Preventieakkoord

Het babyschap in de supermarkt staat bomvol ongezonde voeding

Beeld ANP

Unicef Nederland opent de aanval op ongezonde kindervoeding in de supermarkten. Slechts een kwart van de producten is gezond, ondanks afspraken tegen overgewicht.

Schokkend, noemt onderzoeker Leonie Barelds van kinderrechtenorganisatie Unicef de uitkomst van haar project. Van ruim tweeduizend kinderproducten in supermarkten blijkt slechts een kwart te passen binnen de schijf van vijf van het Voedingscentrum. De rest bevat te veel suikers, zout en energie en te weinig vezels. “Met opzet hadden we snoep en ijs al buiten beschouwing gelaten.”

Babypap: van de zestig gevonden soorten zijn er twaalf gezond.
Fruithapjes: van de 170 zijn er 23 goed.
Knijpfruit: niet goed.
Kinderontbijtgranen: van de 39 soorten voldoet er 1. 
Broodbeleg: 865 soorten, 36 goed.
Kindertoetjes: allemaal te zoet.
Maaltijdpotjes: de meerderheid biedt te weinig energie en te veel witte rijst, witte pasta of vlees.

De uitkomst schokt ook de Amsterdamse wethouder Simone Kukenheim (jeugd), omdat volgens haar ­ouders een blind vertrouwen stellen in speciale babyproducten. Dat kan Karin Nab, die bij de GGD werkt voor de Amsterdamse Aanpak Gezond ­Gewicht, beamen. Volgens de regering heeft een op de acht kinderen overgewicht. In 2040 zou dat volgens het Nationale Preventieakkoord moeten zijn teruggebracht van de huidige 13,5 procent naar 9,1 procent, maar in de grote steden ligt het aandeel te dikke kinderen veel hoger. In Amsterdam bijvoorbeeld is het één op vijf en in ‘zwakke’ wijken als Zuidoost, Nieuw-West en Noord zelfs één op vier. Gevolgen van overgewicht op jonge leeftijd zijn bekend: op latere leeftijd geeft dat meer risico op hart- en vaatziekten, dia­betes, depressie en sociaal isolement.

Er gaapt een gezondheidskloof in Nederland tussen mensen met een lange en een korte opleiding. Daarom wilden ze bij de GGD weten hoe zij tot ouders in die laatste groep kunnen laten doordringen dat het vooral de eerste duizend dagen van een kinderleven ontzettend belangrijk is om de schijf van vijf te volgen. Nab: “Wij hadden begin dit jaar met dertig ­ouders met een laag inkomen en ­weinig opleiding gesprekken over de babyschappen in de winkel. Al deze ouders willen het beste voor hun kind, maar zij vertrouwen blind op het babyschap. Hun ­loyaliteit naar fabrikanten en supermarkten is enorm. Nu blijkt dat die het vertrouwen van al deze ouders schenden.”

Het Voedingscentrum adviseert kinderen tot vier jaar helemaal geen zoete tussendoortjes te geven. “Toch staat het babyschap vol met koekjes, pap en knijpfruit, wat gezond klinkt, maar het niet is”, zegt Nab. Of neem kinderontbijtgranen, die zijn volgens Unicef zelfs slechter dan die voor volwassenen. “Kiezen is voor veel ouders heel ingewikkeld. Deze producten horen eigenlijk bij het snoep te liggen. Vroeger kocht ik ook babykoekjes, omdat ik dacht dat die beter zijn dan gewone koek. Het tegendeel blijkt waar.” Nab prijst dan ook de oproep van Unicef om het babyschap louter te vullen met producten die passen in de schijf van vijf.

Marketing gericht op kinderen

Barelds van Unicef keek ook naar kindermarketing. “Diverse supermarkten hebben leuke initiatieven als snoeptomaatjes. Toch hebben zij over de grote lijn geen enkele terughoudendheid bij het aanbieden van on­gezonde producten aan kinderen.” Poppetjes, kleuren en woorden als ‘kids’ en ‘baby’ op de verpakking verleiden jong en oud om ongezonde producten te kopen. In folders blijkt een kwart van de advertenties direct gericht op kinderen, waarvan de meeste ongezond eten betreffen.

Branchevereniging CBL reageerde gisterochtend afhoudend op de feiten: “Het is de verantwoordelijkheid van de ouders. Er zijn genoeg gezonde producten in de winkel en wij volgen de stappen in het Preventieakkoord.” Unicef blijft met alle partijen in ­gesprek om op concretere stappen aan te dringen. “Het zou mooi zijn om de kinderen juist te verleiden met gezonde producten.”

Het RIVM heeft volgens Unicef al lang berekend dat de huidige maat­regelen de bescheiden doelcijfers van het Preventieakkoord voor over­gewicht niet zullen halen. Dat in sommige stadswijken een kwart van de kinderen te dik is, is dat niet genoeg reden om wat urgentie te tonen? ­Amsterdam, Rotterdam en Utrecht pleiten voor een suikertaks. “Het is bewezen dat dat werkt”, zegt Nab van de GGD. “Sinds 2000 zijn groente en fruit stukken duurder geworden, ­terwijl suiker juist enorm in prijs is ­gedaald. Voor een gezin is een maaltijd bij McDonald’s goedkoper dan zelf koken. Juist de kwetsbare groepen worden daarvan de dupe.”

Lees ook:

Kinderen hebben zeven keer vaker overgewicht dan in jaren zeventig

Het percentage kinderen met obesitas is in de afgelopen veertig jaar verzevenvoudigd. Dat meldt de World Health Organization (WHO) naar aanleiding van een nieuw grootschalig onderzoek. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden