Turnen

GroenLinks wil schadefonds voor oud-turnsters

Stephanie Tijmes op ongelijke brug tijdens het EK turnen in 2007.Beeld Patrick Post / Sportstation

GroenLinks pleit voor een schadefonds en psychische hulp voor getraumatiseerde oud-turnsters. Vandaag dient Kamerlid Lisa Westerveld twee moties in. “Deze kwestie raakt ons hele sportbeleid. Hoe ga je als land om met kinderen in de sport?”

Die ene opmerking bleef door haar hoofd spoken. Is dit de prijs die we moeten betalen voor één gouden medaille? De woorden waren afkomstig van een voormalige topturnster, die dat spaarzame olympische succes niet had mogen proeven maar in de Tweede Kamer vertelde hoe zij nog dagelijks lijdt onder haar sportverleden. Kamerlid Lisa Westerveld wil dat de politiek actie onderneemt om de oud-turnsters te helpen, door de schade die zij hebben geleden financieel te compenseren.

“Het gaat om vrouwen die vaak als jonge sporters voor Nederland zijn uitgekomen, voor wie we allemaal stonden te juichen. Dat maakt dat daar ook voor Den Haag een verantwoordelijkheid zit. Daarbij hebben we gezien dat de sportbonden het probleem niet adequaat hebben aangepakt. De afgelopen jaren zijn er meerdere rapporten verschenen over misstanden in de turnsport, waar niets mee is gedaan. Deze kwestie raakt ons hele sportbeleid. Hoe ga je als land om met kinderen in de sport?”

Namens haar partij GroenLinks dient Westerveld vandaag twee moties in tijdens de begrotingsbehandeling Sport en Bewegen van het ministerie van VWS. Er moet een schadefonds komen en psychische hulp voor turnsters die kampen met de gevolgen van mentale en fysieke mishandeling. PvdA en SP steunen beide moties, D66 in ieder geval die voor acute hulp.

‘Hoeveel slachtoffers is een gouden plak waard?’

Inmiddels zijn er 165 meldingen van mogelijke misstanden gedaan bij het Centrum Veilige Sport Nederland en de vertrouwenspersoon van turnbond KNGU. Het wetenschappelijke onderzoek dat momenteel wordt uitgevoerd moet uitsluitsel geven over de precieze omvang.

Wat Westerveld betreft is het geld voor psychische hulp ook beschikbaar voor andere oud-sporters die te maken hebben gehad met misbruik. In haar motie stelt ze: ‘overwegende dat er signalen zijn dat soortgelijke situaties ook in andere sporten aan de orde zijn’.

“Hoeveel slachtoffers is een gouden plak waard? Die vraag illustreert waar wij het in Den Haag, heel breed, over moeten hebben. Moeten we dit wel willen, dat jonge kinderen zoveel uren trainen en halverwege de twintig fysiek en mentaal gesloopt zijn? Volgens mij moeten we met de kennis van nu zeggen: nee, dat willen we in Nederland niet.” Begin deze maand organiseerde Westerveld een rondetafelgesprek in Den Haag over (on)veiligheid in de turnsport.

Zelf is ze een fanatieke voetbalster. Op het veld merkt ze hoe belangrijk plezier in de sport is. “Juist door de drang naar prestaties en selectie kan het de verkeerde kant opgaan. Als meisje zat ik in de selectie van de provincie Gelderland. Op een gegeven moment vond de trainster dat ik sport voor school moest laten gaan. In het klein herken ik wat de topsporters meemaken, de druk die er op ze wordt uitgeoefend.”

Verschillende soorten problematiek

Een belangrijker drijfveer om zich in te zetten voor de oud-turnsters is de overlap die Westerveld ziet met een ander beleidsterrein waar zij zich mee bezighoudt. “Ook in de jeugdzorg zijn het de jongeren die niet in een bepaald plaatje passen die buiten de boot vallen, en vaak zijn dat juist de zware gevallen. Ons zorglandschap is zo ingericht dat er in verschillende centra specialistische hulp is: op de ene plek voor bijvoorbeeld autisme, op een andere voor traumaverwerking. Maar wat als je tegelijk met verschillende soorten problematiek kampt? Dat herken ik bij de turnsters. Sommigen hebben én ptss én eetstoornissen. Voor die groep is te weinig hulp. En als die hulp er al is, dan wordt ie niet vergoed. Ik vind dat echt een taak voor de minister.”

Westerveld heeft nog geen concrete bedragen aan haar moties gekoppeld. Volgens haar is er geen standaardbedrag te noemen dat voldoet als schadevergoeding. “Vrijwel alle turnsters hebben lichamelijke en psychische klachten, maar de ernst varieert. Wat is nodig? Dat moet individueel bekeken worden.”

Oud-turnster Petra Witjes:

“De meeste oud-turnsters zijn voor altijd getekend en beschadigd, wat zorgt voor minder levensvreugde en beperkingen in het dagelijkse leven. Iedere dag heb ik ongelofelijke rugpijn en ik ben nog niet eens dertig. Hoe zal het met mijn lichaam gaan als ik ouder word? Met de moties wordt een stapje in de goede richting gezet. Dat geeft hoop. De turnbond moet zich schamen dat de politiek nu moet ingrijpen. De Koninklijke Nederlandse Gymnastiek Unie (KNGU) is door haar wegkijken medeverantwoordelijk voor de schade die we hebben opgelopen. Juist zij moet rekenschap dragen. Tijdens de hoorzitting in de Tweede Kamer heeft de directeur gezegd dat zij met ons in gesprek is. Maar ik ken niemand die benaderd is met de vraag waar we mee kampen en wat voor nazorg we nodig hebben. Waar wacht de bond op? Op een oud-turnster die het niet meer ziet zitten en de levensstrijd opgeeft? Is het nu al niet ernstig genoeg?”

Oud-turnster Stephanie Tijmes:

“Er is nú acute zorg nodig. Daarom is het belangrijk dat de moties worden aangenomen. Veel (oud-)turnsters kampen met levenslange fysieke en psychische schade. Wat ons is overkomen, is mishandeling op zielsniveau – existentieel trauma genoemd. Geestelijke indoctrinatie in de kindertijd kan ervoor zorgen dat je nooit meer goed kan functioneren. We werden losgeweekt van onze vertrouwde omgeving, leefden jarenlang in een angstcultuur en er was sprake van machtsmisbruik. Bijna sektarisch. Dat heeft geleid tot complexe problematiek. De directeur van de KNGU, Marieke van der Plas, geeft aan een tienjarenplan te hebben. Zo lang kunnen wij niet wachten. Er moet op korte termijn hulp komen. Door de schade die wij hebben opgelopen, kunnen velen van ons niet volledig werken. Sommigen zelfs helemaal niet. Dat veroorzaakt inkomstenderving. Ook is de reguliere zorg vaak niet passend, waardoor wij aangewezen zijn op dure niet vergoede therapieën. We zitten in een vicieuze cirkel die doorbroken moet worden.”

Lees ook:

De Kamer buigt zich over misstanden in het turnen. ‘Is dit de prijs voor die ene gouden medaille?’

De Tweede Kamer wilde zich laten bijpraten over de misstanden in de turnsport, die deze zomer naar buiten kwamen. ‘Ik heb het over kindermishandeling, want dat is wat turnen is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden