Zorgketen

Grote druk op de wijkverpleging is een blijvertje

Een gebrek aan sociaal contact, waartoe ook een praatje met de wijkverpleegkundige of verzorgende hoort, kan tot psychosociale problemen leiden.  Beeld Hollandse Hoogte
Een gebrek aan sociaal contact, waartoe ook een praatje met de wijkverpleegkundige of verzorgende hoort, kan tot psychosociale problemen leiden.Beeld Hollandse Hoogte

Over de hele breedte loopt de zorg in Nederland vast. Vanuit ziekenhuizen komen bijna dagelijks berichten over zorginfarcten en vorige week liet een grote groep huisartsen weten dat zij lijden onder de hoge werkdruk. Dat is in de wijkverpleging niet anders.

Marco Visser

Dat de zorg een keten is, blijkt eens te meer uit hoe tekorten van de ene zorgsector doorwerken in de andere. Tekorten in de wijkverpleging zijn merkbaar bij de huisarts en in het ziekenhuis, de tekorten in het ziekenhuis zijn weer voelbaar in de wijkverpleging. Bianca Buurman, de voorzitter van Beroepsvereniging voor verpleegkundigen en verzorgenden V&VN, verwacht dat de druk op de wijkverpleging blijvend is, zeker omdat de vergrijzing toeneemt.

De wijkverpleging worstelt al jaren met vertrekkend personeel en een beperkte aanwas van nieuw personeel. Door corona is zichtbaarder dan ooit welke problemen dat geeft, omdat er meer patiënten zijn die thuiszorg nodig hebben vanwege uitgestelde operaties. Daarnaast is het ziekteverzuim hoog. Buurman kent de verzuimcijfers uit het hoofd. “In het tweede kwartaal van dit jaar lag het ziekteverzuim in de thuiszorg op 7,9 procent”, zegt ze. “Normaal ligt dat rond de 6,2 procent. Tijdens pieken lag het verzuim zelfs boven de 9 procent.”

Corrie Smits (75) moest het zelf uitzoeken

Dat merken de patiënten, want dan begint de reis door het zorglandschap. Dat ondervond de 75-jarige Corrie Smits uit Leiden bijvoorbeeld. Zij is onlangs geopereerd aan haar arm en heeft daarom thuiszorg nodig. “Aankleden en wassen gaat niet. Twee dagen voor de operatie belde de zorginstelling. Ze konden geen thuishulp geven. Ik vroeg: kunnen jullie me helpen om aan andere verzorging te komen? Nee, dat moest ik zelf uitzoeken.”

Dus belde Smits weer naar de huisarts die in actie moest komen voor een nieuwe aanvraag voor thuiszorg. “De huisarts was wat geïrriteerd door de late afzegging.” Die irritatie zal ook komen omdat de late afzegging voor de huisarts extra administratief werk betekent.

Uiteindelijk lukte het een andere instelling te vinden, op het nippertje. “Dat zorgde voor enorm veel spanning, zo vlak voor mijn operatie.” Na de operatie merkte Smits hoe vervelend het is om afhankelijk te zijn. Vooral als de hulp om zeven uur ‘s morgen zou komen en er om één uur ‘s middags nog niet is. “Die meiden blijven rennen, maar er is gewoon te weinig personeel”, geeft Smits als verklaring.

Eenzaamheid als achtergrond

“Onder deze omstandigheden is het moeilijk goede zorg te bieden”, zegt Buurman. “Het leidt tot een gevoel dat je telkens tekort schiet, wat het werkplezier aantast. Even een luisterend oor bieden, even de tijd voor iemand hebben, dat is belangrijk voor mensen die angstig of verdrietig zijn.”

“Het is snel, snel, snel, door naar de volgende”, schetst Smits de huidige praktijk. Dat kan uiteindelijk weer doorwerken in de spreekkamer bij de huisarts. Een gebrek aan sociaal contact, waartoe ook een praatje met de wijkverpleegkundige of verzorgende hoort, kan tot psychosociale problemen leiden. Een deel van de medische klachten die de huisarts langs ziet komen, heeft eenzaamheid als achtergrond.

Corona zorgt voor extra druk in de wijkverpleging. Maar ook voor die tijd draaide de zorg vooral om schaarste, zo heeft Smits ervaren. Zij verloor vorig jaar haar man. Hij werd tot een paar maanden voor zijn dood thuis verpleegd. “Soms had hij veel pijn omdat de katheter niet goed zat”, zegt ze. “Dan belde ik om zeven uur ‘s avonds met de zorginstelling. Ja, er zou snel iemand komen. Om tien uur: nog niemand. Het is zelfs zo ver gekomen dat ik een taxi heb gebeld om mijn man naar het ziekenhuis te laten rijden.” Naast de enorme stress die dat veroorzaakte bij Smits en haar man, betekende het ook extra werk voor het ziekenhuis. Zo werken tekorten in de ene sector door in de andere.

Met de rapporten kun je een kliko vullen

Met de stapel rapporten over hoe de knelpunten in de zorg aan te pakken is ondertussen een kliko te vullen. Het laatste rapport kwam van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). In september concludeerde de raad dat de grenzen van wat de Nederlandse samenleving aan zorg kan leveren in zicht zijn. Dat beaamt ook Buurman.

Maar op korte termijn levert deze maatschappelijke discussie geen oplossing voor de problemen. Op kortere termijn zal het kabinet aan de slag moeten met salarissen, loopbaanperspectief en scholingsmogelijkheden in de thuiszorg, zegt Buurman. Voor de werkgevers ziet zij ook een taak om het personeel te behouden. “Zij moeten zorgen voor goed werkgeverschap door personeel voldoende autonomie en zeggenschap te geven.”

Lees ook:

Ook de huisarts merkt dat de zorg vastloopt

Driekwart van de huisartsen worstelt met werkstress. De thuiszorg speelt daar ook een rol in.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden