Landbouw

Greenpeace weet wel hoe Nederland uit de landbouwcrisis komt. Kosten? 42 miljard euro

Boeren met hun tractoren op het Malieveld.Beeld ANP

Voor een groene revolutie in de landbouw zijn tientallen miljarden nodig. Maar daar staan forse baten tegenover.

De Nederlandse landbouw kan veel groener en die omschakeling kan op den duur zelfs geld opleveren, stelt milieuorganisatie Greenpeace. Zij heeft het gerenommeerde onderzoekbureau Ecorys laten berekenen wat het kost als Nederlandse boeren volledig milieuvriendelijk gaan werken, of anders stoppen. Met 42 miljard euro aan kosten kan de veestapel driekwart krimpen. In dat model moeten boeren hun bedrijf klein, lokaal en milieuvriendelijk inrichten. Maar de baten kunnen die kosten op termijn overstijgen.

Hiermee hangt Ecorys voor het eerst een prijskaartje aan ‘kringlooplandbouw’, een visie die minister Schouten (ChristenUnie) van landbouw nastreeft. In de gisteren gepresenteerde studie ‘Toekomstbestendige veehouderij’ beschrijft Ecorys enkele scenario’s, voor de komende twintig jaar. Een saneringsscenario waarbij boeren op grote schaal worden uitgekocht, om een halvering van de veestapel te bereiken, zou 22 miljard euro kosten, volgens Ecorys.

De stikstofcrisis noodzaakt tot het uitkopen en transformeren van de landbouw, aldus Greenpeace. Hoge stikstofdepositie bij kwetsbare natuur, deels afkomstig van boeren, is onrechtmatig, oordeelde de Raad van State. Het geld voor verandering moet volgens de actiegroep komen uit een speciaal daarvoor op te richten transitiefonds.

Ecorys bekeek voor Greenpece hoe zo’n miljardenfonds gevuld zou kunnen worden. Het adviesbureau noemt het benutten van EU-geld, bijvoorbeeld subsidies die nu naar de intensieve landbouw gaan, als mogelijke bron van financiering. Ook het heffen van meer belasting op vervuilende goederen kan, zegt Greenpeace op basis van de studie.

Greenpeace benadrukt dat de hervorming van de landbouw niet alleen geld kost, maar ook oplevert. De intensieve landbouw van nu zorgt voor allerlei kosten, zoals milieuschade. Ecorys deed ook aannames over lagere kosten vanwege minder ziekten door vuile stoffen of de uitbraak van een dierziekte. En ook kan worden bespaard op maatregelen voor biodiversiteit en herstel van van klimaatschade. Die hele trits aan baten kan de kosten van de transitie op termijn overstijgen.

Met dat gunstige perspectief wil Greenpeace Den Haag verleiden om haar idee, een nationaal fonds voor groene landbouw, te omarmen. Tot dusver nam het kabinet meerdere maatregelen in de strijd tegen stikstof, die vooral waren bedoeld om de vastgelopen bouw op gang te helpen. De meest concrete ingreep was de aankondiging van het beperken van de maximumsnelheid tot honderd kilometer per uur. Minister Schouten werkt aan een structurele oplossing voor de stikstofcrisis, die mogelijk verstrekkende gevolgen zal hebben voor de agrarische sector, statistisch de grootste stikstofbron (46 procent). Haar plannen worden begin februari verwacht.

De boerensector presenteerde eerder ook een toekomstplan, met daarin vooral technische oplossingen om de stikstofuitstoot van boerenbedrijven te verminderen. Dat zou kunnen met luchtwassers, duurzame stalvloeren en eiwitarm veevoer. Van een grote sanering willen veel boeren en hun koepelorganisaties niets weten, bleek tijdens de tractorprotesten. Dat zegt niet alles, denkt Greenpeace. De milieuorganisatie wijst op de ‘Staat van de boer’ van Trouw in 2018. Acht op de tien boeren zeiden toen te willen verduurzamen. Dat meer varkensboeren dan verwacht gebruik maakten van een stopregeling sterkt Greenpeace in die overtuiging. “De overheid moet en kan boeren op die manier helpen”, aldus directeur Joris Thijssen gisteren.

In het landelijke politiek stikstofdebat gaat het nog weinig over sanering van de sector. Alleen D66 opperde een halvering van de veestapel, tot woede van protesterende boeren. Volgens Johan Vollenbroek van de milieugroep MOB, die in de stikstofzaak tegen de overheid gelijk kreeg van de Raad van State, zijn de maatregelen tot nu toe onvoldoende. Ingrijpen in de landbouw acht Vollenbroek, die nieuwe juridische stappen overweegt, nodig.

Lees ook:

Deze man maakte van de stikstofcrisis dé milieukwestie van het jaar

Hij zag de stikstofcrisis al jaren aankomen en speelde er zelf een voorname rol in. Milieuactivist Johan Vollenbroek kreeg er doodsverwensingen om, maar hij kan niet anders dan doorgaan met zijn strijd. ‘Ik laat het land niet naar de verdommenis gaan.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden