Zitting aanslag Utrecht

Gökmen T. steekt middelvinger op naar rechter en bespuugt advocaat

Rechtbanktekening van Gokmen T. Beeld ANP Graphics

De eerste dag van het proces rond de tramaanslag in Utrecht was er één vol spanning. De verdachte Gökmen T. zweeg, stak zijn middelvinger op en bespuugde zijn advocaat. 

Een verdachte mag veel in de rechtbank: hij mag spreken, zwijgen, de waarheid vertellen, liegen en alles daar tussenin. Gökmen T. (38) mocht ook zijn middelvinger opsteken naar de rechter en kusgebaren maken naar de twee vrouwelijke officieren van justitie. Maar zijn eigen advocaat bespugen, dat ging de rechtbank Utrecht maandag te ver.

De spanning hing al de hele ochtend in de lucht in de rechtbank, waar het proces begon rond de tramaanslag vorig jaar maart in Utrecht. De zaal, gevuld met nabestaanden en slachtoffers,  zag een grijnzende T. binnenkomen. 

De in Turkije geboren man met de rossige baard en beginnende kaalheid op de kruin, was door de rechter gedwongen aanwezig te zijn. Net als de eerste zitting vorig jaar zomer kon dat alleen door hem met beide handen aan een band om zijn middel te boeien, een zeer ongebruikelijke maatregel in de Nederlandse zittingszaal. 

Direct om hem heen zaten vanwege de veiligheid vijf agenten. Maar speeksel konden ze niet stoppen. De advocaat van T. vroeg de rechter net of hij wat langzamer door de resultaten van het persoonlijkheidsonderzoek wilde gaan en wat meer woorden op het niveau van de verdachte kon gebruiken, toen T. met zijn spuug uithaalde. T. wilde helemaal geen advocaat. Hij erkent het Nederlandse rechtssysteem niet, zei hij tijdens de eerste zitting. De rechtbank wees hem toch een raadsman toe, omdat uit onderzoek blijkt dat hij een gebrekkig geestelijk vermogen heeft. Na zijn rochel werd T. direct uit de zaal verwijderd.  “De toga is dik”, zei de rechter. “We tolereren kusjes en middelvingers, maar bespugen gaat door de drempel van het toelaatbare.” 

Reconstructie

De rechtbank begon de zitting met het vertonen van een reconstructie van de gebeurtenissen op 18 maart op het 24 Oktoberplein, gebaseerd op camerabeelden en verklaringen van slachtoffers. In de animatie is te zien hoe T., vrijwel direct nadat hij de tram in is gestapt, zijn vuurwapen pakt en op passagiers richt. Hij loopt heen en weer en schiet zijn slachtoffers van dichtbij neer. Soms weigert het wapen, of moet hij opnieuw laden. Het drama duurt iets meer dan twee minuten, daarna gaat T. buiten verder en beschiet hij automobilisten. Vier mensen komen om, meerdere raken gewond. 

Een aantal getuigen verklaarde het gevoel te hebben dat T. zijn slachtoffers bewust uitkoos, en anderen juist voorbij liep. Maar of dat klopt, blijft door het zwijgen van T. onduidelijk. Ook de vraag van de rechter of hij momenten van spijt kent, werd enkel met een middelvinger beantwoord. 

Een schets van verdachte Gokmen T. in de rechtbank maandag.Beeld ANP

Volgens de gedragsdeskundigen die de verdachte in het Pieter Baan Centrum (PBC) onderzochten, is er bij hem geen sprake van godsdienstwaanzin. Net als zijn familie, die hem beschrijft als ‘parttime moslim’, die de ene keer fanatiek met zijn geloof bezig is en dan weer drinkt, gokt en drugs gebruikt, zagen ze in het PBC vooral een man van uitersten. De ene dag weigerde hij vrouwen een hand te geven, de volgende dag legde hij zijn hoofd op de schouder van een vrouwelijke groepsleider. 

De deskundigen, die een tbs-maatregel adviseren, gaan er niet van uit dat T. een ‘overtuigingsdader’ is, met een diep religieus besef. Ze denken dat hij handelde uit frustratie over zijn eigen tekortkomingen, en dat hij met de aanslag vooral een persoonlijk statement wilde maken. Met dat statement lijkt hij nog steeds bezig te zijn, voegde de rechter daaraan toe. 

De zaak tegen T. gaat dinsdag verder. Verschillende slachtoffers komen nog aan het woord, mogelijk volgt donderdag de strafeis. Het Openbaar Ministerie verdenkt T. van meerdere bedreigingen, vier moorden en drie pogingen daartoe, allemaal met een terroristisch oogmerk. 

Lees ook:
Waarom pleegde Gökmen T. een aanslag in Utrecht? Dat moet deze week duidelijk worden

Maandag is de eerste in een reeks van vier zittingen deze week tegen Gökmen T. Daarin moet duidelijk worden waarom hij vorig jaar een bloedbad aanrichtte in een tram in Utrecht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden