Bodemvervuiling

Grondeigenaren in het nauw om chemisch drugsafval op terrein: ‘Onschuldigen de dupe’

Brandweer en politie doen in april van dit jaar onderzoek in Best, waar vele tientallen vaten met drugsafval werden gevonden. Beeld ANP
Brandweer en politie doen in april van dit jaar onderzoek in Best, waar vele tientallen vaten met drugsafval werden gevonden.Beeld ANP

Particuliere grondeigenaren moeten opdraaien voor grote lozingen van chemisch drugsafval. Uit onderzoek van Trouw blijkt dat de opruimkosten in de tonnen kunnen lopen.

Stefan Keukenkamp

Grote lozingen van synthetisch drugsafval in de natuur zorgen niet alleen voor ernstige milieuschade, maar kosten grondeigenaren ook handenvol geld. Lokale overheden houden particulieren als overtreders juridisch verantwoordelijk voor het saneren van de vervuilde bodem. Dat komt doordat de lozing van drugsgerelateerde chemicaliën afkomstig van onder meer xtc-productie op hun terrein is gevonden.

Hoewel de grondeigenaar in het kader van de Wet bodembescherming een zorgplicht heeft, vindt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) dit de verkeerde aanpak. “De drugsafvallozingen worden groter en vinden vaker plaats”, reageert VNG-woordvoerder Esther Verhoeff. “Het kan niet de bedoeling zijn dat onschuldige inwoners de dupe worden van de alsmaar zwaardere en brutalere ondermijnende drugscriminaliteit.”

Vanaf 2021 is jaarlijks één miljoen euro beschikbaar gesteld door het Rijk om grondeigenaren te compenseren voor een lozing van synthetisch drugsafval op hun grond. Vorig jaar vroegen 77 grondeigenaren deze speciale subsidie aan om de opruimkosten te dekken. Bij een derde (25) van die aanvragen ging het om particulieren, blijkt uit cijfers van de twaalf provincies die Trouw opvroeg bij het Interprovinciaal overleg (IPO). Particulieren kunnen in dit geval natuurlijke personen zijn, maar ook bedrijven of natuurorganisaties.

Aantal subsidieaanvragen voor opruimen chemisch drugsafval in 2021. Beeld Thijs van Dalen
Aantal subsidieaanvragen voor opruimen chemisch drugsafval in 2021.Beeld Thijs van Dalen

Maximale subsidie niet genoeg

Deze subsidiepot is lang niet altijd toereikend omdat maximaal 25.000 euro aan schadevergoeding per dumping wordt uitgekeerd. In negen gevallen, vooral in Noord-Brabant, was de lozing zo omvangrijk dat de maximale subsidie niet genoeg was. Daardoor gaan particulieren, net als natuurorganisaties of lokale overheden, soms voor vele tienduizenden euro’s het schip in. “Gemeenten verkeren in een slechte financiële situatie en hebben niet het geld om bij te springen”, aldus de VNG. De provincie Noord-Brabant en het Ipo zijn in gesprek met het ministerie van justitie en veiligheid over aanvullende compensatie.

Zowel de VNG als provincies pleiten voor een ruimer schadefonds. “We zien drugslozingen die zo groot zijn qua omvang dat het vraagt om een nieuwe aanpak”, zegt woordvoerder Meije Gildemacher van het Ipo. Hij noemt de opruimsubsidie bij zogenoemde ‘mega-lozingen’ een ‘druppel op de gloeiende plaat’. Volgens de VNG moet het compensatiefonds voor particulieren worden betaald door veroordeelde drugscriminelen.

Bejaarde man moet betalen

Zo is er in het Brabantse Rijsbergen een mega-lozing ontdekt van synthetisch drugsafval. De gemeente Zundert houdt de 90-jarige eigenaar van het perceel verantwoordelijk voor de ernstige bodemvervuiling van de chemicaliën en oplosmiddelen en sommeert de hoogbejaarde man de boel te saneren. De verwachte opruimkosten lopen in de honderdduizenden euro’s.

Uit onderzoeken die in bezit zijn van Trouw blijkt dat liefst 20.000 kuub grondwater ernstig verontreinigd is geraakt. Tot een diepte van naar schatting 11 meter zijn chemicaliën en oplosmiddelen als aceton, MDMA en PMK in de grond gevonden die de bodem hebben vervuild. De 90-jarige man is in december naar de Raad van State gestapt. “Een bejaarde man moet hier opdraaien voor iets waar hij niks mee te maken heeft”, stelt zijn advocaat Faton Bajrami.

Ruzie over opruimkosten

Ondertussen probeert de gemeente achter de schermen geld los te peuteren bij het Rijk, omdat er zorgen zijn of kosten verhaald kunnen worden op de eigenaar. De ministeries van justitie en veiligheid en infrastructuur zijn door de provincie Noord-Brabant en de gemeente ingelicht over de slepende kwestie.

Ook speelt nog een ander geval waar de overheid de natuurorganisatie Brabants Landschap wil laten opdraaien voor opruimkosten van een grote drugsafval-lozing in natuurgebied de Brabantse Wal. De provincie Noord-Brabant hoopt in beide gevallen op financiële middelen of een garantstelling van het Rijk om de kosten te dekken.

Politiek eist actie van minister

Kamerlid Mirjam Bikker van coalitiepartij ChristenUnie vindt het ‘onuitstaanbaar’ dat onschuldige mensen de dupe worden van zware criminaliteit. Ze gaat Kamervragen stellen over de kwestie. “Ik ga de minister vragen hier heel snel samen met provincies en gemeenten werk van te maken. Daarnaast blijft de aanpak bij de bron essentieel.” PvdD-Kamerlid Eva van Esch wil particulieren ontzien. “Wat de Partij voor de Dieren betreft schiet de landelijke overheid in eerste instantie alle saneringskosten voor.”

Lees ook:

Hoogbejaarde Toon (90) moet van gemeente opdraaien voor mega-lozing van drugsafval: ‘Dit kost een miljoen’

De 90-jarige Toon Francken moet van de gemeente Zundert de vervuiling opruimen na een enorme lozing van chemisch drugsafval. De opruimkosten lopen in de tonnen. ‘Tegen de overheid is pa niet opgewassen.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden