Schadeherstel

Groningen legt pakket van 30 miljard neer voor aanpak ereschuld gaswinning

Een gestutte boerderij in het Groningse gebied waar aardgas werd gewonnen. Beeld ANP
Een gestutte boerderij in het Groningse gebied waar aardgas werd gewonnen.Beeld ANP

Gemeenten, waterschappen en provincie in Groningen hebben vrijdag een plan gepresenteerd voor ‘herstel en perspectief’ na de aardgaswinning. Het prijskaartje van het pakket is op zijn minst 30 miljard euro.

Joost van Egmond

Aanleiding voor het plan zijn de bevindingen van de parlementaire enquêtecommissie naar de gaswinning in Groningen, die eind februari werden gepresenteerd. De commissie concludeerde dat de belangen van Groningers structureel zijn genegeerd. Het land heeft jarenlang geprofiteerd van het gasveld onder de provincie, maar Groningers zitten met de lasten en de kosten. Daarom heeft Nederland een ereschuld aan de provincie.

Het plan met de titel Ereschuld: herstel en perspectief voor Groningen memoreert hoe de totale inkomsten van de gaswinning uit het Groningenveld 363 miljard euro bedroegen. Daarvan kwam 1 procent in Groningen terecht.

Groningse gemeenten, de provincie en de waterschappen stelden deze week het pakket vast. “Er is lang genoeg geknepen en klein gehouden”, zegt de Groningse commissaris van de Koning René Paas. “Dat is nu voorbij, een ereschuld los je niet op een koopje op.” Op de ontvangst van de plannen in Den Haag wil Paas niet vooruit lopen. “Natuurlijk vergt het enig optimisme gezien de geschiedenis, maar misschien zegt de staatssecreatris wel ‘waar kan ik tekenen?’ In ieder geval is dit ons vertrekpunt voor een gesprek. Het moet gaan om iets in deze dimensies, anders is het niet substantieel en geloofwaardig.”

‘Milder, makkelijker en menselijker’

De kosten van het plan komen bovenop de al beraamde kosten voor het versterken van panden en het herstellen van de schade; dat verloopt nu uiterst moeizaam. Het plan voorziet deels in een oplossing voor die afhandeling. Zo stelt het een ongelimiteerd budget voor om te zorgen dat de schadeafhandeling en versterking ‘per direct milder, makkelijker en menselijker’ wordt. Kernpunt is dat de instituten die zijn belast met de afhandeling, van gemeenten tot de Nationaal Coördinator Groningen, de wettelijke ruimte, de mensen en de middelen krijgen om te doen wat nodig is. Nu ontbreekt het aan alle drie, wat zorgt voor lange wachttijden en veel onvrede.

Bovenop deze onmiddellijke maatregelen komt de beraamde 30 miljard die vooruit kijkt: ‘Hoe wordt Groningen weer een provincie waar je fantastisch kunt wonen, werken, opgroeien en gezond oud kunt worden?’, vraagt het rapport. Het antwoord zit hem in een reeks aan maatregelen, voor zaken die hebben geleden onder de aardgaswinning zoals landschapsherstel en de mentale gezondheid. Bestaande initiatieven moeten bijvoorbeeld worden opgeschaald tot een Gronings Ecosysteem Mentale Gezondheid, dat op termijn de ggz moet ontlasten. Maar ook aanpak van laaggeletterdheid en kleinere klassen op scholen staan op het programma. Infrastructuur zoals wegen en spoorlijnen is niet inbegrepen in het bedrag, maat valt wel onder het eisenpakket.

Pioniersfunctie

Het plan voorziet ook in een versnelde energietransitie. Het is onbestaanbaar dat juist Groningers kampen met de grootste energiearmoede, schrijven de opstellers. In 2035 moet de provincie aardgasvrij zijn en een pionier worden in de distributie van groene waterstof, gewonnen met windenergie op zee. Dat moet voor Groningen de nieuwe fase als energieprovincie van Nederland worden, na de turf- en de gaswinning. Voor de uitvoering moet 5 miljard worden gereserveerd.

Lees ook:

Enquêtecommissie kiest volledig partij voor de Groningers

De belangen van Groningers zijn structureel genegeerd bij de gaswinning. Daarom heeft Nederland een ereschuld aan Groningen, oordeelt de parlementaire enquêtecommissie aardgaswinning Groningen in haar eindrapport.

Het nieuwe dorpshuis moet het door aardbevingen verscheurde Zeerijp weer lijmen

De aardbevingsellende overschaduwt het Noord-Groningse Zeerijp. Wie heeft welk verstevigingsadvies? Is het schaderapport al binnen? Hebben jullie die beving gisteren ook gevoeld? “We hebben het er altijd over, het overheerst het dorp.”

‘Alle regels waaraan steeds moet worden voldaan, staan een oplossing voor Groningen in de weg’

Per gebied of de grootste schade eerst? Een gebrek aan ideeën om aardbevingsschade aan te pakken is er niet. Die verzanden echter in bureaucratie, blijkt daags voordat de parlementaire enquêtecommissie haar rapport publiceert.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden