Oud en Nieuw

Hardhandig handhaven coronaregels tijdens jaarwisseling? ‘Dat leidt tot escalatie’

Onrust in Den Haag tijdens de vorige Oud en Nieuw-viering. Beeld Arie Kievit
Onrust in Den Haag tijdens de vorige Oud en Nieuw-viering.Beeld Arie Kievit

De politie stelt prioriteiten tijdens de ‘onvoorspelbare’ jaarwisseling. Experts zijn het erover eens dat hardhandig handhaven van coronaregels leidt tot onnodige escalatie. 

Laat het handhaven van coronamaatregelen tijdens de jaarwisseling geen veldslag worden. Hardhandig ingrijpen door de politie bij groepen die wat vuurwerk afsteken of een feestje houden, zorgt voor onnodige escalatie en leidt af van waar het werkelijk om draait: de veiligheid op straat. 

Dat betogen experts op de vooravond van een onvoorspelbaar Oud en Nieuw. Het sluitstuk van 2020 dreigt onrustig te worden, nu er door de coronaregels – waaronder het vuurwerkverbod – nauwelijks mogelijkheden zijn om het nieuwe jaar traditiegetrouw in te luiden. 

In het hele land zal tijdens de jaarwisseling ‘fors meer’ politie worden ingezet en zijn verloven ingetrokken. De politie zet in op het handhaven van openbare orde en veiligheid gevolgd door het beschermen van hulpverleners. Dan pas komt het handhaven van de coronaregels. Dat is afgesproken door de 25 veiligheidsregio’s in het Veiligheidsberaad. Vreedzaam vuurwerk afsteken, feestjes en samenkomsten in groepen op straat hebben dan niet altijd de grootste prioriteit.  

Tegenreactie ligt op de loer

Jaap Timmer, politiewetenschapper aan de Vrije Universiteit Amsterdam, noemt dat een verstandige keuze. “Wie de straat op gaat en coronaregels overtreedt, kiest bewust voor dat gezondheidsrisico. De politie kan nou eenmaal niet overal tegelijk zijn.”

Het hardhandig ingrijpen door de politie bij feestjes en groepen die vreedzaam een vuurpijl de lucht in schieten, zorgt juist voor een tegenreactie, meent Timmer. “Dan blijf je je eigen problemen creëren. Het is verstandig om soms een confrontatie te laten lopen, vooral deze jaarwisseling. Choose your battles. Ga geen gevecht aan om een coronamaatregel die is overtreden wat vervolgens kan uitmonden in een veldslag.” 

Na dit coronajaar zijn onruststokers juist uit op een ‘lekkere knokpartij’ met de politie tijdens de jaarwisseling, denkt Timmer. Hij vindt dat de politie daar rekening mee moet houden. “Als je niet oppast gaat het afleiden van het hogere doel: de algemene veiligheid op straat.”

Geen vrijbrief

Politievakbond ACP spreekt tegen dat dit een vrijbrief is om de coronaregels tijdens de jaarwisseling maar aan je laars te lappen. Als het rustig is door bijvoorbeeld slecht weer en de capaciteit het toelaat moet wel degelijk worden ingegrepen bij een corona-overtreding, vindt voorzitter Gerrit van de Kamp. “Men verwacht van de politie dat wordt ingegrepen bij een overtreding. Dat is de basis.”

Een ding is zeker: deze jaarwisseling is als het voorspellen van een moeilijke wedstrijd. Wat we wel weten is dat er vuurwerk zal worden afgestoken en dat er feestjes zijn. De vraag is hoe de politie daarmee omgaat, zegt Arjen Boin, hoogleraar publieke instituties en openbaar bestuur aan de Universiteit Leiden. “De politie treedt altijd de-escalerend op, maar dat zal nu op de proef worden gesteld. We zullen als samenleving niet accepteren dat overal ME op af wordt gestuurd. Maar je kunt deze jaarwisseling in ieder geval niet alle heil van de politie verwachten.”

‘Burgers zijn er klaar mee’

En dan is daar ook nog het korte lontje na een jaar waarin meer niet dan wel mocht vanwege de coronaperikelen. De burger is er klaar mee en dat moet volgens Werner Overdijk, crisisexpert bij adviesbureau Crisisplan, meewegen in de manier waarop de politie optreedt. “Vooral jongeren houden het niet altijd vol.” Helpt het dan om heel repressief op te treden? Nee, zegt Overdijk stellig. 

Waar Kerst een feest is dat meest binnen wordt gevierd, speelt Oud en Nieuw – mits het redelijk weer is – zich vaak buiten af. “Ik ben niet voor het niet optreden tegen overtredingen van coronamaatregelen, maar het is gewoon ondoenlijk voor de politie. Het is een spel dat je zeker in probleemwijken niet kunt winnen.”

Wel stevig ingrijpen heeft nogal wat consequenties, denkt Overdijk. “Daar heb je dagenlang last van. Het leidt tot enorme escalaties van jongeren die het beu zijn. Want wat een trekker is voor de boeren, is vuurwerk voor de jeugd.”

Lees ook:

Zorgen bij politie over de jaarwisseling in Den Haag: ‘Inzet verdubbelen? Kon dat maar’

Autobranden, vreugdevuren en veel vuurwerk. De jaarwisseling in Den Haag is een garantie voor spektakel. Politiecommandant Martine Dijkstra houdt haar hart vast nu dit jaar niets mag vanwege de coronamaatregelen. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden