Uitstoot asfaltbedrijven

Handhaving ‘willekeurig’ bij schadelijke uitstoot grootste asfaltbedrijf van Nederland

Asfalt bedrijf Asfaltnu in Den Bosch. Beeld © Photo Merlin Daleman
Asfalt bedrijf Asfaltnu in Den Bosch.Beeld © Photo Merlin Daleman

AsfaltNu, de grootste asfaltproducent van Nederland, is een van de bedrijven die te veel schadelijke stoffen uitstoten. Milieudiensten treden na jarenlange overtredingen ‘willekeurig’ op.

Stefan Keukenkamp

Diederik Oosting buigt voorover, hij kijkt ernstig. Garanties dat omwonenden geen gezondheidsschade oplopen door de uitstoot van ‘zijn’ asfaltfabrieken geeft hij niet. “Maar de risico’s zijn nihil”, beweert de directeur. Hij zit in een oud kantoortje op het terrein van de asfaltfabriek in Den Bosch. Buiten rookt de fabriekspijp onophoudelijk. “Je kunt beter naast een asfaltcentrale wonen en stoppen met roken dan andersom.”

Oosting is directeur van AsfaltNu, de grootste asfaltproducent van Nederland. Op de groenkleurige site van het asfaltbedrijf (eigendom van bouwreuzen BAM en Heijmans) vliegen termen als ‘100% circulair’ en ‘duurzame asfaltindustrie’ je om de oren. Maar wat uit de schoorsteen komt is minder fraai.

Asfalt bedrijf Asfaltnu in Den Bosch. Beeld © Photo Merlin Daleman
Asfalt bedrijf Asfaltnu in Den Bosch.Beeld © Photo Merlin Daleman

Vijf van de acht fabrieken van het bedrijf overtreden de regels voor uitstoot van schadelijke stoffen. Veel omgevingsdiensten, die asfaltcentrales controleren namens gemeenten, dreigden de afgelopen maanden met boetes. Dat gebeurde op een aantal plekken, nadat Trouw begin dit jaar berichtte over de problematiek en omwonenden zich roerden. In onder meer Den Bosch, Bergen op Zoom en Stein kwamen bezorgde omwonenden in het geweer omdat ze bang zijn om ziek te worden van de rook.

Benzeen en pak’s

Het gaat om te veel benzeen en pak’s, kankerverwekkende stoffen die voorkomen op de lijst met ‘zeer zorgwekkende stoffen’. Uit onderzoek blijkt dat de stoffen vrijkomen bij de recycling van oud asfalt. In Den Bosch overschreed de fabriek de norm met een factor 54. Uit een recente landelijke inventarisatie van Omgevingsdienst NL blijkt dat twaalf van de 29 actieve asfaltcentrales – soms al jaren – te veel benzeen uitstoten. Minstens acht van de 18 gecontroleerde fabrieken voldoen niet aan de norm voor pak’s.

Oplossing binnen handbereik

Oosting is vastbesloten de uitstoot terug te dringen. AsfaltNu heeft als eerste asfaltbedrijf een oplossing: het installeren van een grote filterinstallatie die de uitstoot met 90 procent zou terugdringen. Bij drie centrales wordt daar nu aan gebouwd. “We kunnen dit oplossen. Maar het bouwen van installaties is niet alleen duur, maar kost ook veel tijd”, stelt hij.

Rijkswaterstaat wil emissievrije asfaltcentrale

In samenwerking met eigenaren van asfaltcentrales, aannemers en lokale overheden werkt Rijkswaterstaat aan een plan voor een emissievrije asfaltcentrale die gerecycled asfalt produceert. Naast giftige stoffen stoten asfaltfabrieken namelijk ook grote hoeveelheden CO2 uit. Om deze centrale te laten draaien is een aanvraag ingediend voor 50 miljoen euro van het Nationaal Groeifonds, zegt Rijkswaterstaat tegenover vakblad Cobouw. Over anderhalf jaar moet de ‘groene fabriek’ draaien en jaarlijks minstens 100.000 ton asfalt produceren.

Volgens hem is er intussen sprake van ‘willekeurig optreden’ van milieudiensten. Voorbeeld: bij de asfaltcentrale in Stein dreigde de gemeente onlangs met een boete van 100.000 euro met een maximum van ruim 1 miljoen euro vanwege de milieuovertredingen. Iets verderop in Bergen op Zoom legde de gemeente - voor eenzelfde soort overtreding - een dwangsom op van 5.000 euro. In Amsterdam blijft het (nog) bij een waarschuwing.

Onderzoek naar handelen

Nederland kent 29 omgevingsdiensten, die zelf gaan over de manier waarop wordt ingegrepen, wat de verschillen kan verklaren. Volgens een zegsvrouw van Omgevingsdienst NL zijn de dwangsommen van veel factoren afhankelijk. “Zoals ernst van de overtreding, de (potentiële) schade en het eerdere gedrag van de overtreder.” Maar, zo geeft ze toe: “We willen daar het liefst wel meer één lijn in trekken.”

Nederland, Den Bosch, 17-12-21 
Asfalt bedrijf Asfaltnu in Den Bosch.
© Photo Merlin Daleman Beeld © Photo Merlin Daleman
Nederland, Den Bosch, 17-12-21 Asfalt bedrijf Asfaltnu in Den Bosch.© Photo Merlin DalemanBeeld © Photo Merlin Daleman

Haar collega-woordvoerder van Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, waar meerdere asfaltcentrales liggen, wijst op een landelijke handhavingsstrategie en een leidraad voor dwangsommen. Daarin staat dat een ‘uitstoot-overtreding’ 2500 euro per dag aan boete oplevert, tot maximaal 50.000 euro.

Maar uit eerdere onderzoeken naar omgevingsdiensten blijkt dat deze strategie niet consequent wordt toegepast. In Nijmegen loopt een onderzoek naar het handelen van de omgevingsdienst naar aanleiding vanwege het gebrekkige optreden tegen de asfaltfabriek.

Hoewel de hoogtes van de dwangsommen sterk uiteenlopen, is de problematiek wel op de agenda gekomen bij veel gemeenten. De staatssecretaris heeft naar aanleiding van de onrust in gemeenten onlangs per brief opgeroepen om zich in te zetten de overschrijdingen op ‘zo kort mogelijke termijn’ op te lossen en informeert de Tweede Kamer voor het zomerreces over de vorderingen.

Lees ook:

De giftige bijsmaak van duurzaam asfalt

Bij de productie van duurzaam asfalt komt structureel te veel van het kankerverwekkende benzeen in de lucht. Stoppen ligt gevoelig, omdat asfaltrecycling juist bijdraagt aan een circulaire economie. Maatregelen tegen overschrijdingen blijven uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden