Rookverbod

Grote kans dat rookruimtes in de horeca eind september al dicht moeten

De rookruimte van poppodium Paard in Den Haag. Beeld ANP

De kans is groot dat rookruimtes in de horeca al eind september dicht moeten, drie jaar eerder dan het kabinet beoogt. Een rechtszaak van anti-tabaksactivisten doorkruist de plannen van het kabinet.

Een abrupt einde is in zicht voor de rookruimtes in cafés en restaurants, al volgende maand. Dan doet de hoogste rechter uitspraak in een rechtszaak die anti-tabaksorganisatie Clean Air Now heeft aangespannen. De kans is zeer groot dat de ­Hoge Raad de rookruimtes definitief verbiedt per 27 september. Het ­verbod zal dan nog dezelfde dag ­ingaan.

Een verbod via de rechter doorkruist de plannen van het kabinet, die de rookruimtes nog tot 2022 wil toestaan. Staatssecretaris Paul Blokhuis van volksgezondheid sloot vorig jaar een akkoord over tabak en alcohol, waarin beloftes aan horeca­ondernemers werden vastgelegd. Maar op het ministerie wordt sinds deze zomer ook nagedacht over een ander scenario, waarin de rookruimte op zeer korte termijn dicht moet vanwege een uitspraak van de Hoge Raad. Blokhuis ontving dinsdag een delegatie van brancheorganisatie Horeca Nederland voor overleg.

Dat de tabaksactivisten grote kans maken hun zaak te winnen, komt door het advies dat advocaat-generaal Paul Vlas vlak voor de zomer opstelde. Hij vindt dat de Hoge Raad rookruimtes moet verbieden. Bijna altijd volgt de rechter het advies van de advocaat-generaal.

De sector zet zich schrap

Ook de horecasector zet zich daarom sinds deze zomer schrap, ondanks de eerdere beloften van het kabinet. “De uitspraak van de Hoge Raad kan er dwars doorheen gaan”, schrijft voorzitter Robèr Willemsen van Horeca ­Nederland deze week aan zijn achterban. Het vonnis “kan per direct een heel grote impact hebben.”

De bedrijven hebben een radicaal scenario op tafel gelegd bij Blokhuis. Geen rookruimtes meer in de horeca? Dan ook niet elders. “Het kan niet zo zijn dat rookruimtes in de horeca wel worden verboden en rookruimtes in kantoren, overheidsgebouwen of andere voor publiek toegankelijke gebouwen zijn toegestaan”, aldus Willemsen.

Daarmee wordt staatssecretaris Blokhuis, die altijd zegt dat hij ‘oorlog voert’ tegen het roken, flink uitgedaagd. Hij moet het eerdere Preventieakkoord dan openbreken. Het kabinet heeft daarin afgesproken met diverse organisaties en deskundigen in het land, dat de rookruimtes elders gaan verdwijnen, maar niet dit jaar al. In 2022 komt er een verbod op rookruimtes in openbare gebouwen. Een jaar later moeten rookruimtes op werkplekken verdwijnen, via vrijwillige afspraken.

Nog niet speculeren

In een reactie zegt staatssecretaris Blokhuis dat hij “nog niet wil speculeren” op een uitspraak van de Hoge Raad. Het overleg op het ministerie is bedoeld om op tijd voorbereid te zijn op elk scenario, om alle betrokkenen snel helder uitleg te kunnen geven over de gevolgen. 

Blokhuis: “Voor alle duidelijkheid: ik wil dat er een einde komt aan rookruimtes in de horeca, bedrijven, instellingen en overheidsgebouwen. Daarover zijn in het Preventieakkoord heldere afspraken gemaakt. Mijn inzet was steeds: hoe sneller, hoe beter. Maar wel op basis van goed bestuur, maatschappelijk draagvlak en een fatsoenlijke termijn voor betrokkenen om het voor elkaar te krijgen.”

De rookruimtes in de horeca waren voor diverse kabinetten al een hoofdpijndossier. Sinds 2008 zijn rookruimtes toegestaan, maar de politieke discussie bleef. Antitabaksorganisatie Clean Air Now spande ondertussen een rechtszaak aan tegen de Staat over de rookruimtes en kreeg in 2018 gelijk van het gerechtshof. Dat was het met Clean Air Now eens dat Nederland verplicht is om ‘effectieve’ maatregelen te nemen tegen blootstelling aan tabaksrook, omdat Nederland een verdrag daarover heeft getekend bij de Wereldgezondheidsorganisatie.

Als de rookruimtes 27 september verboden worden, betekent dat niet dat er de volgende dag boetes worden uitgedeeld aan ondernemers. De rookruimtes worden geïnspecteerd door de overheid. Veel zal afhangen van de opdracht die Blokhuis zijn inspecteurs geeft: direct handhaven of eerst waarschuwen?

Lees ook:
Paul Blokhuis: Van mij mag een pakje sigaretten wel twintig euro kosten

Hij is de eerste bewindsman die roken consequent een verslaving noemt en sigaretten rotzooi. ChristenUnie-staatssecretaris Paul Blokhuis is een markante figuur in het kabinet. Hij houdt niet van verhullend taalgebruik en noemt sigaretten ‘rotzooi’ of ‘gifstengels’. Wie is deze ChristenUnie-politicus?

Ook aan perronroken komt een eind

ProRail wil alle treinstations rookvrij maken. Dat betekent ook het einde van het laatste gedooghoekje, de rookzuil. FNV Spoor voorziet problemen bij de handhaving en maakt zich zorgen om verslaafde conducteurs.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden