Reportage Achterstandswijk

Gratis zwemles levert in Feijenoord meer op dan alleen een diploma

Gratis zwemles in het zwembad aan het Afrikaanderplein in Feijenoord van meester Hakki Yilmaz. Beeld Sebastiaan Nederhoed

Humanitas trekt 750.000 euro uit om 1500 kinderen in Feijenoord te leren zwemmen. In ruil voor het zwemdiploma doen de ouders iets terug voor de wijk in Rotterdam-Zuid.

De achtjarige Selma peddelt op haar rug door het water van het pierenbadje van Zwembad Afrikaanderplein in Rotterdam. Ze trapt haar ­benen snel omhoog en omlaag. De zwemjuf moedigt haar aan. “Juist”, klinkt het. “Zo gaat het veel beter.” Het meisje kijkt trots naar haar moeder, Samira Fahimi, die in de bloedhete kantine zit.

“Ze vindt zwemmen leuk”, zegt Fahimi. De Rotterdamse hoopte dat haar dochter haar zwemdiploma zou halen met schoolzwemmen. “Dat lukte niet, heel weinig kinderen ­halen zo hun diploma.” Inderdaad haalt maar 14 procent van de kinderen in Nederland een zwemdiploma met schoolzwemmen. Fahimi besloot haar dochter alsnog in te schrijven. “Leren zwemmen is belangrijk. Er is hier zoveel water waar je in kunt verdrinken.” Dat dat nu gratis kan, is mooi meegenomen. “De lessen zijn anders erg prijzig.”

Selma is een van de bijna zeshonderd kinderen in de wijk Feijenoord die gratis zwemlessen volgen voor het A-diploma. Nog eens achthonderd kinderen uit de wijk staan op een wachtlijst. Alle kinderen tussen vijf en achttien jaar zijn welkom, ongeacht het inkomen van hun ouders. Ongeveer de helft van de Nederlandse gemeenten heeft een regeling voor een (gedeeltelijke) vergoeding van zwemlessen. Meestal is die voorbehouden aan kinderen van ouders met een laag ­inkomen, blijkt uit onderzoek van het Mulier Instituut voor NL Zwemveilig.

“Heel veel kinderen in deze wijk hebben geen zwemdiploma”, zegt projectleider Anton van den Beukel van Humanitas over het aanbieden van gratis les. “Dat is niet verantwoord. Zeker niet zo dicht bij het havengebied. In waterrijk Nederland is een zwemdiploma onmisbaar.”

Sociale structuur

In Nederland heeft 3 procent van de kinderen van elf tot zestien geen A-diploma. Onder kinderen uit een gezin met een laag inkomen of met een niet-westerse achtergrond, is dat percentage hoger. Zo’n 30 procent van de gemeenten, ook Rotterdam, biedt schoolzwemmen aan, blijkt uit cijfers van het SCP. Een zwemdiploma A kost gemiddeld 500 tot 600 euro.

Angst voor verdrinking is voor Humanitas zeker niet de enige reden om kinderen naar het zwembad te halen. De zwemlessen zijn voor de welzijnsorganisatie een middel om de sociale structuur van de wijk te verbeteren. Hoe? De lessen zijn gratis, maar niet geheel vrijblijvend. Ouders wordt gevraagd een tegenprestatie te doen. Denk aan een kopje koffie drinken met de bejaarde buurvrouw of helpen in de speeltuin. “We hopen dat mensen zo meer betrokken raken bij hun wijk”, zegt Van den Beukel. De moeder van Selma moet zo’n afspraak nog maken.

Feijenoord heeft 74.000 inwoners met zo’n 150 nationaliteiten. Twee op de drie inwoners heeft een laag inkomen. Het aantal mensen in de bijstand is hoger dan gemiddeld in Rotterdam en meer dan een derde van de inwoners is laaggeletterd. Bovendien zijn er weinig sportclubs en verenigingen, zegt Van den Beukel. “Alles bij elkaar zorgt dat voor een samenleving die niet optimaal functioneert.” In het zwembad krijgt Humanitas nu de ­gelegenheid om met de gezinnen in contact te komen. Het is te vroeg om te zeggen dat de zwemlessen de cohesie bevorderen.

Tienerfestival

Wel zijn er succesverhalen. Als tegenprestatie ondersteunden drie ouders een groep jongeren uit hun wijk bij het organiseren van een tienerfestival. “De ouders en de jongeren kwamen met elkaar in contact”, zegt Van den Beukel. “Het is lastig om te pissen in de tuin van de buurman die je geholpen heeft.”

Wat zeker gelukt is, is de kinderen uit Feijenoord massaal op zwemles te krijgen. Zwemleraar Hakki Yilmaz kijkt trots naar de tientallen kinderen in zijn les. “Ik zie kinderen van negen die zo blij zijn dat ze nu ook op les mogen”, zegt hij. “Als zwemleraar raakt mij dat diep.”

Yilmaz is geboren en getogen in Feijenoord. “Ouders klampen mij soms aan met tranen van blijdschap”, zegt hij. “Ik hoor verhalen van gezinnen die al jaren geen geld hebben voor vakanties, laat staan voor zwemlessen. Ze zijn zo trots dat hun kind nu toch mee kan doen.”

Meer gevallen van verdrinking, vooral onder ouderen

Het aantal Nederlanders dat is omgekomen door verdrinking is vorig jaar opgelopen tot 112. Dat zijn 27 personen meer dan in 2017. Die stijging doet zich niet voor bij kinderen en jongeren, maar juist bij mensen ouder dan twintig jaar en vooral bij ouderen.

Dat blijkt uit cijfers die het CBS vandaag publiceert. Acht kinderen jonger dan tien jaar verdronken in 2018, evenveel als in 2017. Het aantal tieners dat door verdrinking om het leven kwam, daalde. Het past in een verandering die zich de afgelopen halve eeuw heeft voltrokken. In 1950 verdronken 266 jonge kinderen – 197 jongens en 69 meisjes. De verdrinkingsdood die toen nog geregeld voorkwam, is onder jonge kinderen nu uitzonderlijk.

Het totale aantal verdrinkingen was in de jaren vijftig ook veel groter dan nu: jaarlijks kwamen er toen zo’n vijfhonderd mensen door verdrinking om het leven. Sinds eind jaren tachtig schommelt dit aantal rond de honderd. In 2018 is er volgens het CBS voor het eerst sinds de eeuwwisseling weer een forse stijging. Daarmee is er nog geen sprake van een trend; het kan een eenmalige uitschieter zijn.

De toename van het aantal verdrinkingsdoden van boven de zestig jaar lijkt wel een trend. Die manifesteert zich vooral bij de autochtone bevolking; bij Nederlanders met een migratieachtergrond is het risico op verdrinking het grootst onder kinderen en tieners. 

Lees ook:

Scholen durven zwemles niet meer aan

Scholen helpen kinderen nog maar zelden aan zwemdiploma’s. Zwemles is lastig en vergt veel verantwoordelijkheid. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden