Afweersysteem

Goed nieuws: de coronavaccins werken wél bij meeste auto-immuunpatiënten

Een tijdelijke prikpost voor studenten en medewerkers van de  Radboud Universiteit. Ook bij een auto-immuunziekte biedt het vaccin meestal bescherming. Beeld ANP
Een tijdelijke prikpost voor studenten en medewerkers van de Radboud Universiteit. Ook bij een auto-immuunziekte biedt het vaccin meestal bescherming.Beeld ANP

Enkele honderdduizenden Nederlanders zijn na vaccinatie toch beschermd tegen corona, ondanks hun auto-immuunziekte. Hun medicijnen belemmeren niet de werking van het vaccin.

Veruit de meeste mensen met een auto-immuunziekte zoals reuma of lupus en ook een deel van de MS-patiënten zijn na twee vaccinaties toch voldoende beschermd tegen het coronavirus. Daarmee is de groep patiënten die in Nederland na vaccinatie kwetsbaar blijft voor het virus kleiner dan gedacht. Dat blijkt uit de eerste resultaten van een Nederlandse studie onder drieduizend patiënten.

Tot dusver ging het kabinet uit van een groep van ongeveer 600.000 mensen bij wie het vaccin onvoldoende aanslaat. Die groep telt waarschijnlijk enkele honderdduizenden mensen minder dan gedacht.

Medicijnen remmen de afweer

Of het vaccin goed aanslaat, is afhankelijk van de medicijnen die patiënten krijgen tegen hun ziekte. Bij auto-immuunziekten keert de afweer zich tegen het eigen lichaam. De patiënten krijgen daarom medicatie die hun afweersysteem remt. “We vroegen ons af: kan iemand dan wel antistoffen maken na vaccinatie?”, zegt Marieke van Ham, hoogleraar immunologie bij het Amsterdam UMC, en onderzoeker bij bloedbank Sanquin.

Ja, meestal wel, zo blijkt uit de resultaten van de eerste 1500 gevaccineerde patiënten uit het onderzoek. Bij de twaalf meestgebruikte soorten medicijnen maken patiënten na vaccinatie even vaak antistoffen aan als gezonde mensen. Slechts bij drie medicijnen is dat niet zo. Het gaat dan om rituximab, ocrelizumab en fingolimod.

Slechts een op de tien patiënten met een auto-immuunziekte is afhankelijk van deze middelen, schat Van Ham in. Die groep kan baat hebben bij een derde prik. Van Ham wil nog onderzoeken of het zin heeft om de prik voor deze groep op een strategisch moment toe te dienen. “Vaak krijgen mensen het medicijn elk halfjaar. In de loop van de periode herstelt de afweer zich, dus mogelijk werkt het vaccin beter aan het eind daarvan.”

Besluit over de derde prik

De onderzoekers komen nu met het resultaat, omdat de verwachting is dat de Gezondheidsraad snel met een advies komt over het nut van een derde prik. Daarna neemt minister De Jonge daarover een besluit. Patiënten bij wie de eerste twee prikken minder goed hebben gewerkt zijn een logische eerste groep om extra te vaccineren. Maar voor de meeste patiënten met een auto-immuunziekte lijkt dat nu dus niet nodig.

Ook bij patiënten met nierfalen en dialysepatiënten doen de vaccins wat ze moeten doen, zo bleek enkele weken terug uit ander onderzoek. Maar bij patiënten die een nier- of longtransplantatie hebben ondergaan en afweerremmende medicijnen gebruiken, slaan de vaccins vaak niet aan, zo werd toen duidelijk. Zij hebben mogelijk baat bij een derde of misschien zelfs vierde prik.

Er loopt nog een onderzoek naar de werking van vaccins bij kankerpatiënten.

Lees ook:

Of het vaccin nierpatiënt Annelies Hilgersom beschermt tegen corona is nog maar de vraag

De medicatie die er bij 12.000 kwetsbare Nederlanders voor zorgt dat hun nieuwe nier niet wordt afgestoten, heeft mogelijk tot gevolg dat coronavaccins niet goed beschermen. Annelies Hilgersom (51) vreest voor het ergste.

Hoe goed werkt het vaccin bij kankerpatiënten? Dat onderzoekt het UMCG

Het UMCG in Groningen is een onderzoek gestart naar het effect van vaccins bij patiënten die worden behandeld aan tumoren. Onderzoeksleider Liesbeth de Vries legt uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden