ReportageVluchtelingenopvang

Harskamp herpakt zich en heet Afghanen welkom

Bas Sturm zamelt kleren in voor evacués uit Afghanistan die  in de noodopvang in Harskamp verblijven. Beeld Bram Petraeus
Bas Sturm zamelt kleren in voor evacués uit Afghanistan die in de noodopvang in Harskamp verblijven.Beeld Bram Petraeus

De noodopvang in Harskamp blijft toch langer open voor vluchtelingen. Bewoners grijpen hun kans om het imago van het dorp op te poetsen.

Geen knalvuurwerk of brandende autobanden, zoals de vorige keer. Geen racistische leuzen of extremistische kreten over de Tweede Wereldoorlog. Wie donderdag in Harskamp was, zal nauwelijks hebben gemerkt dat er die dag 550 vluchtelingen uit Afghanistan werden opgevangen op het terrein van defensie aan de rand van het dorp op de Veluwe.

Tegenover de ingang van de noodopvang staat ’s middags één vrouw in een rode jas. Het is dorpsbewoner Karin Garretsen die op een kartonnen bord ‘Welcome to Harskamp!’ heeft geschreven. Garretsen hoopt dat ze een bus met vluchtelingen met gezwaai kan begroeten.

“Ik wil die mensen graag welkom heten”, zegt Garretsen. “Wij zijn een gastvrij dorp en bewoners staan in de startblokken om deze vluchtelingen straks te helpen. Wat er vorige maand is gebeurd, is afschuwelijk.”

null Beeld

Protest

Op de plek waar Garretsen nu staat, brandden toen de autobanden. Veelal jongeren uit Harskamp en naburige dorpen onthaalden de eerste Afghaanse vluchtelingen met een grimmig protest dat uiteindelijk door de politie moest worden beëindigd.

Eigenlijk zouden er na 4 oktober geen vluchtelingen meer op het defensieterrein verblijven. Woensdag werd bekend dat de noodopvang langer open blijft voor maximaal 750 Afghanen. De reden: het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) kampt met een chronisch tekort aan opvangplekken. Deze week moesten honderden asielzoekers op stoelen en stretchers slapen in het aanmeldcentrum in Ter Apel.

‘Wat een goed nieuws!’, dacht Bas Sturm toen hij woensdag hoorde van de verlengde opvang in zijn dorp. De 28-jarige Sturm was er net in geslaagd sportkleren te verzamelen en kan die nu alsnog uitdelen. Hij hoopt dat er dit weekend weer met Afghanen kan worden gevoetbald op het grasveldje tegenover het defensieterrein.

Inwoner Karin Garretsen heet de vluchtelingen welkom via een boodschap op een kartonnen bord. Beeld
Inwoner Karin Garretsen heet de vluchtelingen welkom via een boodschap op een kartonnen bord.

‘Herrie schoppen om herrie te schoppen’

Sturm gelooft niet dat de jongeren in en rond Harskamp van nature racistisch zijn. Zelf nam Sturm ook even een kijkje bij het protest en een deel van de demonstranten was volgens hem aan het ‘herrie schoppen om herrie te schoppen.’

Sindsdien is Harskamp volgens Sturm echter in een mum van tijd gewend geraakt aan de vluchtelingen. Acties om de Afghanen te helpen kregen massaal een vervolg, aldus de dorpsbewoner die erop wijst dat er deze week geen gedoe was.

Sturm krijgt bijval van de Gerbrand van Hoef (19), die voorzitter is van SGP Jongeren Ede, de gemeente waar Harskamp onder valt. De SGP was bij de laatste verkiezingen de populairste partij in Harskamp, gevolgd door de PVV en VVD. Van Hoef twitterde op de bewuste avond over de rellen: ‘Ik snap ergens waar het vandaan komt maar het is echt verschrikkelijk.’ De tweet kreeg tientallen reacties.

De politie grijpt in tijdens een demonstratie tegen de komst van honderden vluchtelingen uit Afghanistan bij de noodopvanglocatie in legerplaats Harskamp, eind augustus.  Beeld ANP
De politie grijpt in tijdens een demonstratie tegen de komst van honderden vluchtelingen uit Afghanistan bij de noodopvanglocatie in legerplaats Harskamp, eind augustus.Beeld ANP

Angst voor het onbekende

“Veel mensen die daar stonden hebben de situatie in Afghanistan denk ik niet goed ingeschat”, zegt Van Hoef. “Een veelgehoorde mening hier is dat vluchtelingen moeten worden opgevangen in de regio, maar mensen wisten niet dat dat nu niet ging. Ik denk dat er in het dorp een angst voor het onbekende bestaat.”

Van Hoef stelt dat het protest ook ontstond vanuit een gevoel dat de overheid onbetrouwbaar is. “De coronamaatregelen hebben dat gevoel versterkt. En ergens krijgen die mensen nu gelijk: de vluchtelingen zouden tot 4 oktober blijven, maar nu is het ineens anders.” Tot problemen gaat de verlengde opvang niet leiden denkt Van Hoef. “Afgelopen maand is gebleken dat Afghanen prima mensen zijn die geen overlast geven en die écht zijn gevlucht. Dat is anders dan als je om economische redenen vlucht.”

Ook Van Hoef prijst de hulp van vele vrijwilligers, iets dat veel dorpsbewoners donderdag noemen. Het lijkt alsof Harskamp haar imago probeert op te poetsen.

Dat was ergens ook nodig, zegt Berry van Kruistum, ondernemer en voorzitter van de plaatselijke voetbalvereniging S.V. Harskamp. “Sinds die ene avond gebeuren er eigenlijk alleen maar goede dingen in het dorp, maar mensen beginnen steeds over dat ene nare moment. Bij voetbal hebben we ook een negatieve ervaring gehad. In het eerste elftal spelen twee jongens met een Marokkaanse achtergrond en tegenstanders gaven commentaar als ‘oh, mogen die wel meedoen bij jullie?’

‘Inwoners voelen zich opnieuw overvallen’

Het frustreert Van Kruistum, die kritisch is op de media die volgens hem de kwestie groter hebben gemaakt dan die was. “Ik wil helemaal niets goedpraten maar het lijkt erop dat de media meer houden van akkefietjes dan van de goede dingen die er gebeuren.”

Als ondernemer maakt Van Kruistum deel uit van een groep vertegenwoordigers uit het dorp die begin deze de week door burgemeester René Verhulst werden gepolst over het verlengen van de noodopvang. Na die gesprekken schreef de burgemeester in een brief aan de inwoners ‘dat inwoners van Harskamp zich opnieuw overvallen voelen.’

Volgens Van Kruistum draait het vooral om communicatie. “Dat is de eerste keer niet goed gegaan en nu misschien ook niet. Dat weet de burgemeester ook.” De ondernemer vertelt dat veel Harskampers werken op het naastgelegen defensieterrein. Als die mensen zien dat barakken opnieuw worden ingericht dan weten ze genoeg en gaat dat nieuws als een lopend vuurtje door het dorp.

Vervolgens bleek tijdens het overleg met de gemeente dat er aanvankelijk asielzoekers met verschillende nationaliteiten naar Harskamp zouden komen. Voornamelijk jonge mannen, aldus Van Kruistum. Dat was tegen het zere been van de inwoners. “Wij hebben gezegd dat we liever gezinnen met kinderen opvangen. Daar zijn onze vrijwilligers ook beter op voorbereid. Naar die zorg is gelukkig geluisterd.”

Lees ook:

Al maanden werd gewaarschuwd voor een rampscenario in Afghanistan

Nederland evacueerde 2500 mensen uit Afghanistan. Maar de voorbereidingen voor die evacuaties verliepen rommelig. Ministeries werkten langs elkaar heen, en lang bleef onduidelijk wie wel en wie niet in aanmerking kwam voor evacuatie. Een reconstructie van de politieke besluitvorming.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden