieten supporters van FC Den Bosch zich van een grof racistische kant zien tegenover Ahmad Mendes Moreira. Staat deze gebeurtenis op zichzelf of is er meer aan de hand bij deze club?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden