CijfersBibliotheken

Het CBS bevestigt: de maatschappelijke rol van bibliotheken is toegenomen

Bezoekers in bibliotheek LocHal in Tilburg. De tot ‘Beste Bibiliotheek van Nederland’ verkozen bieb sluit wegens de aangescherpte coronamaatregelen voor in ieder geval twee weken de deuren.Beeld ANP

Ondanks bezuinigingen weten meer mensen de bibliotheek te vinden, vooral voor cursussen, huiswerkbegeleiding en om elkaar te ontmoeten. Maar door corona staat die functie weer onder druk.

Bibliotheken spelen een steeds belangrijkere rol in de maatschappij. Dat blijkt uit cijfers van het CBS en KB, de nationale bibliotheek, die donderdag worden gepresenteerd. Er werden in 2019 meer dan 220.000 activiteiten georganiseerd, 15 procent meer dan het jaar ervoor. En de biebs trokken opnieuw meer mensen: 62,9 miljoen bezoeken ten opzichte van 62,6 miljoen in 2018.

Lang leek de bibliotheek zijn relevantie te verliezen, maar sinds de nieuwe bibliotheekwet in 2015 heeft het instituut de weg terug gevonden. Dat komt met name door de extra activiteiten die bibliotheken organiseren. Zaken als leesclubs, voorlichtingen, lezingen, cursussen en huiswerkbegeleiding. Anke Bruggeman, directeur van de bibliotheek Dalfsen zegt dat ze daarvoor expliciet samenwerking hebben gezocht met welzijnsorganisaties in de buurt. “Met de hulp van instellingen zoals jeugdzorg, consultatiebureaus en maatschappelijk werk zien we beter waar behoefte aan is. En uit activiteiten die wij organiseren ontstaan ook weer nieuwe initiatieven.” Zo bleken vrouwen die een taalcursus volgden elkaar zo aardig te vinden dat er een discussiegroepje ontstond.

DigiD? Geen idee

In september evalueerden de samenwerkende bibliotheken en de minister het ingezette beleid en concludeerden dat er goed aan de weg wordt getimmerd. Het lukt steeds beter om de drie hoofdtaken uit te voeren: bevorderen van geletterdheid en leesplezier, het stimuleren van een leven lang leren en hulp in de digitale samenleving. Aan dat laatste hebben ook veel mensen behoefte, ziet Bruggeman. “Alles is tegenwoordig digitaal en er zijn in Nederland nog steeds zo’n 4 miljoen mensen die daar moeite mee hebben. We treffen soms mensen die geen idee hebben wat een DigiD is.”

Volgens Bruggeman is de bibliotheek bij uitstek de plek voor fysieke ontmoetingen. En juist daar wringt de schoen in coronatijd. Hoewel Jesse Klaver van GroenLinks vorige week in de Tweede Kamer een motie indiende waarbij bibliotheken in overleg met de veiligheidsregio’s iets meer ruimte kregen voor bijvoorbeeld een boekenafhaalpunt, helpt dat de maatschappelijke activiteiten niet verder. “Wij hopen volgende week weer open te kunnen”, zegt Bruggeman. Tot die tijd ligt alles even stil. “Ons personeel wordt er wel een beetje moedeloos van en bovendien is onze bibliotheek op dit moment helemaal leeg geleend.”

‘De opmars van de biebs ging juist zo lekker’

Ook in de gemeente Den Haag worden ze er treurig van. “De opmars van de biebs ging juist zo lekker”, zegt Robert van Asten, wethouder cultuur die de afgelopen jaren veel investeerde in de bibliotheken. “En nu komt dat virus er dwars doorheen.” De studieplekken zijn bijvoorbeeld dicht, terwijl tijdens de eerste lockdown was gebleken dat daar enorm veel behoefte aan is in wijken waar mensen klein wonen. “Die kinderen konden geen kant op, dit is echt een cruciale functie.” Ook de individuele taallessen en lessen digitale vaardigheden gaan – op gepaste afstand – door.

Sinds de nieuwe bibliotheekwet in 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de bibliotheken en wordt er regelmatig op bezuinigd, zo ook in Dalfsen. Bij de evaluatie in september sprak minister Van Engelshoven de intentie uit in de volgende regeerperiode weer meer budget vrij te maken voor bibliotheken. Dat is nodig als we deze beweging in stand willen houden, zegt Anton Kok van de brancheorganisatie Vereniging Openbare Bibliotheken. “Nu maar hopen dat corona niet nog meer roet in het eten gooit.”

Lees ook:

De letterhamsteraar verlaat de bieb in Leusden met tassen vol leesvoer, nu het nog kan

Moeten openbare bibliotheken na dinsdagavond tijdelijk dicht? In Leusden halen mensen nog snel een stapel leesvoer.

De bibliotheek verdwijnt, en dat baart de Raad van Cultuur zorgen

Gemeenten investeren steeds minder in de openbare bibliotheek. Een kwart van alle filialen is inmiddels gesloten, in sommige gemeenten is de bibliotheek helemaal verdwenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden