Vaccineren

Het ‘boosteren’ is begonnen. Wie is wanneer aan de beurt?

null Beeld ANP
Beeld ANP

Donderdag valt bij de eerste 80-plussers een uitnodiging voor een extra vaccinatie tegen covid in de bus. Maar de meeste boosterprikken worden pas volgend jaar gezet.

Johan van Heerde

Weer begint in Nederland een grootschalige vaccinatiecampagne tegen het coronavirus. Ruim elf maanden na de eerste inenting, valt donderdag bij de oudste Nederlanders een uitnodiging op de mat voor een extra prik. Ongeveer 5,5 miljoen mensen komt in aanmerking voor een zogeheten booster. Veel van hen krijgen die prik pas volgend jaar. Vier vragen en antwoorden over de boostercampagne.

Wie is wanneer aan de beurt?

Die korte vraag krijgt een lang antwoord. Mensen die nu in aanmerking komen voor een extra inenting zijn grofweg in vier groepen op te delen: 80-plussers, 80-minners, bewoners van instellingen, en het personeel in de zorg.

De eerste (mobiele) 80-plussers krijgen vanaf donderdag een uitnodiging thuisgestuurd. Zij kunnen een afspraak maken bij de GGD. De eerste prik wordt vrijdag gezet. Iedere dag verstuurt het RIVM circa 55.000 uitnodigingen, van oud naar jong. Dat aantal is begrensd, zodat niet iedereen tegelijk naar het callcenter van de GGD gaat bellen. Een partner mag meteen een afspraak maken, mits hij of zij in de doelgroep valt.

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

Het inenten van mobiele 80-plussers duurt tot het eind van het jaar. Mensen tussen de 60 en 79 moeten hierdoor tot volgend jaar wachten op hun prik. Hetzelfde geldt voor thuiswonende ouderen (ook 80-plus) die niet mobiel zijn: zij kunnen in januari door de huisarts worden aangemeld voor een inenting bij de GGD.

Voor bewoners van instellingen zijn verschillende routes bedacht, afhankelijk van of een verpleeghuis een eigen medische dienst heeft. Zo ja, dan kunnen bijvoorbeeld verpleeghuizen vaccins bestellen, zetten en registreren, vanaf 24 november. Zo niet dan worden bewoners ingeënt door de GGD. Ook zij moeten wachten tot volgend jaar.

Personeel van ziekenhuizen wordt waarschijnlijk het snelst gevaccineerd. Sinds maandag kunnen ziekenhuizen en instellingen vaccins bestellen voor hun personeel. Het idee is dat de zorg de zorg prikt, zo kunnen de 35.000 huisartsen in Nederland hun inenting ophalen in een ziekenhuis. Als een instelling niet zelf vaccineert, worden medewerkers vanaf januari door de GGD ingeënt.

Begint Nederland (te) laat met de boosterprik?

In Israël, Uruguay en Chili ontving meer dan 35 procent van de bevolking al een extra inenting tegen het coronavirus. Ook Europese landen als Engeland, Frankrijk, Duitsland en België lopen voor op Nederland bij het toedienen van de booster.

Er zijn overigens al Nederlanders die een boosterprik kregen. Ongeveer 300.000 ‘zeer kwetsbare’ mensen ontvingen in oktober een uitnodiging voor een extra inenting. Woensdag adviseerde de Gezondheidsraad ook volwassenen met het downsyndroom een extra dosis coronavaccin aan te bieden.

Voor het ‘boosteren’ van oudere Nederlanders wachtte het demissionaire kabinet een advies van de Gezondheidsraad af, die op 2 november groen licht gaf. Demissionair minister Hugo de Jonge kondigde aan de vaccinatiecampagne op 6 december af te trappen. Die startdatum leverde hem forse kritiek op, waarop De Jonge de vaccinatiecampagne versnelde. Volgens hem is Nederland ‘op tijd’ met de booster.

Het vaccineren van alle 60-plussers, bewoners van zorginstellingen en zorgmedewerkers moet medio februari klaar zijn. Daarna zou de rest van de bevolking een extra vaccinatie kunnen krijgen, maar hierover is nog geen besluit genomen.

Kan de GGD deze vaccinatiecampagne behappen?

Flauw antwoord: de tijd zal het leren. Feit is dat de GGD kampt met veel werk. Dinsdag maakte de organisatie bekend dat de testcapaciteit aan haar tax zit. Dagelijks laten zich meer dan 90.000 mensen testen en dat vergt een extreme inspanning.

GGD-directeur Jaap Eikelboom benoemde deze week in de Tweede Kamer het contrast met dit voorjaar. “In de vorige vaccinatiecampagne nam het testen af terwijl we meer gingen vaccineren. Nu lopen beide op”, zei hij. Eikelboom sprak van een ‘stevige opgave’. De komende periode verdriedubbelt het aantal GGD-medewerkers naar 22.000.

Ondertussen wil het kabinet nog meer inzetten op ‘fijnmazig vaccineren’. In de 30 gemeenten waar de besmettingsgraad het hoogst is en de vaccinatiegraad het laagst, wil de regering de deuren langsgaan om in gesprek te gaan met iedereen die nog niet gevaccineerd is. Ook deze forse inspanning komt op het bordje van de GGD te liggen.

Voorkomt de boosterprik een eventuele lockdown?

“De regering moet alles doen om nieuwe lockdowns te voorkomen, zoals het versneld uitdelen van een boosterprik.” Was getekend: ondernemersvereniging MKB-Nederland. Maar werkt het ook zo?

Een boostervaccinatie is geen instrument om de pandemie te bestrijden, stelt minister De Jonge. Primair beschermt een vaccinatie het individu. Dat is ook de reden dat oudere leeftijdsgroepen nu het eerst in aanmerking komen voor een extra prik. Bij hen neemt de effectiviteit van de vaccins enigszins af na verloop van tijd, blijkt uit gegevens van onder meer het RIVM.

De Gezondheidsraad schat dat de boostercampagne een relatief beperkt effect heeft op het aantal besmettingen. Maar uit studies in bijvoorbeeld Engeland en Israël blijkt dat een boosterprik niet alleen ziekenhuisopname voorkomt, maar ook een corona-infectie waarbij iemand klachten krijgt. Hierdoor verkleint waarschijnlijk de kans op verspreiding van het virus.

Ook beschermt een booster extra tegen ziekenhuisopname. Daar is ook de samenleving bij gebaat: minder ziekenhuisopnames betekenen namelijk een lagere druk op de zorg, en de situatie in de zorg is een belangrijke graadmeter voor het kabinet bij de afweging of maatregelen strenger moeten, of niet. Eén probleem: de meeste coronapatiënten op de intensive care hebben helemaal geen inenting gehad. Daarom blijven experts hameren op het zetten van eerste prikken, in plaats van extra prikken.

Lees ook:

Hoe het 2G-beleid werkt, of het kan helpen en wat de zwaktes zijn

Het kabinet wil dat ondernemers straks kunnen kiezen voor een 2G-deurbeleid: alleen toegang als je bent gevaccineerd of genezen. Maar ook dat systeem is niet waterdicht.

Welke covidmedicijnen zijn er inmiddels? Het ene middel is het andere niet en timing is alles

Met de komst van het coronavirus, is ook een jacht geopend op geneesmiddelen om de ziekte te remmen die het veroorzaakt. Die zoektocht gaat gepaard met teleurstellingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden