Vier vragen

Het Amber Alert verdwijnt. Is dat eigenlijk erg?

Videostill uit een eerdere campagne van het Amber Alert.  Beeld Videostill
Videostill uit een eerdere campagne van het Amber Alert.Beeld Videostill

Geen Amber Alerts meer op de billboards als er een kind vermist is en levensgevaar dreigt. Hoe zit dat? Vier vragen.

Toen een meisje van vijftien uit Berghem vorig jaar oktober in de auto van een volstrekt vreemde man stapte en niet meer terugkwam, ging er een Amber Alert uit. Haar foto verscheen door het hele land, en binnen een dag werd ze teruggevonden. Een 31-jarige Hagenaar werd gearresteerd.

Het zou zomaar eens het laatste Nederlandse Amber Alert geweest kunnen zijn, een vertakking van een internationaal alarmeringssysteem, vernoemd naar het Amerikaanse meisje Amber Hageman, dat in de jaren negentig op 9-jarige leeftijd werd ontvoerd en vermoord. De politie liet donderdag weten ermee te stoppen.

Het Amber Alert: iedereen is er weleens mee in aanraking gekomen. Waarom stopt de politie er dan mee?

De politie liet donderdag weten dat het vanaf juli burgers alert maakt op kindervermissingen via het eigen netwerk Burgernet, zoals regionaal al gebeurt. Daarmee zet de politie de externe partij achter het Amber Alert aan de kant: het communicatieplatform Netpresenter. De politie laat weten dat alarmering via Burgernet efficiënter is en kosten bespaart.

Maar Frank Hoen, één van de oprichters van het Amber Alert, gelooft niet dat dit een geldkwestie is, hoewel het bedrijf dat het alarmeringssysteem gratis bouwde sinds 2011 jaarlijks 825.000 euro ontvangt van het ministerie van justitie. Amber Alert noemt zichzelf ‘een burgergemeenschap’ en de politie vindt burgerparticipatie volgens hem ‘ingewikkeld’. Hoen: “Natuurlijk hebben wij een financieel belang, maar onze intentie is anders. We zijn niet de uurtjes-factuurtjes-jongens, wij willen vermiste kinderen redden.”

Volgens hem is de politie meer geld kwijt als ze het Amber Alert willen nabootsen met Burgernet – overigens ook gericht op burgerparticipatie. “Ze moeten een merk met de naamsbekendheid van Coca Cola, opnieuw gaan opbouwen”, zegt hij. Hij vermoedt eerder een politieke reden: de politie wil liever zelf controle houden. Daar is de politie overigens ook open over, blijkt uit hun reactie. Zij willen zich los maken ‘van externe marktpartijen’, lees: Netpresenter, om zo meer ‘controle’ te krijgen over de ‘alertering en opsporingsberichtgeving.’

Waarom stopt de politie er nu ineens mee?

Hoen zegt dat hij donderdag bij de korpsleiding ontboden werd en toen pas hoorde over de stop. Toch is geen grote verrassing te noemen, omdat de politie al eerder twijfelde over het Amber Alert. In 2018 dreigde het een aanbesteding uit te zetten voor deze dienst, waarop Netpresenter een gang naar de rechter maakte. Uiteindelijk zorgde de Tweede Kamer ervoor dat het Amber Alert mocht blijven.

Dat de politie nu grijpt naar Burgernet, heeft ook te maken met de doorontwikkeling van dit platform sinds 2019, waardoor het systeem klaar is voor het groeiende aantal acties en gebruikers. Ook werd het rond die tijd mogelijk om burgernetoproepen te tonen op matrixborden en lichtkranten in openbare ruimtes, bus of tram – precies wat het Amber Alert ook doet, doordat zij in de loop der jaren overeenkomsten hebben gesloten met bijvoorbeeld vervoerders en vluchthavens.

Hoe succesvol is het Amber Alert eigenlijk?

Volgens de organisatie zelf bereikt het Amber Alert zo’n 12 miljoen Nederlanders, omdat het op zoveel plekken te zien is en meer dan drie miljoen mensen een sms over een vermissing ontvangen. Amber Alert zegt dat van de ruim duizend meldingen, 94 procent een succesvolle afloop kende.

Denk aan baby Hannah, die in 2018 in een Nederlandse supermarkt uit de handen van haar pleegouders werd gegrist, en in België teruggevonden met haar biologische ouders in een vakantiehuis – ook dankzij de internationale samenwerking van het Amber Alert. Maar anderzijds: niet bij elke melding is het zo duidelijk dat het Amber Alert reden is voor het terugvinden van een kind.

Volgens Loenen speelt de politie echter met kinderlevens door het Amber Alert te stoppen, vooral omdat de politie volgens hem een slechte track record heeft als het gaat om ict. De politie geeft minder hoog op van het succes van het alarmeringssysteem en voert vooral aan dat het gemiddeld maar twee keer per jaar gebruikt wordt.

Is het dan wel nodig?

De politie vindt van niet. Maar volgens Loenen is dit niet het hele verhaal. De organisatie achter het Amber Alert doet ook Vermiste Kind Alerts, die bijvoorbeeld regionaal uitgaan, met minder urgentie. Loenen voert daarnaast ook aan dat Burgernet niet over grenzen gaat, terwijl het Amber Alert internationaal is.

Vijftig procent van de kindervermissingen wordt internationaal, zegt hij. “Zonder die internationale mogelijkheid was baby Hannah nooit gevonden.” Dat Amber Alert in Nederland verdwijnt, hoeft overigens niet te betekenen dat de Nederlandse politie deze alerts in het buitenland (waar het apart geregeld is) óók niet gebruikt.

Lees ook:

Het Amber Alert wordt tien, maar is er reden voor een feestje?

In tien jaar tijd zijn aardig wat kinderen gevonden na of zelfs dankzij een Amber Alert. Maar een wondermiddel blijkt het niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden