Pop-upredactieHarlingen

‘Harlingen zit middenin een zoektocht naar vernieuwing’

Marijn Molema, bijzonder hoogleraar Regionale Vitaliteit & Dynamiek bij het Fries Sociaal Planbureau (FSP), kenschetst Harlingers als mensen die tegen een stootje kunnen. Beeld Sjaak Verboom
Marijn Molema, bijzonder hoogleraar Regionale Vitaliteit & Dynamiek bij het Fries Sociaal Planbureau (FSP), kenschetst Harlingers als mensen die tegen een stootje kunnen.Beeld Sjaak Verboom

Het Friese Harlingen was ooit de derde zeehaven van het land. Als de Harlingers nieuwe trots vinden, valt er wat te halen voor het Friese havenstadje, stelt hoogleraar Marijn Molema.

Joost van Velzen

Als je als krant een week lang verslag doet vanuit Harlingen, kan je er niet omheen om Marijn Molema te consulteren. Hij is programmaleider bij het Fries Sociaal Planbureau én bijzonder hoogleraar regionale vitaliteit & dynamiek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Molema groeide op in Noord-Nederland en streek na vijf jaar Randstad in Friesland neer. We zoomen in op een deel van die provincie: het noordwesten, met Harlingen als sociaal-economisch middelpunt.

null Beeld

Pop-upredactie

In de aanloop naar Prinsjesdag strijkt de pop-upredactie van Trouw deze week neer in Harlingen, een gemeente met relatief veel armoede. Het kabinet treft vanaf volgend jaar maatregelen als tegemoetkoming voor de hoge energieprijzen en de inflatie. Wat merken Harlingers van de oplopende kosten en wat hebben zij nodig om het hoofd boven water te houden?

De pop-upredactie is vanaf maandag 12 september een week lang gevestigd in activiteitencentrum Nieuw Zuid in Harlingen. Kom langs met uw verhalen en ideeën. Reageren kan ook door te mailen naar pop-up@trouw.nl, of via Twitter: @pop_uptrouw. Volg Trouw ook op Instagram (@trouw.deverdieping) voor een dagelijkse update uit Harlingen. Lees alle verhalen terug op trouw.nl/popup.

Wie wonen hier?

“Als we naast Harlingen ook de gemeente Waadhoeke erbij nemen, dan wonen hier ruim 60.000 mensen. Dat is ruim één op de zeven Friezen. En als we het specifiek over het karakter van de Harlingers hebben, dan zullen ze vaak zeggen: Harlingers zijn eigengereide en op zichzelf gerichte mensen.”

Mensen die het niet breed hebben, ook.

“Nee, al zijn de verschillen met de rest van Nederland ook weer niet zo ontzettend groot. Door de bank genomen heeft de Harlinger een inkomen dat een kleine 4000 euro lager ligt dan het gemiddelde in Nederland. De werkloosheid is hier wat hoger, maar niet dramatisch veel hoger. Het aantal inwoners neemt niet meer toe, maar er is ook geen leegloop. Ik hecht aan die nuances omdat er al snel een frame ontstaat: de Randstad versus het platteland, rijkdom versus armoede. Het bekt lekker, die extremen, maar er zit zo veel tussen die twee uitersten. Toch is Harlingen kwetsbaar.”

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

Hoe komt dat?

“De vergrijzing is groter. En Harlingen telt veel praktisch geschoolden, veel mensen die werken in de industrie of de logistiek. Daar zitten veel medewerkers met een flexcontract tussen en dat segment van de arbeidsmarkt is kwetsbaar. Maar ook hier kun je stellen dat dit niet alleen voor Harlingen geldt. Wel telt deze stad weinig grote ondernemingen. Er zijn hier nauwelijks bedrijven met meer dan 50 medewerkers. Daardoor mis je grote voortrekkers die economische vernieuwingen in gang kunnen zetten.”

Voor de eigengereide Harlinger staat vernieuwen misschien ook niet zo hoog op de agenda.

“Je zou zeggen: je hebt hier die open blik naar zee. Maar er ligt inderdaad nog ruimte voor vernieuwing. Die eigengereidheid belemmert ze, maar levert ze ook veel op. Zo van: wij beleven deze plek samen en voelen ons verbonden met de stad Harlingen. De kunst is om dat laatste te behouden, maar tegelijkertijd te verbinden met nieuwe ontwikkelingen van buiten.”

Kunnen de Harlingers dat?

“Harlingen zit middenin een zoektocht naar vernieuwing. Dat gaat niet alleen om inkomen, maar om wat we brede welvaart noemen. Dus gezondheid, sociale cohesie, milieu en misschien wel het belangrijkste: onderwijs. Ik vind het typerend dat leerlingen in onze regio vaker een lager schooladvies krijgen dan leerlingen met een vergelijkbaar profiel elders in het land. Het gaat mij niet per se om dat hoger onderwijs, maar om eruit halen wat erin zit. Harlingen heeft het zelfbewustzijn daarvoor: het was lange tijd de derde zeehaven van het land.”

Je kunt ook stellen dat de bevolking misschien juist weerbaar is door die positie.

“Daar zit iets in. Er zijn hier relatief weinig depressieve mensen of inwoners met mentale klachten. Harlingers kunnen tegen een stootje. Doorzetten, autonomie, je niet afhankelijk voelen van een ander maar er wel voor elkaar zijn.”

Nu nog nieuwe trots vinden.

“De plannen zijn er. Maak een maritieme hub van Harlingen, waarin je bedrijven op dat terrein samenbrengt. Borduur voort op bewezen successen zoals toerisme, de Wadden, de haven. Als de Harlingers succes uitdragen, een verhaal kunnen maken van hun identiteit, dan valt er wat te halen. Maar dat komt niet vanzelf tot stand, daar zal je aan moeten werken.”

Lees ook:

Waarom Trouw een week lang naar Harlingen gaat

Harlingen kent relatief veel armoede. Trouw strijkt in de aanloop naar Prinsjesdag met de pop-upredactie neer in de havenstad. Hoe is het leven voor de Harlingers met de almaar stijgende (energie)prijzen?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden