Rechtbankzitting van Gökmen T. tijdens eerst inleidende zitting in juli.

Aanslag Utrecht

Gökmen T. krijgt toch advocaat toegewezen van rechter

Rechtbankzitting van Gökmen T. tijdens eerst inleidende zitting in juli. Beeld ANP Graphics

Tramschutter Gökmen T. is de grote afwezige op de zitting die vooral gaat over de vraag of hij verplicht een advocaat krijg. Tot boosheid en ongeloof van nabestaanden en slachtoffers.

“Hij heeft ook geweld gebruikt bij mijn dochter”, roept de vader van een van de slachtoffers van de aanslag op de Utrechtse tram door de rechtszaal. De rechter heeft dan net besloten dat verdachte Gökmen T. niet met geweld gedwongen hoeft te worden om naar de derde niet-inhoudelijke zitting van de zaak tegen hem te komen.

Het leidt tot ongeloof, boosheid en verwarring onder de tientallen nabestaanden en slachtoffers in de zaal. Het vervoer naar de rechtbank zou tot te veel verzet en geweld van de verdachte leiden. Bovendien zou T. de zitting waarschijnlijk ernstig verstoren. Dat gebeurde ook tijdens de eerste zitting. Hij zei toen tegen de rechter: “Ik ben geen democraat, ik ken jullie wetten niet. Ik ken uw rechtbank niet.” En begon later te schreeuwen.

Op rustige toon vraagt de rechter de zaal om de emoties te bedwingen. “Maar jij hebt je dochter niet verloren”, bijt de vader de rechter toe. Pas als de rechter zegt dat hij liever geen mensen uit de zaal wil verwijderen, komt de eruptie van spanning en emoties in het publiek weer iets tot bedaren. Het commentaar uit het publiek wordt tijdens de rest van de zitting op fluistertoon geuit.

Advocaat toegewezen

Nieuw in de zaal is advocaat André Seebregts. De raadsman is tegen de wil van T. aangesteld als verdediging. De rechtbank vond dat noodzakelijk vanwege de vermoedelijk “gebrekkige ontwikkeling van de geestesvermogens van de verdachte”.

Een advocaat toewijzen is een uitzonderlijke stap. Dat gebeurt alleen bij verdachten onder de 16 jaar en als de verdachte niet in staat is zichzelf te verdedigen door zijn geestelijke toestand. En daarvan is in deze zaak geen sprake, bepleit Seebregts verrassend genoeg. Hij vraagt dan ook om zijn aanstelling ongedaan te maken. Volgens de advocaat is T. goed op de hoogte van de procedures en consequenties van de strafzaak. Seebregts: “Hij zegt er rekening mee te houden dat hij een levenslange gevangenisstraf krijgt.”

Zijn betoog baseert Seebregts op een onderzoek van het Pieter Baan Centrum. Daaruit blijkt onder meer dat T. zwakbegaafd, narcistisch en antisociaal is. Maar zijn zwakbegaafdheid staat niet in de weg de consequenties van de zaak tegen hem te begrijpen, schrijven de onderzoekers. “Het Pieter Baan Centrum lijkt de mening toegedaan dat cliënt zijn eigen belang goed kan behartigen”, concludeert Seebregts.

“Ik denk dat ik niets verrassends zeg als levenslang boven deze zaak hangt, maar het Pieter Baan Centrum sluit ook tbs niet uit”, vervolgt de advocaat. Daarvoor gaat Seebregts waarschijnlijk pleiten, vanwege de mogelijkheid dat de verdachte dan ooit nog vrijkomt. Maar T. zelf wil juist geen tbs, blijkt uit het betoog van zijn advocaat. “Tbs bepleiten terwijl de cliënt dit niet wil is nogal wat”, vat Seebregts de paradox samen waar hij voor staat als hij de advocaat van T. blijft.

Terroristische afdeling

Ook het Openbaar Ministerie ziet liever dat T. zijn eigen verdediging kan doen. Verder benadrukt het OM dat T. wel bij de inhoudelijke zittingen in maart aanwezig moet zijn. “Mijn cliënt wil pertinent niet komen”, reageert Seebregts vlug. De tramschutter zit op de terroristische afdeling en dat betekent dat hij elke keer dat hij naar de rechtbank moet komen gevisiteerd wordt. Omdat hij tegenstribbelt, zijn er acht mannen nodig die hem met geweld ontkleden, zijn benen spreiden en in zijn anus kijken. Seebregts: “Dat kan traumatiserend zijn.”

De laatste woorden leveren schamper gelach op vanuit de zaal. “Ik ben hier omdat ik dacht hij hier zou zijn”, zegt een vrouw die door T. beschoten is. “Maar blijkbaar kan hij zelf beslissen of hij komt of niet.” 

Na een korte pauze beslist de rechter dat Seebregts de verdachte bij blijft staan als verplichte advocaat. “Een begin van een gesprek is niet mogelijk”, zegt de rechter over de houding van de verdachte. Bovendien blijkt uit het onderzoek van het Pieter Baan Centrum duidelijk dat het geestelijk vermogen van Gökmen T. gebrekkig is. Of de tramschutter bij de eerste inhoudelijke zitting erbij is, blijft nog even de vraag. De rechtbank beslist dat kort van tevoren. In het publiek klinkt nog een keer de boosheid en het ongeloof uit de mond van de vader die zijn dochter verloor: “Ik snap er geen bal meer van.”

Vierdubbele moord met terroristisch oogmerk

Het Openbaar Ministerie maakte bij de zitting van vandaag ook de ten laste legging bekend. Gökmen T. wordt vervolgd voor een vierdubbele moord met terroristisch oogmerk, een driedubbele poging tot moord met terroristisch oogmerk en het bedreigen met terroristisch oogmerk van meerdere mensen binnen en buiten de tram. Daarnaast wil het Openbaar Ministerie hem vervolgen voor de mishandeling van een bewaarder van de gevangenis waar de draaideurcrimineel in zat vlak voor hij de aanslag op de tram pleegde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden