Vaccinatieplicht

Heeft het zin als bedrijven niet-geprikten weren?

null Beeld Idris van Heffen
Beeld Idris van Heffen

De discussie over een vaccinatieplicht leeft op, nu een dansschool en reisorganisaties ongevaccineerden de deur wijzen. Wat zijn hun argumenten en slaan die ergens op?

Hoe krijgen we veilig die voetjes weer van de vloer? Dat was de uitdaging waar de Utrechtse salsadansleraar Peter Vlug eind juli voor stond. Zijn oplossing: alleen gevaccineerden zijn welkom. Hij had nooit gedacht dat zijn uitleg op de website van zijn dansschool Corazon het debat over de vaccinatieplicht op scherp zou zetten.

Op zijn website schrijft hij dat hij hiertoe niet lichtzinnig besloot, ‘maar ik zou niet weten hoe anders, in deze tijd, zorg te dragen voor een dansplek waarbij de kans op besmetting zo goed als redelijkerwijze mogelijk wordt buitengesloten. Zodat met een gerust gevoel kan worden gedanst.’

Na hem volgden drie organisatoren van groepsreizen. Zij voelen zich ertoe gedwongen omdat medewerkers en reizigers erom vragen. Die willen met een gerust gevoel op vakantie en in gezelschap van ongevaccineerden voelen zij zich onveilig. Is hun angst terecht?

Het help-ik-word-besmet-argument

Daarop van invloed is allereerst de vaccinatiegraad. In Nederland gaat het, met een vaccinatiegraad van 85 procent onder volwassenen, om veel minder potentieel besmettelijke ongevaccineerde personen dan in de Verenigde Staten, waar gemiddeld 50 procent geprikt is en bedrijven als CNN, Google en Facebook vaccinaties verplicht stellen.

Ook van invloed is hoeveel kans gevaccineerden lopen om besmet te worden door een ongevaccineerde. Over de zogeheten doorbraakinfectie is nog veel onduidelijk, simpelweg omdat gevaccineerden zelden getest worden.

Wel zijn er inmiddels signalen genoeg dat de deltavariant zo nu en dan ook gevaccineerden te pakken krijgt, die dan wel minder besmettelijk zijn dan ongevaccineerden. In Nederlandse ziekenhuizen, en ook in andere landen, zijn steeds meer voorbeelden van mensen die ondanks een vaccinatie besmet raken.

Maar op dit moment zijn er geen aanwijzingen dat veel mensen ondanks vaccinatie in het ziekenhuis terechtkomen, zei de Leidse hoogleraar infectieziekten Leo Visser eerder deze week in Trouw. Daar komt bij dat driekwart van de coronapatiënten die de afgelopen tijd op de intensive care terechtkwamen ongevaccineerd of niet volledig gevaccineerd is. Je zou dus kunnen zeggen dat de ongevaccineerden op dit moment banger moeten zijn voor de gevaccineerden dan andersom.

Het testen-zijn-minder-betrouwbaar-argument

Waarom ongevaccineerden weigeren als je ook besmettelijke personen kunt weren door een negatieve test te eisen? Nou, dansschoolleraar Vlug heeft het niet meer zo op testen voor toegang, sinds het festival Verknipt in zijn stad tot veel besmettingen leidde. Als het bijvoorbeeld gaat om veelgebruikte antigeen sneltesten, wordt één op de vijf coronagevallen gemist. En mensen kunnen ook nog besmet raken in de periode tussen hun test en het bezoek aan een evenement of bijeenkomst, zoals bij het festival Verknipt het geval was.

Als de recente discopiek ons iets geleerd heeft, is het dat testen voor toegang in combinatie met een redelijke vaccinatiegraad een snelle verspreiding van het virus door de hele samenleving niet tegenhield. Een gezelschap gevaccineerden is dus altijd veiliger, zelfs al is niet helemaal duidelijk hoeveel precies.

Het minder-gedoe-argument

Voor de reisorganisaties lijkt het belangrijkste argument praktisch van aard. Een besmetting op reis is ‘gedoe’ zei de brancheorganisatie letterlijk. Met een vaccinatieplicht voorkom je dat een reis halverwege wordt afgelast en voorkom je annuleringen omdat de geprikte reizigers niet naast ongeprikten durven zitten, vanwege een groter risico op besmetting. Bovendien moet er veel meer getest worden, ook tussendoor, bij het overschrijden van landgrenzen.

Dit soort afwegingen zal waarschijnlijk ook spelen bij bedrijven als Google en Facebook. Een uitbraak onder de ongevaccineerden bij het bedrijf kan zorgen voor personele problemen. Vooralsnog is het onduidelijk of de Nederlandse kantoren van deze techreuzen deze regels ook overnemen – en of dat überhaupt juridisch kan en mag.

De argumenten van techreuzen, salsadansers en groepsreizigers slaan alleen al ergens op omdat ze appelleren aan de zorgen van mensen. Het probleem is wel dat ze maar één perspectief vertegenwoordigen, namelijk dat van de mensen die baat hebben bij zo’n plicht en niet van de mensen die er de dupe van zijn.

Het epidemiologische argument

Tegelijk ga je door te focussen op vrijheid van de één versus de ander voorbij aan het het bredere plaatje van de pandemiebestrijding, waarin het juist van belang is dat zoveel mogelijk mensen gevaccineerd zijn. Overal waar ongevaccineerden elkaar ontmoeten, kan het virus vrij rondwaren.

Met de mogelijke verspreiding door wel-gevaccineerden daarbovenop, kun je zeggen dat het tegengaan van contact tussen gevaccineerden en ongevaccineerden eraan bijdraagt dat de pandemie niet uit de hand loopt. Dansleraar Vlug noemt vaccineren hierom ‘een morele plicht’.

De vraag die nu op tafel ligt, is of de optelsom der argumenten het ethisch verantwoord maakt om het recht op lichamelijke integriteit van een minderheid af te pakken, al is het niet altijd en overal. Het gaat namelijk wel om één op de zes Nederlanders.

Lees ook:

Uitsluiten ongevaccineerden bedreigt de solidariteit die we hard nodig hebben

Volg niet andere landen door de rechten van ongevaccineerden in te perken, betogen de Leidse hoogleraren Arjen Boin en Paul Nieuwenburg.

Denken we anders over vrijheid door alle coronaregels? ‘Als burger sta je vrij machteloos’

Is onze manier van denken over vrijheid opgeschoven door de pandemie? Het Filosofisch Elftal buigt zich over deze vraag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden